Daily Sabah: Η Γαλλία εξετάζει αναβολή του καλωδίου Ελλάδας–Κύπρου μετά τη συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης

Η Γαλλία, κύριος ανάδοχος του Great Sea Interconnector (GSI), φέρεται να εξετάζει την αναβολή του σχεδιαζόμενου έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, ελληνοκυπριακής διοίκησης και Ισραήλ, μετά την έγκριση από τη Λιβύη συμφωνίας για θαλάσσιες ζώνες με την Τουρκία. Όπως μεταδίδει η τουρκική φιλοκυβερνητική Daily Sabah, επικαλούμενη ελληνικά μέσα ενημέρωσης, η Αθήνα αντιτίθεται σε αλλαγή του χρονοδιαγράμματος.

Η εφημερίδα «Τα Νέα» ανέφερε ότι η Γαλλία φέρεται να μην είχε αντιληφθεί το μέγεθος του προβλήματος στις σχέσεις Τουρκίας–Ελλάδας «ούτε τον κίνδυνο από τη Λιβύη», πριν η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης εγκρίνει, την περασμένη εβδομάδα, το μνημόνιο κατανόησης με την Τουρκία. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Γαλλία πρότεινε αναβολή «για περαιτέρω αξιολόγηση της κατάστασης», ενώ η Ελλάδα απέρριψε οποιαδήποτε αλλαγή στα σχέδια.

Η έγκριση της συμφωνίας προκάλεσε την οργή της Αθήνας, καθώς, σύμφωνα με το δημοσίευμα, πλήττει τα ελληνικά σχέδια για κυριαρχία στη Μεσόγειο. Τουρκία και Ελλάδα διεκδικούν δικαιώματα σε εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές.

Η συμφωνία και οι ανταγωνιστικές διεκδικήσεις

Λίγο μετά την έγκριση, η Τουρκία εξέδωσε ναυτική αγγελία NAVTEX για τη Μεσόγειο, επικαλούμενη εργασίες σε σχέδιο αγωγού φυσικού αερίου που θα συνδέει την Τουρκία με την Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ) έως τα τέλη Δεκεμβρίου. Όπως ο γαλλικής ηγεσίας διασυνδετήριος αγωγός, έτσι και ο αγωγός φυσικού αερίου περιγράφεται ως ζωτικής σημασίας για την ΤΔΒΚ, η οποία είναι απομονωμένη από τη διεθνή κοινότητα, που δεν αναγνωρίζει την κυριαρχία της.

Ο αγωγός θα συνδέει τη Μερσίνα της Τουρκίας με την Κερύνεια της ΤΔΒΚ, καλύπτοντας απόσταση περίπου 101 χιλιομέτρων, από τα οποία τα τέσσερα χιλιόμετρα θα βρίσκονται στην ξηρά.

Η συμφωνία Τουρκίας–Λιβύης προκάλεσε επίσης την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μέλη της οποίας είναι η Ελλάδα και η ελληνοκυπριακή διοίκηση. Εάν η Άγκυρα μπορέσει να εφαρμόσει τη συμφωνία, θα μπορούσε να αποκτήσει πρόσβαση σε μεγάλα, ανεξερεύνητα κοιτάσματα φυσικού αερίου, ωστόσο η συμφωνία καλύπτει εκτεταμένη περιοχή που διεκδικεί η Ελλάδα. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν δική τους συμφωνία για μεγάλο μέρος της ίδιας περιοχής, ενώ η Τουρκία έχει θαλάσσιες διαφορές τόσο με τους Ελληνοκύπριους όσο και με την Αθήνα στο Αιγαίο.

Όταν η Άγκυρα προώθησε τις διεκδικήσεις της το 2019 και το 2020, μεταξύ άλλων στέλνοντας ερευνητικό σκάφος για υδρογονάνθρακες σε γεωτρήσεις ανοιχτά της Κύπρου, η ΕΕ απείλησε με κυρώσεις και η Γαλλία έστειλε πολεμικό πλοίο και αεροσκάφη.

Η προσέγγιση της Τουρκίας με τις λιβυκές πλευρές

Η Λιβύη παραμένει διχασμένη από την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Η χώρα χωρίζεται ανάμεσα στην κυβέρνηση της Τρίπολης, που αναγνωρίζεται από τον ΟΗΕ, και μια αντίπαλη διοίκηση στα ανατολικά, την οποία στηρίζει ο στρατιωτικός διοικητής Χαλίφα Χαφτάρ.

Επτά χρόνια αργότερα, η Τουρκία έχει αποκαταστήσει τις σχέσεις της με την ανατολική Λιβύη, έχει αποκτήσει παρουσία και στις δύο πλευρές της χώρας και πιέζει για την επανένωσή της. Η επικύρωση της συμφωνίας για τις θαλάσσιες ζώνες «είναι μια σημαντική διπλωματική επιτυχία για την Άγκυρα, η οποία κατάφερε να επισημοποιήσει καλές σχέσεις και με τις δύο λιβυκές πλευρές», δήλωσε στο AFP η Ντοροτέ Σμιντ, από το Γαλλικό Ινστιτούτο Διεθνών Σχέσεων.

Ο Σαντάμ Χαφτάρ, γιος και διάδοχος του στρατιωτικού διοικητή, επιδίωξε με την επικύρωση «να αποδείξει στην Άγκυρα ότι μπορεί να είναι αξιόπιστος εταίρος που φέρνει αποτελέσματα», ανέφερε η Κλαούντια Γκατσίνι της International Crisis Group. Η ψηφοφορία έγινε ενώ οι ΗΠΑ και ο ΟΗΕ πιέζουν επίσης για την επανένωση της πετρελαιοπαραγωγού χώρας, με την οικογένεια Χαφτάρ να διεκδικεί καίριες θέσεις σε μια μελλοντικά ενωμένη Λιβύη.

Οι ενεργειακές έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο

Τα τελευταία χρόνια, τα οικονομικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν εξελιχθεί σε σημαντικό γεωπολιτικό σημείο αντιπαράθεσης. Ο Τιερί Ντισέν του Γαλλικού Ιδρύματος Στρατηγικών Ερευνών και Θεμάτων έγραψε ότι οι ανακαλύψεις κοιτασμάτων φυσικού αερίου «έβαλαν τέλος στη σιωπηρή συναίνεση μεταξύ των μεσογειακών κρατών να μην προβάλλουν αξιώσεις για ΑΟΖ στα θαλάσσια ύδατά τους».

Οι έρευνες από το 2009 και μετά εντόπισαν σημαντικά αποθέματα φυσικού αερίου ανοιχτά του Ισραήλ και της Κύπρου, ενώ η Αίγυπτος ανακάλυψε το κοίτασμα Ζορ το 2015. Σήμερα, οι δύο πλευρές της Κύπρου, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, ο Λίβανος και η Τουρκία διεκδικούν δικαιώματα στα ίδια ύδατα. Η Άγκυρα, ωστόσο, φαίνεται να προωθεί τις αξιώσεις της.

Τον Ιούνιο του 2025, η κρατική Turkish Petroleum Corporation (TPAO) και η Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης υπέγραψαν μνημόνιο κατανόησης για τη διεξαγωγή θαλάσσιων γεωλογικών και γεωφυσικών μελετών σε λιβυκά ύδατα. Παράλληλα, στον πρώτο γύρο αδειοδότησης πετρελαίου και φυσικού αερίου της Λιβύης εδώ και 17 χρόνια, κοινοπραξία στην οποία συμμετέχει η TPAO εξασφάλισε υπεράκτιο οικόπεδο κοντά στις λιβυκές ακτές, αλλά όχι σε αμφισβητούμενα ύδατα.

Η έγκριση της συμφωνίας δίνει στην Τουρκία «ισχυρότερη πολιτική στήριξη για υπεράκτιες έρευνες και διαπραγματεύσεις σχετικά με την εξερεύνηση», έγραψε ο Ρικάρντο Γκάσκο, αναλυτής στο ερευνητικό ινστιτούτο Istanpol της Κωνσταντινούπολης. «Η επόμενη δοκιμασία θα είναι στη θάλασσα, όπου επιχειρούν τα ερευνητικά σκάφη, και θα δείξει αν προχωρήσουν τα σχέδια γεωτρήσεων και αν μπορούν να υλοποιηθούν οι σχεδιαζόμενες ενεργειακές διασυνδέσεις υπό πίεση», πρόσθεσε.