Πότε έρχεται η νανόχηνα στην Ελλάδα; Η άφιξη δεν έχει σταθερή ημερομηνία

Πότε έρχεται η νανόχηνα στην Ελλάδα; Το ταξίδι της από τη βόρεια Σκανδιναβία φτάνει συνήθως πρώτα στη λίμνη Κερκίνη και στη συνέχεια στο Δέλτα του Έβρου.

Όμως η άφιξη δεν ακολουθεί ένα αμετάβλητο ημερολόγιο. Τα τελευταία χρόνια οι πρώτες νανόχηνες έχουν καταγραφεί νωρίτερα, ενώ ο Έβρος δεν αποτελεί στάση κάθε χειμώνα.

Πότε έρχεται η νανόχηνα στην Ελλάδα;

Το σχέδιο δράσης UNEP/AEWA δίνει ως συνήθη περίοδο άφιξης τα τέλη Οκτωβρίου με αρχές Νοεμβρίου. Νεότερες καταγραφές, ωστόσο, δείχνουν ότι η άφιξη μπορεί να γίνει νωρίτερα: η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία σημειώνει ότι από το 2013 παρατηρείται σταδιακά πρωιμότερη άφιξη.

Το 2016, για παράδειγμα, οι πρώτες νανόχηνες καταγράφηκαν στις 15 Σεπτεμβρίου. Το 2026, τοπικό δημοσίευμα που επικαλείται ενημέρωση του Εθνικού Πάρκου Λίμνης Κερκίνης ανέφερε την πρώτη ομάδα στις 26 Σεπτεμβρίου, με αρχική εκτίμηση περίπου 53 πουλιά.

Οι καταγραφές αυτές δεν ορίζουν μια νέα σταθερή ημερομηνία. Δείχνουν ότι η αναφορά στα τέλη Οκτωβρίου και τις αρχές Νοεμβρίου περιγράφει τη συνήθη εποχική εικόνα, αλλά δεν αρκεί για να προβλέψουμε πότε θα φτάσει το πρώτο κοπάδι κάθε χρονιά.

Ποια διαδρομή ακολουθεί από τον βορρά;

Για τον φιννοσκανδικό πληθυσμό, η φθινοπωρινή μετανάστευση αρχίζει στα μέσα Αυγούστου, μετά την αναπαραγωγική περίοδο στη βόρεια Σκανδιναβία. Ένας σημαντικός σταθμός είναι η χερσόνησος Κανίν, στη βορειοδυτική αρκτική Ρωσία. Από εκεί ο πληθυσμός χωρίζεται σε διαφορετικές πορείες.

Η ευρωπαϊκή διαδρομή περνά από τις χώρες της Βαλτικής και την ανατολική Ουγγαρία πριν φτάσει στη βόρεια Ελλάδα. Μια άλλη πορεία περνά από τη Ρωσία, το Καζακστάν και την Ουκρανία και καταλήγει επίσης στην Ελλάδα.

Τα ζευγάρια με μικρά είναι πιθανότερο να ακολουθούν την ευρωπαϊκή διαδρομή, ενώ τα πουλιά που δεν αναπαράχθηκαν επιτυχώς είναι πιθανότερο να επιλέγουν την κεντροασιατική. Δεν πρόκειται, επομένως, για ένα ενιαίο κοπάδι που διανύει κάθε φθινόπωρο ακριβώς την ίδια διαδρομή.

Κερκίνη και Έβρος: μένουν πάντα και στους δύο;

Η λίμνη Κερκίνη είναι συνήθως ο πρώτος ελληνικός σταθμός. Επιστημονική μελέτη για τη διαχείμαση του είδους περιγράφει τη χρήση της από τις αρχές Οκτωβρίου έως τα μέσα ή τα τέλη Δεκεμβρίου, πριν από τη μετακίνηση προς το Δέλτα του Έβρου.

Στην ίδια εποχική ακολουθία, ο Έβρος φιλοξενεί τα πουλιά συνήθως έως την ανοιξιάτικη μετανάστευση, στα τέλη Φεβρουαρίου ή στις αρχές Μαρτίου. Δεν πρόκειται, όμως, για κανόνα: πρόσφατη ενημέρωση της Ορνιθολογικής αναφέρει ότι ορισμένους χειμώνες οι νανόχηνες παρακάμπτουν εντελώς το Δέλτα.

Συνολικά, τα πουλιά περνούν περίπου έξι μήνες σε ελληνικούς υγροτόπους. Η λίμνη Ισμαρίδα περιλαμβάνεται στους τόπους που χρησιμοποιούσαν ιστορικά, ενώ το Δέλτα του Νέστου αναφέρεται επίσης ως περιοχή στάσης και διαχείμασης, με λιγότερο τακτικές παρατηρήσεις.

Γιατί έχουν σημασία τα ρηχά νερά;

Η σημασία του υγρότοπου για τη νανόχηνα εξαρτάται και από την τροφή που βρίσκει εκεί. Η κατάσταση των υγρών λιβαδιών συνδέεται με τη διατροφή της και με τις μετακινήσεις της.

Στην Κερκίνη, ο κύριος χώρος τροφοληψίας που περιγράφεται σε επιστημονική μελέτη ήταν ένα ελώδες λιβάδι με νερό βάθους μικρότερου από πέντε εκατοστά, έως 300–400 μέτρα από την ακτή. Το χορτάρι αντιστοιχούσε στο 58% της διατροφής που αναλύθηκε.

Η αναχώρηση από την Κερκίνη στα μέσα Δεκεμβρίου συνδέθηκε με περιόδους μειωμένης διαθεσιμότητας τροφής ή πλημμύρας στον κύριο χώρο τροφοληψίας. Οι συνθήκες αυτές μπορεί να συνέβαλαν στη μετακίνηση, χωρίς να αποτελούν κατ’ ανάγκην τον μοναδικό λόγο.

Η παρακολούθηση με GPS έχει βοηθήσει να εντοπιστούν σημεία στάσης ανάμεσα στις περιοχές αναπαραγωγής και διαχείμασης. Τα κατάλληλα υγρά λιβάδια έχουν σημασία όχι μόνο στον τελικό προορισμό, αλλά και κατά τη μετανάστευση.

Τι δυσκολεύει την παραμονή στον Έβρο;

Το Δέλτα του Έβρου περιλαμβάνει λιμνοθάλασσες, έλη γλυκού νερού, λίμνες, αλμυρά έλη και λασποτόπους. Για να προσφέρει κατάλληλη τροφή στη νανόχηνα, δεν αρκεί να υπάρχει νερό: μετρά και η ποιότητά του.

Η μειωμένη εισροή γλυκού νερού έχει συνδεθεί με αύξηση της αλατότητας του εδάφους και μείωση της βλάστησης που προσφέρει τροφή. Οι παρεμβάσεις που περιγράφει ο ΟΦΥΠΕΚΑ περιλαμβάνουν περιοδική πλημμύριση με γλυκό νερό, ώστε να μειωθεί η αλατότητα, να ενισχυθεί η ποώδης βλάστηση και να δημιουργηθούν υγρά λιβάδια. Η προστασία μιας μεταναστευτικής διαδρομής συνδέεται έτσι με κάτι πολύ συγκεκριμένο: το αν οι τόποι στάσης εξακολουθούν να προσφέρουν τροφή όταν φτάσουν τα πουλιά.