Σερβία: Ένα φοιτητικό κίνημα γκρέμισε την αυτοκρατορία του Βούτσιτς – Το χρονικό της ανατροπής και η επόμενη ημέρα

Η ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές της Κυριακής σηματοδοτεί μια ιστορική πολιτική αλλαγή, ύστερα από 14 χρόνια απόλυτης κυριαρχίας του Σέρβου ηγέτη, ο οποίος την αναγνώρισε δημόσια.

Την εκλογική αναμέτρηση κέρδισε το ανεξάρτητο φοιτητικό κίνημα, έπειτα από δύο χρόνια κινητοποιήσεων σχεδόν κάθε μέρα ενάντια στη διαφθορά και την αυθαιρεσία του κράτους.

Η παραδοχή της ήττας και τα εκλογικά αποτελέσματα

Με βάση τα πρώτα, προσωρινά στοιχεία, ο Βούτσιτς παραδέχθηκε πως οι ψηφοφόροι έδωσαν συντριπτική πλειοψηφία στο ψηφοδέλτιο της «Φοιτητικής Λίστας» (SL).

«Δεν έχουμε ακόμη τα τελικά αποτελέσματα», είπε ο Βούτσιτς στους οπαδούς του, στα κεντρικά γραφεία του κόμματός του στο Βελιγράδι.

«Βάσει του δείγματος, είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές, η Φοιτητική Λίστα κέρδισε, θα έχουν μεταξύ 135 και 140 εδρών κι εμείς θα έχουμε 105».

Οι εταιρείες δημοσκοπήσεων CeSID-IPSOS εκτιμούν ότι η «Φοιτητική Λίστα» αναμένεται να εξασφαλίσει 138 από τις 250 κοινοβουλευτικές έδρες. Το δεξιό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) του Βούτσιτς αναμένεται να εξασφαλίσει 104 έδρες.

Οι έδρες που απομένουν προβλέπεται να μοιραστούν μεταξύ των κομμάτων που εκπροσωπούν εθνικές μειονότητες.

Ενθουσιασμός στους δρόμους και διάλυση της «Ćaciland»

Εικόνες πανηγυρισμών καταγράφηκαν σε Βελιγράδι, Νόβι Σαντ και Νις, όπου κλίμα ευφορίας κυριάρχησε καθώς πολίτες γέμισαν τα κέντρα των πόλεων και τα γραφεία του φοιτητικού κινήματος.

Μέσω ανάρτησης στα κοινωνικά δίκτυα, οι φοιτητές διακήρυξαν: «Οι φοιτητές κέρδισαν».

Студенти су победили. https://t.co/dWSXLK7wkM

— Studenti_u_blokadi (@studentblokade) October 25, 2026

Κορυφαία συμβολική εικόνα της βραδιάς αποτέλεσε η απομάκρυνση της αποκαλούμενης «Ćaciland»: του καταυλισμού με τις σκηνές υπέρ του Βούτσιτς, που είχε δημιουργηθεί 18 μήνες νωρίτερα στο πάρκο των Πρωτοπόρων, απέναντι από το κοινοβούλιο. Οι μεταλλικοί φράχτες κατεδαφίστηκαν με το πλήθος να φωνάζει «Ο Βούτσιτς φεύγει».

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Predajnik_Beograd (@predajnik_beograd)

Στα γραφεία της «Φοιτητικής Λίστας», οι συγκεντρωμένοι φώναζαν «Νίκη, νίκη!» και χειροκροτούσαν, ενώ δάκρυα και αγκαλιές συνόδευαν τους πανηγυρισμούς.

Εκ μέρους των φοιτητών, ο Ράντομιρ Σάισιτς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, ανέφερε: «Αγαπημένη Σερβία, απόψε η φωνή του λαού ακούγεται. Απόψε γιορτάζουμε τη νίκη, αύριο χτίζουμε το μέλλον».

Η πορεία του φοιτητικού κινήματος προς την ανατροπή του Βούτσιτς

Αφετηρία των γεγονότων ήταν η τραγωδία της 1ης Νοεμβρίου 2024: η τσιμεντένια οροφή του σιδηροδρομικού σταθμού του Νόβι Σαντ κατέρρευσε, σκοτώνοντας 16 ανθρώπους.

Η κατάρρευση αναδείχθηκε σε σύμβολο της εκτεταμένης διαφθοράς, καθώς επικριτές συνέδεσαν την ανακαίνιση που προηγήθηκε με τον ίδιο τον πρόεδρο.

Η Ελένα Ιβάνοβ από το ινστιτούτο Henry Jackson Society εξήγησε: «Όταν κατέρρευσε το στέγαστρο, αυτό ήταν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι».

«Ήταν μια συναισθηματική στιγμή που άναψε τη σπίθα για μια εθνική εκστρατεία πορειών, η οποία αιχμαλώτισε τις καρδιές των Σέρβων με τρόπο που κανένα κόμμα της αντιπολίτευσης δεν είχε καταφέρει».

Αρχικά με καταλήψεις δρόμων και πανεπιστημιακών σχολών, οι διαμαρτυρίες διευρύνθηκαν και συγκρότησαν ένα πανεθνικό μέτωπο, στο οποίο συμμετείχαν αγρότες, ηθοποιοί, δικαστές και απλοί πολίτες.

Για να αποκλιμακώσει την ένταση, ο πρωθυπουργός του Βούτσιτς παραιτήθηκε τον Ιανουάριο του 2025. Τον Μάρτιο του 2025, το Βελιγράδι έγινε το σκηνικό της μεγαλύτερης αντικυβερνητικής διαδήλωσης στην ιστορία του.

Σε μια προσπάθεια να πλήξει το κίνημα, ο Βούτσιτς το χαρακτήρισε «μαριονέτα ξένων δυνάμεων».

Παρά την παραδοχή της εκλογικής ήττας, ο Βούτσιτς προχώρησε σε αβάσιμους ισχυρισμούς: υποστήριξε ότι οι φοιτητές στηρίζονται από ανώνυμες ευρωπαϊκές χώρες και το αμερικανικό βαθύ κράτος. Παράλληλα, είπε στους υποστηρικτές του ότι οι φοιτητές στερούν από τη Σερβία δύο χρόνια ζωής και πως «θα ηττηθούν γρηγορότερα από όσο νομίζουν».

Ποιοι αναμένεται να αναλάβουν τη διακυβέρνηση της Σερβίας;

Παρότι η νίκη ήταν ιστορική, δεν εξελέγη κανένας φοιτητής στο κοινοβούλιο. Η επιλογή ήταν σκόπιμη, καθώς μια λίστα υποψηφίων χωρίς εμπειρία θα ήταν δύσκολο να κερδίσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας.

Οι φοιτητές επέλεξαν αντί γι’ αυτό να σχηματίσουν ψηφοδέλτιο με 250 πρόσωπα, όσα και τα κοινοβουλευτικά έδρανα, εκπροσωπώντας διαφορετικούς χώρους της κοινωνίας, από την ακαδημαϊκή κοινότητα έως τον αθλητισμό, τις τέχνες και την αγροτική ζωή. Επικεφαλής ήταν ο Ιλίγια Σρντάνοβιτς, καθηγητής Καρδιολογίας από το Νόβι Σαντ.

Καθώς κατευθυνόταν μαζί με τους φοιτητές προς το Βελιγράδι, ο Σρντάνοβιτς δήλωσε στο BBC: «Η ενέργεια είναι ασταμάτητη. Προσφέρουμε στους πολίτες μας τις θεμελιώδεις αξίες μιας πολιτισμένης κοινωνίας, τις οποίες το προηγούμενο καθεστώς αφαίρεσε από τους πολίτες μας για τελευταία φορά».

Στους τουλάχιστον 135 βουλευτές που εξελέγησαν βρίσκονται ο πρώην αστέρας του μπάσκετ και πρόεδρος της Euroleague Ντέγιαν Μποντιρόγκα, ο ηθοποιός Τίχομιρ Στάνιτς, ο τραγουδιστής της όπερας Νίκολα Μίκιτς και ο πρώην διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Σερβίας Ντέγιαν Σόσκιτς, μαζί με πολλούς ακαδημαϊκούς.

Ο Ντέγιαν Μποντιρόγκα άσκησε το εκλογικό του δικαίωμα και δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Σήμερα, πάνω απ’ όλα, η Σερβία παλεύει για την ελευθερία και για την επιστροφή μιας χώρας που είχε καταληφθεί».

«Η Σερβία ψηφίζει σήμερα για να αποφασίσει ποια κατεύθυνση θα πάρει – προς το μέλλον ή προς το παρελθόν».

Το πρόγραμμα διακυβέρνησης

Πλέον, οι βουλευτές που εκλέχθηκαν έχουν την ευθύνη να εφαρμόσουν στην πράξη όσα περιλαμβάνει ουσιαστικά το πολιτικό μανιφέστο του φοιτητικού κινήματος.

Οι φοιτητές εξηγούν ότι αναζητούσαν πρόσωπα ικανά να αναλάβουν θέσεις στους θεσμούς, ώστε «να κάνουν τη δουλειά τους υπεύθυνα και να μην ξεχάσουν γιατί βρίσκονται εκεί».

Οι άμεσες προτεραιότητες του φοιτητικού κινήματος περιγράφονται σε πρόγραμμα 11 σημείων:

• Να αντιμετωπιστεί η διαφθορά, με τη δημιουργία ειδικής αστυνομικής μονάδας που θα συλλαμβάνει τους υπευθύνους.
• Να γίνει εκκαθάριση στο υπουργείο Εσωτερικών και να απομακρυνθούν στελέχη που παραβίασαν τους κανόνες κατά τη βίαιη καταστολή των διαδηλωτών ή έχουν δεσμούς με το οργανωμένο έγκλημα.
• Να μεταρρυθμιστεί ριζικά το πεδίο των ΜΜΕ στη Σερβία και να απελευθερωθεί η δημόσια τηλεόραση από τον ασφυκτικό πολιτικό έλεγχο.
• Να σταματήσουν οι κομματικοί διορισμοί και η τοποθέτηση πιστών του καθεστώτος σε θέσεις στις δημόσιες επιχειρήσεις.

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς και το SNS, από την πλευρά τους, απορρίπτουν κατηγορηματικά τις κατηγορίες για διαφθορά και για απόπειρα χειραγώγησης των μέσων ενημέρωσης.

Το στοίχημα για την επόμενη ημέρα

Οι φοιτητές δεν εξελέγησαν, ωστόσο εκείνοι έδωσαν τις υποσχέσεις στον σερβικό λαό και τώρα θα βρεθούν αντιμέτωποι με ισχυρή πίεση για να διασφαλίσουν την εφαρμογή του μανιφέστου τους.

Οι φοιτητές επισημαίνουν χαρακτηριστικά ότι στους απλούς Σέρβους πολίτες που επέλεξαν να εκπροσωπήσουν το κίνημα «έχει ανατεθεί η μεταφορά ενός μέρους του αγώνα που δίναμε στους δρόμους τον τελευταίο χρόνο, μέσα στους θεσμούς».