Αλτσχάιμερ: Γιατί το πώς βουρτσίζετε τα δόντια σας μπορεί να επηρεάζει τον εγκέφαλό σας

Η υγεία των ούλων μπορεί να σχετίζεται με περισσότερες λειτουργίες του οργανισμού απ’ όσες έχουμε μέχρι σήμερα αντιληφθεί. Ερευνητικές ομάδες μελετούν αν η περιοδοντίτιδα και τα βακτήρια του στόματος συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ, αναζητώντας νέες απαντήσεις για όσα επηρεάζουν την υγεία του εγκεφάλου.

Αλτσχάιμερ: Η σχέση του βουρτσίσματος των δοντιών με την υγεία του εγκεφάλου

Το βούρτσισμα αποτελεί για τους περισσότερους μία από τις πιο τακτικές καθημερινές συνήθειες. Είναι όμως δυνατόν η σημερινή φροντίδα του στόματος να επηρεάσει τον κίνδυνο να εμφανίσετε Αλτσχάιμερ έπειτα από χρόνια;

Μελέτες που πληθαίνουν υποδεικνύουν ότι η περιοδοντίτιδα, δηλαδή η νόσος των ούλων, ίσως αποτελεί παράγοντα κινδύνου για Αλτσχάιμερ. Μάλιστα, ορισμένες έρευνες διαπίστωσαν πως όσοι έχουν περιοδοντική νόσο για τουλάχιστον δέκα χρόνια μπορεί να έχουν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίσουν τη συγκεκριμένη νευροεκφυλιστική πάθηση.

Πώς συνδέονται τα βακτήρια του στόματος με το Αλτσχάιμερ

Σημαντικά δεδομένα για το συγκεκριμένο «παζλ» έφερε αμερικανική έρευνα, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances. Στον εγκέφαλο ανθρώπων με Αλτσχάιμερ, οι ερευνητές εντόπισαν το βακτήριο Porphyromonas gingivalis (P. gingivalis). Το μικρόβιο αυτό σχετίζεται άμεσα με την υγεία των ούλων και τις λοιμώξεις στο στόμα.

Παράλληλα, δοκιμές σε ποντίκια έδειξαν ότι το βακτήριο μπορεί να περάσει από το στόμα στον εγκέφαλο και να προκαλέσει βλάβες στα νευρικά κύτταρα.

Την έρευνα διεξήγαγαν και χρηματοδότησαν οι ιδρυτές της Cortexyme, αμερικανικής φαρμακευτικής εταιρείας που μελετά το Αλτσχάιμερ και άλλες νευροεκφυλιστικές διαταραχές.

Περιοδοντοπάθεια: Πώς ξεκινά η νόσος των ούλων

Συχνά, η νόσος των ούλων αρχίζει με ουλίτιδα. Πρόκειται για φλεγμονή που προκαλείται όταν βακτηριακή πλάκα συσσωρεύεται στην επιφάνεια των δοντιών.

Κάποια στιγμή στη ζωή τους, ουλίτιδα εμφανίζουν έως και οι μισοί ενήλικες. Συνήθως, ωστόσο, η κατάσταση μπορεί να αναστραφεί αν αντιμετωπιστεί έγκαιρα με κατάλληλη στοματική υγιεινή.

Όταν δεν υπάρξει θεραπεία, σχηματίζονται ανάμεσα στα δόντια και τα ούλα κενά που ονομάζονται υποουλικοί θύλακοι. Η συγκέντρωση βακτηρίων σε αυτούς δείχνει ότι η ουλίτιδα έχει πλέον προχωρήσει σε περιοδοντίτιδα.

Παράγοντες κινδύνου και εξέλιξη της περιοδοντίτιδας

Σε αυτό το στάδιο, είναι ιδιαίτερα δύσκολο να εξαλειφθούν πλήρως τα βακτήρια. Η επαγγελματική οδοντιατρική φροντίδα, ωστόσο, μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξή τους και να τη διατηρήσει υπό έλεγχο.

Η ανεπαρκής φροντίδα του στόματος αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο περιοδοντικής νόσου. Στην εμφάνισή της μπορεί να συντελέσουν και αρκετοί άλλοι παράγοντες, όπως:

• Το κάπνισμα
• Ορισμένα φάρμακα
• Η κληρονομικότητα και τα γονίδια
• Οι συνήθειες στη διατροφή
• Οι ορμονικές μεταβολές κατά την εφηβεία και την εγκυμοσύνη

Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι δεν εμπλέκεται μόνο το P. gingivalis. Η περιοδοντίτιδα είναι σύνθετη νόσος και συνδέεται με διάφορους μικροοργανισμούς, όπως τα Treponema denticola και Tannerella forsythia, καθώς και άλλα βακτήρια που ενισχύουν τη φλεγμονή και καταστρέφουν τους ιστούς γύρω από τα δόντια.

Η επίδραση της υγείας των ούλων στον εγκέφαλο

Πρώτοι, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Central Lancashire ανέφεραν ότι το βακτήριο P. gingivalis (Porphyromonas gingivalis) συνδέεται με ανθρώπους που είχαν επιβεβαιωμένη διάγνωση Αλτσχάιμερ. Αργότερες μελέτες έδειξαν επίσης ότι το βακτήριο, το οποίο συμβάλλει σε διάφορες μορφές περιοδοντικής νόσου, μπορεί να μεταφερθεί από το στόμα στον εγκέφαλο, σύμφωνα με πειράματα σε ποντίκια.

Όταν εισέλθει στον εγκέφαλο, το P. gingivalis έχει διαπιστωθεί ότι προκαλεί μεταβολές που θυμίζουν χαρακτηριστικά της νόσου Αλτσχάιμερ. Η προαναφερθείσα αμερικανική έρευνα εντόπισε στον εγκέφαλο ασθενών με Αλτσχάιμερ βακτήρια που συνδέονται με τη χρόνια περιοδοντίτιδα, προσθέτοντας στοιχεία υπέρ μιας πιθανής συσχέτισης. Τα ευρήματα, ωστόσο, χρειάζεται να αξιολογούνται μέσα στο ευρύτερο πλαίσιο της επιστημονικής γνώσης.

Πολλές παθήσεις και βιολογικοί παράγοντες συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Η νόσος των ούλων αποτελεί μόνο έναν πιθανό επιβαρυντικό παράγοντα, ενώ δεν έχει αποδειχθεί από τους ερευνητές ότι την προκαλεί άμεσα.

Σε παλαιότερες έρευνες, στον εγκέφαλο ανθρώπων με Αλτσχάιμερ έχουν βρεθεί και άλλα είδη βακτηρίων, καθώς και ο ιός του απλού έρπητα τύπου 1 (HSV-1). Μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης της νόσου έχουν επίσης ασθενείς με σύνδρομο Down και όσοι έχουν υποστεί σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση.

Έρευνες έχουν ακόμη συσχετίσει διάφορες παθήσεις που συνδέονται με την καρδιαγγειακή νόσο με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης Αλτσχάιμερ.

Τα ευρήματα συνολικά δείχνουν ότι διαφορετικοί βιολογικοί μηχανισμοί και παράγοντες κινδύνου μπορεί να οδηγούν σε παρόμοιο θεραπευτικό ή κλινικό αποτέλεσμα. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούν αυτές οι διαδικασίες και το ενδεχόμενο να έχουν κοινούς μηχανισμούς.

Η παθολογία και τα συμπτώματα της νόσου

Ανεξάρτητα από τις πιθανές διαφορές στην προέλευσή τους, οι συγκεκριμένες διεργασίες μπορεί τελικά να οδηγήσουν στα χαρακτηριστικά συμπτώματα του Αλτσχάιμερ, όπως προβλήματα μνήμης και αλλαγές στη συμπεριφορά.

Στη νόσο παρατηρείται, επίσης, συγκέντρωση αμυλοειδών πλακών στη φαιά ουσία του εγκεφάλου, καθώς και ανάπτυξη σχηματισμών γνωστών ως νευροϊνιδιακά πλέγματα.

Τα πλέγματα σχηματίζονται όταν πρωτεΐνες, όπως η tau, οι οποίες διατηρούν την εσωτερική δομή των νευρώνων, παύουν να λειτουργούν φυσιολογικά. Με την κατάρρευση του δομικού σκελετού του νευρικού κυττάρου, μένει πίσω ένα σύνολο μπλεγμένων πρωτεϊνών.

Σημαντικό ζητούμενο στην έρευνα για το Αλτσχάιμερ εξακολουθεί να είναι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σχηματίζονται αυτές οι αλλοιώσεις και των παραγόντων που ενδέχεται να τις προκαλούν.

Αλτσχάιμερ και περιοδοντίτιδα: τι λένε οι ειδικοί

Τα στοιχεία ενισχύουν το ενδεχόμενο η περιοδοντική νόσος να είναι ένας από τους πολλούς παράγοντες που συνδέονται με την ανάπτυξη Αλτσχάιμερ. Αυτό, όμως, δεν αποτελεί λόγο πανικού ούτε σημαίνει ότι η φλεγμονή στα ούλα οδηγεί οπωσδήποτε σε άνοια.

• Η περιοδοντίτιδα δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής θα αναπτύξει Αλτσχάιμερ.
• Πολλοί άνθρωποι με διάγνωση Αλτσχάιμερ δεν έχουν ιστορικό νόσου των ούλων.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν τη σχέση ανάμεσα στις δύο παθήσεις.

Για να εντοπίσουν ποια άτομα μπορεί να είναι πιο ευάλωτα, οι ερευνητές χρειάζεται να δημιουργήσουν αξιόπιστες διαγνωστικές εξετάσεις. Με αυτές θα μπορούν οι οδοντίατροι να αναγνωρίζουν όσους έχουν αυξημένο κίνδυνο.

Με αυτόν τον τρόπο, οι οδοντίατροι θα είναι σε θέση να δίνουν πιο εξατομικευμένες οδηγίες για τη φροντίδα της στοματικής υγείας και την ενδεχόμενη μείωση του κινδύνου, μέσα από καλύτερη πρόληψη και αντιμετώπιση της περιοδοντίτιδας.

Πρακτικές συμβουλές για σωστή στοματική υγιεινή

Ωσότου υπάρξουν διαθέσιμα εργαλεία προληπτικού ελέγχου και μέθοδοι πρόληψης, η σύσταση στην καθημερινότητα παραμένει απλή:

• Βούρτσισμα δοντιών: Να βουρτσίζετε τακτικά, τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα.
• Στοματική φροντίδα: Χρησιμοποιείτε οδοντικό νήμα και μεσοδόντια βουρτσάκια για να προστατεύετε την υγεία των ούλων.
• Επίσκεψη στον οδοντίατρο: Κλείνετε τακτικά ραντεβού για καθαρισμό και προληπτικό έλεγχο.

Καθώς οι επιστήμονες συνεχίζουν να εξετάζουν την πιθανή σύνδεση με το Αλτσχάιμερ, η καθημερινή φροντίδα του στόματος παραμένει μια ουσιαστική και συνετή συνήθεια για τη συνολική υγεία του οργανισμού.