Εγκεφαλικό πριν από τα 60: Μελέτη συνδέει την ομάδα Α με 16% υψηλότερο σχετικό κίνδυνο – Τι σημαίνει στην πράξη

Η ομάδα αίματος μπορεί να συνδέεται με ορισμένες πτυχές της υγείας. Μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Neurology εντόπισε συσχέτιση ανάμεσα σε μία συγκεκριμένη ομάδα και υψηλότερο σχετικό κίνδυνο ισχαιμικού εγκεφαλικού σε ανθρώπους κάτω των 60 ετών.

Οι ερευνητές διευκρινίζουν πως η αύξηση είναι μικρή και δεν αποδεικνύει ότι η ομάδα αίματος προκαλεί εγκεφαλικό. Ποια ήταν τα ευρήματα, ποια βιολογική εξήγηση εξετάζεται και ποιοι παράγοντες έχουν τη μεγαλύτερη βαρύτητα για την πρόληψη;

Ποια ομάδα αίματος συνδέεται με εγκεφαλικό πριν από τα 60, σύμφωνα με μελέτη

Τα εγκεφαλικά συχνά συνδέονται με την τρίτη ηλικία, όμως αυξάνεται το ποσοστό των περιστατικών που εμφανίζονται πριν από τα 60. Τα πρώιμα επεισόδια μπορεί να είναι πιο θανατηφόρα ή να αφήσουν στους επιζώντες αναπηρίες για πολλές δεκαετίες, ενώ οι αιτίες τους δεν έχουν κατανοηθεί εξίσου καλά.

Γενετικούς παράγοντες διερεύνησε ομάδα υπό τους Steven Kittner και Braxton Mitchell, από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ. Για την ανάλυση συγκεντρώθηκαν στοιχεία από 48 γενετικές μελέτες σχετικά με το ισχαιμικό εγκεφαλικό, τον συχνότερο τύπο, που προκαλείται όταν διακόπτεται η αιμάτωση του εγκεφάλου. Συμμετείχαν περίπου 17.000 ασθενείς με εγκεφαλικό και σχεδόν 600,000 άτομα χωρίς προηγούμενο ιστορικό της νόσου.

Αναζητώντας σε όλο το γονιδίωμα γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με το εγκεφαλικό, οι επιστήμονες εντόπισαν σύνδεση ανάμεσα στο επεισόδιο πριν από τα 60 και συγκεκριμένη περιοχή του χρωμοσώματος 9. Εκεί βρίσκεται το γονίδιο ABO, το οποίο καθορίζει τις ομάδες αίματος A, B, AB και O.

Στους ανθρώπους με πρώιμο εγκεφαλικό ήταν πιο πιθανό να εντοπιστεί ομάδα αίματος Α και λιγότερο πιθανό να έχουν ομάδα Ο. Η εικόνα αυτή προέκυψε τόσο από τη σύγκριση με όσους υπέστησαν εγκεφαλικό σε μεγαλύτερη ηλικία όσο και με όσους δεν είχαν ποτέ ανάλογο επεισόδιο.

Αφού συνυπολόγισαν το φύλο και άλλους παράγοντες, οι ερευνητές κατέληξαν στα παρακάτω ευρήματα:

• Ομάδα Α: 16% υψηλότερος κίνδυνος πρώιμου εγκεφαλικού επεισοδίου σε σύγκριση με τις άλλες ομάδες αίματος.
• Ομάδα Ο: Κίνδυνος μειωμένος κατά 12%.
• Ομάδα Β: Εμφανιζόταν συχνότερα στους ασθενείς με εγκεφαλικό ανεξαρτήτως ηλικίας, σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.

Τα ευρήματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Neurology. Για τα εγκεφαλικά σε μεγαλύτερες ηλικίες, η συσχέτιση ήταν σαφώς ασθενέστερη.

Πώς ερμηνεύεται στην πράξη το «16%»

Το 16% αναφέρεται σε σχετικό κίνδυνο, όχι στην πιθανότητα να πάθει κάποιος εγκεφαλικό. Δείχνει, δηλαδή, τη διαφορά που καταγράφηκε μεταξύ των ανθρώπων με ομάδα αίματος Α και όσων είχαν άλλη ομάδα. Επειδή τα εγκεφαλικά πριν από τα 60 είναι σχετικά σπάνια, η μεταβολή αυτή αντιστοιχεί σε μικρή διαφορά ως προς τον απόλυτο κίνδυνο.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η αύξηση είναι περιορισμένη. Επομένως, όσοι έχουν ομάδα αίματος Α δεν χρειάζεται να ανησυχούν ούτε να κάνουν επιπλέον προληπτικές εξετάσεις μόνο και μόνο λόγω του συγκεκριμένου ευρήματος.

Η ομάδα αίματος δεν αλλάζει, γι’ αυτό η πρόληψη του εγκεφαλικού εξακολουθεί να εστιάζει στους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου:

• Υψηλή αρτηριακή πίεση (υπέρταση)
• Κάπνισμα
• Διαβήτης
• Αυξημένη χοληστερίνη
• Έλλειψη σωματικής άσκησης

Η αντιμετώπιση αυτών των παραγόντων συμβάλλει πολύ περισσότερο στην πρόληψη του εγκεφαλικού από ό,τι η γνώση της ομάδας αίματος. Σημαντικό είναι επίσης να αναγνωρίζονται έγκαιρα τα προειδοποιητικά σημάδια, αφού η άμεση ιατρική φροντίδα μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.

Ο πιθανός δεσμός της ομάδας αίματος με τον κίνδυνο εγκεφαλικού

Η έρευνα δεν τεκμηριώνει ότι η ομάδα αίματος προκαλεί εγκεφαλικό, αλλά υποδεικνύει έναν πιθανό βιολογικό μηχανισμό. Το γονίδιο ABO καθορίζει την ομάδα αίματος και επηρεάζει την πήξη, καθώς και ορισμένες πρωτεΐνες που σχετίζονται με τα αγγεία. Επιπλέον, η ομάδα Α έχει συνδεθεί με ελαφρώς μεγαλύτερο κίνδυνο εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης, δηλαδή θρόμβων σε βαθιές φλέβες, συνήθως στα κάτω άκρα.

Οι διεργασίες που αφορούν την πήξη μπορεί να συμμετέχουν στην εκδήλωση ισχαιμικού εγκεφαλικού, το οποίο συμβαίνει όταν φράξει αγγείο που μεταφέρει αίμα στον εγκέφαλο. Αυτό ενδέχεται να εξηγεί εν μέρει τη συσχέτιση που καταγράφηκε στους νεότερους ενηλίκους, χωρίς να αποδεικνύει ότι υπάρχει άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος.

Ποιοι είναι οι περιορισμοί της μελέτης

• Στη μελέτη συμμετείχαν κυρίως άνθρωποι ευρωπαϊκής καταγωγής, οπότε τα αποτελέσματα μπορεί να μην ισχύουν με τον ίδιο τρόπο για άλλους πληθυσμούς.
• Η μετα-ανάλυση βασίστηκε στον συνδυασμό δεδομένων από έρευνες που ακολούθησαν διαφορετικές μεθόδους, κάτι που ενδέχεται να επηρεάσει την αξιοπιστία των συμπερασμάτων.
• Δεν είναι δυνατό να μεταβληθεί η ομάδα αίματος, καθώς πρόκειται για γενετικό χαρακτηριστικό. Η σύνδεσή της με τον κίνδυνο δεν αποδεικνύει ότι προκαλεί άμεσα εγκεφαλικό ούτε ότι αρκεί από μόνη της για την πρόβλεψή του.

Η έρευνα θεωρείται σημαντική κυρίως επειδή μπορεί να συμβάλει σε νέες κατευθύνσεις για τη μελέτη του πρώιμου εγκεφαλικού επεισοδίου. Τα συμπεράσματα στρέφουν την προσοχή των επιστημόνων στους μηχανισμούς πήξης του αίματος και στην πιθανή συμμετοχή τους στην εκδήλωση εγκεφαλικού. Η περαιτέρω μελέτη αυτών των μηχανισμών ενδέχεται να εξηγήσει καλύτερα γιατί κάποιοι άνθρωποι εμφανίζουν τη νόσο αρκετές δεκαετίες νωρίτερα από άλλους.