Πώς ξεχωρίζουν οι πάπιες στους υγροτόπους; Η τροφή δίνει την απάντηση

Πώς ξεχωρίζουν οι πάπιες που τρέφονται στον υγρότοπο; Η πιο χρήσιμη πρώτη ένδειξη είναι ο τρόπος που αναζητούν τροφή: οι αφρόπαπιες μένουν συνήθως στην επιφάνεια ή αφήνουν την ουρά έξω από το νερό, ενώ οι βουτόπαπιες καταδύονται ολόκληρες.

Τον χειμώνα, αυτές οι διαφορετικές συμπεριφορές συναντιούνται σε λίμνες, λιμνοθάλασσες και άλλους υγροτόπους της Ελλάδας. Και μια βουτιά του κεφαλιού δεν σημαίνει απαραίτητα αυτό που νομίζουμε.

Πώς ξεχωρίζουν οι πάπιες όταν τρέφονται;

Η αφρόπαπια μπορεί να περάσει το ράμφος της στην επιφάνεια, φιλτράροντας την τροφή της, ή να τεντώσει τον λαιμό προς τα κάτω για να φτάσει βλάστηση σε μικρό βάθος. Μερικές φορές γέρνει τόσο ώστε το σώμα της να έρθει σχεδόν κάθετα, με το κεφάλι μέσα στο νερό και την ουρά ψηλά.

Αυτή η γνώριμη εικόνα του «αναποδογυρίσματος» δεν δείχνει βουτόπαπια. Αντίθετα, είναι ένας συνηθισμένος τρόπος με τον οποίο μια αφρόπαπια φτάνει την τροφή που βρίσκεται λίγο χαμηλότερα από την επιφάνεια.

Η βουτόπαπια αναζητά τροφή κάτω από το νερό, καταδυόμενη ολόκληρη και σε μεγαλύτερο βάθος. Στο μενού της μπορεί να βρίσκονται φυτά ή υδρόβιοι οργανισμοί. Ορισμένα είδη βουτούν σε γλυκά νερά, ενώ άλλα συναντώνται κυρίως στη θάλασσα.

Ο διαχωρισμός είναι χρήσιμος ως πρώτη ένδειξη, όχι ως απόλυτος κανόνας: και οι βουτόπαπιες μπορεί να τσιμπολογήσουν στην επιφάνεια. Έχει λοιπόν σημασία να παρακολουθήσουμε για λίγο τη συμπεριφορά του πουλιού, αντί να στηριχθούμε σε μία μόνο κίνηση.

Ποιες αφρόπαπιες θα συναντήσουμε τον χειμώνα;

Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 25 είδη πάπιας και τα περισσότερα έρχονται τον χειμώνα, αναφέρει η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Ανάμεσα στις αφρόπαπιες που μπορεί να συναντήσει κανείς είναι το Κιρκίρι, η Πρασινοκέφαλη, το Σφυριχτάρι και η Ψαλίδα.

Το Κιρκίρι είναι πολύ μικρή πάπια, με χειμερινή παρουσία που εκτείνεται από τους μεγάλους υγροτόπους της Βόρειας Ελλάδας έως μικρούς ταμιευτήρες στα νησιά του Αιγαίου. Η Πρασινοκέφαλη βρίσκεται τον χειμώνα σε μεγάλους αριθμούς σε όλη τη χώρα.

Το Σφυριχτάρι είναι επίσης κοινός χειμερινός επισκέπτης. Στο Δέλτα του Έβρου μπορεί να παρατηρηθεί σε χιλιάδες, ενώ δεν χρειάζεται να κοιτάζουμε μόνο μέσα στο νερό: συχνά βόσκει σε ομάδες και έξω από αυτό.

Η Ψαλίδα δίνει ένα διαφορετικό στοιχείο αναγνώρισης με τη μακριά, μυτερή ουρά της. Όταν τρέφεται, βυθίζει το μπροστινό μέρος, αφήνοντας την ουρά έξω από το νερό. Ως χειμερινός επισκέπτης, βρίσκεται συχνά και στη θάλασσα κοντά σε υγροτόπους.

Και ποιες είναι οι βουτόπαπιες;

Το Γκισάρι είναι χαρακτηριστική βουτόπαπια της Ελλάδας. Μεγάλοι αριθμοί του αναφέρονται στη Βιστωνίδα, τη Βόλβη και τον Αμβρακικό, ενώ σημαντικές συγκεντρώσεις έχουν καταγραφεί και στην Κερκίνη.

Δεν θα το δούμε όμως κατ’ ανάγκη να καταδύεται κάθε φορά που θα σταθούμε στην όχθη. Συχνά τρέφεται τη νύχτα, γι’ αυτό την ημέρα μπορεί να φαίνεται να ξεκουράζεται.

Μια ακόμη χειμερινή επισκέπτρια είναι η Μαυροκέφαλη Πάπια, που εμφανίζεται συχνότερα στη βόρεια και δυτική ηπειρωτική χώρα. Στο αρσενικό, το χαρακτηριστικό λοφίο προσθέτει ένα στοιχείο αναγνώρισης πέρα από τη συμπεριφορά.

Στις παράκτιες περιοχές μπορεί να συναντήσει κανείς τον χειμώνα και τον Θαλασσοπρίστη. Πιάνει ψάρια καταδυόμενος σε βαθιά νερά.

Πού αξίζει να στρέψουμε το βλέμμα;

Από το Δέλτα του Έβρου και την Κερκίνη έως τον Αμβρακικό και το Μεσολόγγι, οι ελληνικοί υγρότοποι προσφέρουν διαφορετικά σημεία για χειμερινή παρατήρηση. Το Δέλτα του Έβρου είναι σημαντικό για τη διαχείμαση υδρόβιων πουλιών.

Το Μεσολόγγι, ο Αμβρακικός και η Κερκίνη είναι σημαντικές περιοχές για πληθυσμούς υδρόβιων πουλιών. Στον χειμερινό κατάλογο του υγροτόπου του Κορινθιακού Κόλπου περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, Κιρκίρια, Χουλιαρόπαπιες, Πρασινοκέφαλες και Ψαλίδες.

Το τοπίο επίσης διαφέρει. Στο Μεσολόγγι, για παράδειγμα, οι λιμνοθάλασσες συνυπάρχουν με αλυκές, αλμυρόβαλτους και μικρότερες εκτάσεις γλυκού νερού. Κάποιες πάπιες μπορεί να διασκορπίζονται στη θάλασσα και να μην είναι ορατές από την ξηρά.

Η παρουσία και οι αριθμοί των ειδών αλλάζουν ανά περιοχή και χρονιά. Η απουσία μιας πάπιας από το οπτικό μας πεδίο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι λείπει από ολόκληρο τον υγρότοπο.

Αρκεί μια ματιά στο χρώμα;

Το χρώμα μπορεί να τραβήξει πρώτο την προσοχή, όμως από απόσταση η δομή και το σχήμα είναι συχνά πιο χρήσιμα. Η μακριά ουρά της Ψαλίδας και το ιδιαίτερα πλατύ, βαρύ ράμφος της Χουλιαρόπαπιας είναι δύο τέτοια στοιχεία.

Αν το πουλί χαθεί κάτω από την επιφάνεια, περίμενε να εμφανιστεί ξανά: η πλήρης κατάδυση είναι σαφέστερη ένδειξη από ένα στιγμιαίο βούτηγμα του κεφαλιού.