Κιρσοί στα πόδια: Τι τους προκαλεί και πώς να περιορίσετε τον κίνδυνο, σύμφωνα με ειδικούς

Οι κιρσοί στα πόδια αποτελούν συχνό πρόβλημα των φλεβών και δεν είναι πάντοτε μόνο αισθητικό ζήτημα: σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να συνοδεύονται από πόνο, πρήξιμο και άλλα σημάδια φλεβικής ανεπάρκειας. Η αιτία τους σχετίζεται με τη δυσλειτουργία των βαλβίδων στις φλέβες, ενώ η κληρονομικότητα, η ηλικία, οι ορμονικές μεταβολές και η πολύωρη ορθοστασία συγκαταλέγονται στους παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης.

Η πρόληψη δεν είναι πάντοτε εφικτή, ωστόσο ορισμένες καθημερινές πρακτικές βοηθούν την κυκλοφορία του αίματος και μειώνουν την καταπόνηση των φλεβών. Ποιοι είναι οι συνηθέστεροι λόγοι εμφάνισης κιρσών, ποια συμπτώματα χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή και ποιες οδηγίες δίνουν οι γιατροί για τη φροντίδα της φλεβικής υγείας;

Κιρσοί στα πόδια: Τι τους προκαλεί και πώς να τους προλάβετε, σύμφωνα με γιατρούς

Οι κιρσοί, δηλαδή οι διευρυμένες φλέβες, ξεχωρίζουν εύκολα από την ανάγλυφη και διογκωμένη όψη τους κάτω από το δέρμα, ενώ είναι πολύ συνηθισμένοι. Μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Circulation εκτιμά ότι εμφανίζονται σε σχεδόν έναν στους τέσσερις ενήλικες.

Αν και μπορεί να μην είναι επικίνδυνοι, οι κιρσοί προκαλούν συχνά ενόχληση ή υποδηλώνουν επιδείνωση φλεβικής νόσου. «Μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις είναι ότι οι κιρσοί αποτελούν καθαρά αισθητικό πρόβλημα», επισημαίνει ο Dr. Joseph Daibes, καρδιολόγος στο Νοσοκομείο Lenox Hill. «Στην πραγματικότητα, μπορεί να αποτελούν ένδειξη ενός υποκείμενου κυκλοφορικού προβλήματος που ενδέχεται να επιδεινωθεί με την πάροδο του χρόνου».

Η διόγκωση των φλεβών κάτω από το δέρμα δημιουργεί ερωτήματα τόσο για το τι την προκαλεί όσο και για τα μέτρα που μπορούν να ληφθούν για την πρόληψή της. Καθοριστική είναι η κληρονομική προδιάθεση, όμως υπάρχουν και άλλοι παράγοντες κινδύνου, με κάποιους να μπορούν να αλλάξουν. Παρακάτω παρουσιάζονται οι βασικοί παράγοντες που αξίζει να γνωρίζετε.

Αίτια και αναγνώριση των κιρσών στα πόδια

Η εμφάνιση κιρσών μπορεί να οφείλεται σε περισσότερους από έναν λόγους. «Οι κιρσοί δημιουργούνται όταν οι μικρές, μονόδρομες βαλβίδες στο εσωτερικό των φλεβών σταματούν να λειτουργούν σωστά», λέει ο Dr. Daibes. «Υπό φυσιολογικές συνθήκες, αυτές οι βαλβίδες βοηθούν στην προώθηση του αίματος από τα πόδια πίσω προς την καρδιά». Αν οι βαλβίδες εξασθενήσουν ή πάθουν βλάβη, το αίμα κινείται προς τα πίσω και συγκεντρώνεται στα κάτω άκρα, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η πίεση στις φλέβες.

«Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η αυξημένη πίεση — γνωστή και ως χρόνια φλεβική ανεπάρκεια — προκαλεί τη διόγκωση, τη συστροφή και την εμφάνιση των φλεβών κάτω από την επιφάνεια του δέρματος», εξηγεί ο Dr. Christopher Yi, αγγειοχειρουργός στο MemorialCare Orange Coast Medical Center. Το χρώμα των κιρσών μπορεί να είναι μπλε, μοβ ή ίδιο με το δέρμα, ενώ συχνά έχουν ανάγλυφη όψη που θυμίζει «σχοινιά».

Η Dr. Michelle Taubman, αγγειοχειρουργός στο Baptist Health Miami Cardiac & Vascular Institute, επισημαίνει ότι οι κιρσοί εντοπίζονται πιο συχνά στα πόδια, επειδή οι φλέβες εκεί πρέπει να μεταφέρουν το αίμα προς την καρδιά κόντρα στη βαρύτητα. «Οι κιρσοί μπορούν να επηρεάσουν οποιονδήποτε, ωστόσο ορισμένα άτομα τρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο», προσθέτει.

Ποιοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης κιρσών

Η Dr. Taubman αναφέρει ότι οι βασικοί παράγοντες που κάνουν πιθανότερη την εμφάνιση κιρσών είναι οι εξής:

• Οικογενειακό ιστορικό: Η κληρονομική προδιάθεση συνδέεται με κιρσούς και άλλα προβλήματα των φλεβών.
• Ηλικία: Καθώς περνούν τα χρόνια, οι φλεβικές βαλβίδες υφίστανται φυσιολογική φθορά.
• Ορμονικές μεταβολές: Ο κίνδυνος επηρεάζεται ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.
• Παχυσαρκία: Το επιπλέον βάρος επιβαρύνει τις φλέβες των ποδιών με μεγαλύτερη πίεση.
• Πολλές ώρες όρθιοι ή καθιστοί: Επαγγέλματα με παρατεταμένη ορθοστασία ή ακινησία, όπως νοσηλευτές και εκπαιδευτικοί.
• Ιστορικό θρόμβωσης: Προηγούμενο περιστατικό θρόμβωσης στα κάτω άκρα.

Πρόληψη των κιρσών και των προβλημάτων στις φλέβες των ποδιών

Οι ειδικοί εξηγούν πώς μπορεί να περιοριστεί η φλεβική ανεπάρκεια και ποια συμπτώματα δεν πρέπει να παραβλέπονται.

Ακόμη κι αν δεν γίνεται πάντοτε να αποτραπούν πλήρως οι κιρσοί, υπάρχουν πρακτικά μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισής τους. Για τον περιορισμό των πιθανοτήτων, οι ειδικοί προτείνουν τα εξής:

• Φροντίστε να διατηρείτε υγιές βάρος, καθώς έτσι περιορίζεται η πίεση στις φλέβες των κάτω άκρων.
• Βάλτε την τακτική άσκηση στην καθημερινότητά σας, για να ενισχύσετε την κυκλοφορία του αίματος στα πόδια.
• Αποφύγετε να παραμένετε ακίνητοι για πολλή ώρα, είτε κάθεστε είτε στέκεστε στην ίδια θέση.
• Φορέστε κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης, οι οποίες βοηθούν στην ομαλή επιστροφή του αίματος προς την καρδιά.
• Ξεκουράστε τα πόδια ανασηκώνοντάς τα, ώστε να περιοριστούν το πρήξιμο (οίδημα) και η ενόχληση.

Ο Dr. Joshua Zeichner, Διευθυντής Αισθητικής και Κλινικής Έρευνας στο Νοσοκομείο Mount Sinai της Νέας Υόρκης, εισηγείται επίσης να «αποφεύγετε την υπερβολική καταπόνηση των ποδιών, συμπεριλαμβανομένου του σταυρώματος των ποδιών για μεγάλα χρονικά διαστήματα», ως πρόσθετο μέτρο για τον περιορισμό του κινδύνου.

Πότε να απευθυνθείτε σε γιατρό για τους κιρσούς

Η εικόνα των ποδιών από μόνη της δεν δείχνει πάντα πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα. «Η εμφάνιση των κιρσών είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας», εξηγεί ο Dr. Daibes. «Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι το πώς αισθάνεστε τα πόδια σας και αν υπάρχουν σημάδια υποκείμενης φλεβικής νόσου».

Ο Dr. Daibes συμβουλεύει να έχετε τον νου σας για ενδείξεις φλεβικής ανεπάρκειας, όπως οι εξής:

• Επίμονη αίσθηση βάρους ή πόνος στα πόδια
• Οίδημα (πρήξιμο) ή παλμός (pulse/throbbing)
• Κνησμός (φαγούρα)
• Κράμπες κατά τη διάρκεια της νύχτας

Εφόσον παρατηρήσετε ένα από τα παραπάνω συμπτώματα, καλό είναι να απευθυνθείτε για αξιολόγηση σε εξειδικευμένο αγγειοχειρουργό ή φλεβολόγο.

Ποια σημάδια χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση

«Ακόμη πιο ανησυχητικά ευρήματα περιλαμβάνουν τον αποχρωματισμό του δέρματος γύρω από τους αστραγάλους, τη σκλήρυνση ή φλεγμονή του δέρματος, καθώς και πληγές (έλκη) που αργούν να ουλωθούν», επισημαίνει ο Dr. Daibes. «Αυτές οι ενδείξεις υποδηλώνουν πιο προχωρημένη φλεβική ανεπάρκεια».

Σε γενικές γραμμές, οι ειδικοί συστήνουν να μην παραλείπετε τον έλεγχο από γιατρό αν δείτε διογκωμένες φλέβες ή κιρσούς. «Μην περιμένετε να εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές για να εξετάσετε τις φλέβες σας», καταλήγει ο γιατρός.