Ανάλωση έως: Γιατί η μυρωδιά δεν αρκεί για να κρίνουμε ένα τρόφιμο

Βγάζουμε ένα τρόφιμο από το ψυγείο, διαβάζουμε «ανάλωση έως» στη συσκευασία και αναρωτιόμαστε αν μπορούμε να το φάμε, παρότι η ημερομηνία πέρασε. Η απάντηση είναι όχι: η συγκεκριμένη ένδειξη αφορά την ασφάλεια, ακόμη κι αν το τρόφιμο φαίνεται και μυρίζει φυσιολογικό.

Αν, όμως, γράφει «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από», η ημερομηνία αφορά κυρίως την ποιότητα. Το τρόφιμο μπορεί να παραμένει κατάλληλο μετά από αυτήν, εφόσον έχει φυλαχθεί σωστά και η συσκευασία του είναι ακέραιη. Οι λέξεις δίπλα στην ημερομηνία αλλάζουν την απόφαση.

Ανάλωση έως: Γιατί δεν αρκεί το «μυρίζει μια χαρά»;

Η ένδειξη χρησιμοποιείται σε μικροβιολογικά ευαλλοίωτα τρόφιμα, τα οποία μπορεί να γίνουν επικίνδυνα σε σύντομο διάστημα μετά την αναγραφόμενη ημερομηνία. Τη συναντάμε, για παράδειγμα, σε νωπό κρέας, ψάρι, γαλακτοκομικά και έτοιμες σαλάτες.

Μετά την ημερομηνία «ανάλωση έως», το τρόφιμο θεωρείται μη ασφαλές βάσει της ενωσιακής νομοθεσίας. Επιβλαβείς μικροοργανισμοί μπορεί να μην είναι ορατοί ούτε αντιληπτοί με την όσφρηση, επομένως η όψη και η μυρωδιά δεν αρκούν για να κρίνουμε αν είναι ασφαλές.

Και το πακέτο με τα ζυμαρικά στο ντουλάπι;

Η ένδειξη «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» απαντά σε διαφορετικό ερώτημα: μέχρι πότε αναμένεται το τρόφιμο να διατηρεί τις ιδιαίτερες ιδιότητές του, όπως τη γεύση, την υφή ή τη φρεσκάδα του, εφόσον αποθηκεύεται σωστά.

Εμφανίζεται συχνά σε ζυμαρικά, ρύζι, κονσέρβες, κατεψυγμένα τρόφιμα και σνακ. Η παρέλευση της ημερομηνίας δεν σημαίνει από μόνη της ότι το προϊόν πρέπει να πεταχτεί. Μπορεί, όμως, να έχει χάσει μέρος της ποιότητάς του.

Σε αυτή την περίπτωση, ελέγχουμε ότι τηρήθηκαν οι οδηγίες φύλαξης και ότι η συσκευασία δεν έχει φθαρεί. Οι αισθήσεις μας μπορούν να βοηθήσουν να εκτιμήσουμε αν το τρόφιμο παραμένει κατάλληλο. Αυτό δεν ισχύει για προϊόντα με «ανάλωση έως».

Γιατί μετρά και η σωστή συντήρηση;

Η ημερομηνία προϋποθέτει ότι το τρόφιμο φυλάχθηκε σωστά: ελέγχουμε τη θερμοκρασία του ψυγείου, ακολουθούμε τις ειδικές οδηγίες της συσκευασίας και δεν αφήνουμε στην άκρη όσα γράφει η ετικέτα. Ο οδηγός του ΕΦΕΤ δίνει ως ενδεικτικό εύρος για το οικιακό ψυγείο τους +1°C έως +4°C και για την κατάψυξη τους -18°C ή χαμηλότερα. Για ασφαλή χρήση πριν από την «ανάλωση έως», η EFSA αναφέρει ως παράδειγμα διατήρηση κάτω των +5°C.

Άνοιξε η συσκευασία — ποια προθεσμία μετρά τώρα;

Το άνοιγμα είναι ακόμη ένα σημείο που χρειάζεται προσοχή: η ετικέτα μπορεί να περιλαμβάνει ξεχωριστές οδηγίες φύλαξης ή προθεσμία κατανάλωσης μετά το άνοιγμα, όπου απαιτείται. Διαβάζουμε αυτές τις οδηγίες μαζί με τις ειδικές συνθήκες αποθήκευσης που αναγράφονται.

Δεν προλαβαίνουμε να το φάμε: Υπάρχει άλλη λύση;

Αν βλέπουμε ότι ένα τρόφιμο με «ανάλωση έως» δεν θα καταναλωθεί εγκαίρως, μπορούμε να προγραμματίσουμε το μαγείρεμα ή την κατάψυξή του πριν λήξει η προθεσμία, ακολουθώντας τις οδηγίες του προϊόντος.

Η EFSA αναφέρει ότι τρόφιμα που μαγειρεύονται πριν από την ημερομηνία αυτή μπορούν να καταναλωθούν εντός 48 ωρών, εφόσον διατηρηθούν στο ψυγείο, ή να καταψυχθούν για αργότερα. Αν τα καταψύξουμε, σημειώνουμε την ημερομηνία κατάψυξης.

Το μαγείρεμα ή η κατάψυξη χρειάζεται να γίνει πριν περάσει η προθεσμία, όχι αφού έχει παρέλθει.

Λιγότερα στα σκουπίδια, χωρίς εκπτώσεις στην ασφάλεια

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτίμησε σε μελέτη του 2018 ότι έως και το 10% της σπατάλης τροφίμων στην ΕΕ συνδέεται με τη σήμανση ημερομηνιών. Για το ελληνικό νοικοκυριό, η Eurostat καταγράφει περίπου 75 κιλά οικιακών αποβλήτων τροφίμων ανά κάτοικο το 2024· πρόκειται για μέσο όρο και όχι για μέτρηση κάθε οικογένειας.

Ο προγραμματισμός γευμάτων με βάση όσα έχουμε ήδη, οι αγορές μόνο των αναγκαίων και η σωστή αποθήκευση μπορούν να περιορίσουν τα τρόφιμα που μένουν αχρησιμοποίητα. Δεν χρειάζεται να πετάμε αυτομάτως κάθε προϊόν που πέρασε την ημερομηνία «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από».

Μια σύντομη ματιά στις λέξεις δίπλα στην ημερομηνία μπορεί να γλιτώσει ένα τρόφιμο από τα σκουπίδια, χωρίς να βάλει την ασφάλεια στο περιθώριο.