Παγκόσμια ημέρα κατά της βίας των γυναικών: Γιατί τιμάται στις 25 Νοεμβρίου

Κάθε 25 Νοεμβρίου, η παγκόσμια ημέρα κατά της βίας των γυναικών θυμίζει μια ιστορία που ξεκίνησε στη Δομινικανή Δημοκρατία. Η ημερομηνία επιλέχθηκε επειδή στις 25 Νοεμβρίου 1960 δολοφονήθηκαν οι αδελφές Πατρία, Μινέρβα και Μαρία Τερέζα Μιραμπάλ από το καθεστώς του Ραφαέλ Τρουχίγιο.

Η ημέρα καθιερώθηκε αρχικά από ακτιβίστριες το 1981 και αναγνωρίστηκε επίσημα από τον ΟΗΕ το 1999. Η εκστρατεία των 16 ημερών, που ξεκίνησε το 1991, συνδέει την επέτειο με την Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις 10 Δεκεμβρίου.

Ποιες ήταν οι αδελφές Μιραμπάλ;

Η Πατρία, η Μινέρβα και η Μαρία Τερέζα γεννήθηκαν στο Οχό ντε Άγουα, στην επαρχία Σαλσέδο της Δομινικανής Δημοκρατίας. Μαζί με την τέταρτη αδελφή τους, τη Ντεδέ, μεγάλωσαν σε μια χώρα που βρέθηκε επί δεκαετίες υπό τη δικτατορία του Τρουχίγιο.

Οι τρεις έγιναν γνωστές για τη δράση τους στην αντίσταση κατά του καθεστώτος, το οποίο κυβέρνησε από το 1930 έως το 1961. Η Ντεδέ επέζησε.

Οι αδελφές που δολοφονήθηκαν είναι γνωστές και ως «Αξέχαστες Πεταλούδες», ένα όνομα που συνδέθηκε με τη λαϊκή και φεμινιστική αντίσταση. Πίσω από το σύμβολο βρίσκονται τρεις πολιτικές ακτιβίστριες και η ιστορία της αντίστασής τους στη δικτατορία.

Τι συνέβη στις 25 Νοεμβρίου 1960;

Εκείνη την ημέρα, οι τρεις αδελφές επέστρεφαν από επίσκεψη στους φυλακισμένους συζύγους τους όταν δολοφονήθηκαν. Μαζί τους σκοτώθηκε και ο οδηγός τους, Ρουφίνο ντε λα Κρους.

Οι αρχές παρουσίασαν αρχικά τους θανάτους ως ατύχημα. Η δολοφονία, όμως, προκάλεσε δημόσια κατακραυγή και συνέβαλε στην ενίσχυση του κινήματος εναντίον του Τρουχίγιο. Η δικτατορία έληξε μέσα στον επόμενο χρόνο.

Η οικογενειακή κατοικία όπου οι αδελφές έζησαν τους τελευταίους μήνες της ζωής τους λειτουργεί ως μουσείο. Η οικογένεια άνοιξε το σπίτι στους επισκέπτες από το 1965, διατηρώντας έναν τόπο μνήμης για τη ζωή και τον αγώνα τους κατά της καταστολής.

Πώς καθιερώθηκε η ημέρα κατά της βίας;

Η ημέρα καθιερώθηκε αρχικά το 1981, στην πρώτη Συνάντηση Φεμινιστριών για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Οι συμμετέχουσες ανακήρυξαν την 25η Νοεμβρίου ημέρα κατά της βίας κατά των γυναικών, τιμώντας τις αδελφές Μιραμπάλ.

Η συνάντηση έγινε στην Μπογκοτά της Κολομβίας, από τις 18 έως τις 21 Ιουλίου. Εκεί καταγγέλθηκαν διαφορετικές μορφές έμφυλης βίας: η ενδοοικογενειακή κακοποίηση, ο βιασμός, η σεξουαλική παρενόχληση, αλλά και η κρατική βία εναντίον πολιτικών κρατουμένων.

Η επέτειος, επομένως, συνδέθηκε από την αρχή με ευρύτερες μορφές βίας κατά των γυναικών και όχι μόνο με τη δολοφονία των τριών ακτιβιστριών.

Πότε αναγνώρισε επίσημα την ημέρα ο ΟΗΕ;

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ όρισε επίσημα την 25η Νοεμβρίου ως Διεθνή Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών στις 17 Δεκεμβρίου 1999. Η απόφαση 54/134 υιοθετήθηκε χωρίς ψηφοφορία.

Είχε προηγηθεί, το 1993, η Διακήρυξη για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών. Για την ίδια την ημέρα, το σχέδιο απόφασης παρουσιάστηκε το 1999 από τη Δομινικανή Δημοκρατία εκ μέρους της ίδιας και άλλων 74 κρατών-μελών.

Η απόφαση καλεί κυβερνήσεις, φορείς του ΟΗΕ, διεθνείς οργανισμούς και μη κυβερνητικές οργανώσεις να οργανώνουν δράσεις ευαισθητοποίησης κάθε 25 Νοεμβρίου. Η επίσημη αναγνώριση ακολούθησε, έτσι, την πρωτοβουλία των ακτιβιστριών· δεν ήταν εκείνη που επέλεξε πρώτη την ημερομηνία.

Πώς συνδέονται οι 16 ημέρες ακτιβισμού;

Την εκστρατεία των 16 ημερών ξεκίνησαν το 1991 συμμετέχουσες στο πρώτο Women’s Global Leadership Institute, που διοργάνωσε το Center for Women’s Global Leadership του Πανεπιστημίου Rutgers. Η πρωτοβουλία άρχισε δέκα χρόνια μετά την καθιέρωση της ημέρας από τις ακτιβίστριες και πριν από την επίσημη αναγνώριση του ΟΗΕ.

Η εκστρατεία διαρκεί από τις 25 Νοεμβρίου έως τις 10 Δεκεμβρίου. Η τελευταία ημερομηνία είναι η Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και συνδέεται με την υιοθέτηση της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου το 1948.

Οι δύο ημερομηνίες επιλέχθηκαν για να συνδέσουν συμβολικά την έμφυλη βία με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Έτσι, η επέτειος της δολοφονίας των αδελφών Μιραμπάλ ανοίγει ένα ευρύτερο πλαίσιο μνήμης και δράσης κατά της βίας.