Ναυτιλία: Τα πράσινα καύσιμα είναι 4 φορές ακριβότερα από τα συμβατικά – Οι εφοπλιστές ζητούν αύξηση χρηματοδότησης

Οι αντιδράσεις των Ευρωπαίων εφοπλιστών εντείνονται, καθώς τα καθαρά καύσιμα για τη ναυτιλία κοστίζουν τέσσερις φορές περισσότερο.

Οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές ζητούν να τριπλασιαστούν τα διαθέσιμα δικαιώματα εκπομπών, ώστε να υποστηριχθεί η πράσινη μετάβαση της ναυτιλίας. Όπως τονίζουν, η χρηματοδότηση που έχει προτείνει η Κομισιόν δεν αρκεί για να καλυφθεί το αυξημένο κόστος των καθαρότερων καυσίμων και τεχνολογιών.

Η νέα μελέτη της Ένωσης Ευρωπαίων Εφοπλιστών (ECSA) υπολογίζει ότι χρειάζονται τουλάχιστον 33 δισ. ευρώ κατά την περίοδο 2028-2040, δηλαδή τριπλάσιο ποσό από τα περίπου 11 δισ. ευρώ της πρότασης της Κομισιόν.

Για τον υπολογισμό χρησιμοποιείται ως υπόθεση τιμή 100 ευρώ για κάθε δικαίωμα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Η ECSA σημειώνει επίσης ότι, κατά μέσο όρο, τα εναλλακτικά καύσιμα κοστίζουν τέσσερις φορές περισσότερο από τα συμβατικά.

Πώς προβλέπεται να λειτουργήσει η χρηματοδότηση

Ο προτεινόμενος ευρωπαϊκός μηχανισμός SMAP (Sustainable Maritime Alternative Propulsion) βρίσκεται στο επίκεντρο και έχει στόχο να βοηθήσει τις ναυτιλιακές εταιρείες να αξιοποιήσουν καθαρότερα καύσιμα και τεχνολογίες.

Με βάση τον μηχανισμό, οι εταιρείες θα αποκτούν δικαιώματα εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, τα οποία έχουν οικονομική αξία, για να αντισταθμίζουν μέρος του επιπλέον κόστους της πράσινης μετάβασης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εισηγείται να διατεθούν 110 εκατ. δικαιώματα για τα έτη 2028-2040. Η ECSA εκτιμά πως απαιτούνται τουλάχιστον 330 εκατ., αριθμός τριπλάσιος από την προβλεπόμενη ποσότητα.

Το κόστος των νέων ναυτιλιακών καυσίμων

Η μεγάλη απόσταση στις τιμές των συμβατικών και των εναλλακτικών καυσίμων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπόδια για τη μετάβαση της ναυτιλίας σε καθαρότερες πηγές ενέργειας.

Όπως αναφέρει η ECSA, τα βιώσιμα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στη ναυτιλία έχουν μέση τιμή τετραπλάσια από εκείνη των συμβατικών καυσίμων που χρησιμοποιούνται σήμερα.

Για να μειωθεί η διαφορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ο νέος μηχανισμός να καλύπτει το 55% του κόστους που απομένει για βιοαέριο και προηγμένα βιοκαύσιμα, το 80% για υδρογόνο χαμηλών εκπομπών άνθρακα και ανάλογα καύσιμα, καθώς και έως το 90% για ανανεώσιμα καύσιμα μη βιολογικής προέλευσης.

Για τις πρόσθετες δαπάνες επιλέξιμων τεχνολογιών προβλέπεται επίσης κάλυψη 90%.

Η ECSA, πάντως, επισημαίνει ότι τα ποσοστά αυτά δεν είναι εγγυημένα. Αν οι αιτήσεις για ενίσχυση ξεπεράσουν τους διαθέσιμους πόρους, τα ποσά στήριξης των ναυτιλιακών εταιρειών θα περικοπούν αναλογικά.

Για τους Ευρωπαίους εφοπλιστές, η διασφάλιση επαρκών δικαιωμάτων έχει κρίσιμη σημασία, ώστε οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις να σχεδιάζουν τις μελλοντικές επενδύσεις τους με μεγαλύτερη βεβαιότητα.

Η ετήσια επιβάρυνση της ναυτιλίας φτάνει τα 9 δισ. ευρώ

Η συμβολή της ναυτιλίας στο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας εκπομπών αναδεικνύεται ως σημαντικό ζήτημα. Παρότι ο κλάδος ευθύνεται για περίπου το 10% των εκπομπών του EU ETS, προμηθεύεται κάθε χρόνο περίπου 90 εκατομμύρια δικαιώματα, σχεδόν το 20% του συνόλου που δημοπρατείται στο σύστημα.

Με βάση ενδεικτική τιμή 100 ευρώ ανά δικαίωμα, το ετήσιο κόστος για τον κλάδο εκτιμάται ότι ανέρχεται σε περίπου 9 δισ. ευρώ.

Η ναυτιλία, σε αντίθεση με τομείς όπως η χαλυβουργία, η τσιμεντοβιομηχανία και οι αερομεταφορές, δεν έχει λάβει δωρεάν δικαιώματα εκπομπών.

Από το 2026, οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις καλούνται να καλύπτουν το σύνολο, δηλαδή το 100%, των εκπομπών που υπάγονται στο ευρωπαϊκό σύστημα.

Οι υπολογισμοί της ECSA δείχνουν ότι, εφόσον οι εκπομπές παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, για την περίοδο 2028-2040 η συνολική υποχρέωση της ναυτιλίας θα φτάσει περίπου τα 1,17 δισ. δικαιώματα. Με την ίδια υποθετική τιμή, η αξία τους υπολογίζεται σε 117 δισ. ευρώ.

Ακόμη και αν εγκριθεί το αίτημα της ECSA για 330 εκατομμύρια δικαιώματα, μόνο το 28% της συνολικής επιβάρυνσης θα αντιστοιχεί στους πόρους για την πράσινη μετάβαση. Με την πρόταση της Κομισιόν, το μερίδιο αυτό ανέρχεται περίπου στο 9%.

Οι παραγγελίες πλοίων και οι νέες επενδύσεις

Η μελέτη αναδεικνύει ότι οι Ευρωπαίοι εφοπλιστές έχουν πρωταγωνιστική θέση στις παραγγελίες πλοίων με δυνατότητα χρήσης βιώσιμων καυσίμων.

Τα στοιχεία που επικαλείται η ECSA δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι πλοιοκτήτες αντιστοιχούν στο 44% της χωρητικότητας των πλοίων υπό παραγγελία σε όλο τον κόσμο, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιούν βιώσιμα καύσιμα.

Η ναυπήγηση καινούργιων πλοίων, ωστόσο, δεν αρκεί από μόνη της για να μειωθούν οι εκπομπές. Χρειάζονται ταυτόχρονα επαρκείς ποσότητες εναλλακτικών καυσίμων σε ανταγωνιστικές τιμές, μαζί με τις αναγκαίες υποδομές και τεχνολογίες.

Γι’ αυτό η ECSA ζητά να θεωρούνται επιλέξιμα για επενδύσεις και τα έργα ενεργειακής αποδοτικότητας, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να περιορίζουν άμεσα την κατανάλωση καυσίμων και τις εκπομπές των πλοίων.