ΕΟΠΥΥ: Στην αποζημίωση εντάσσονται νέοι βιοδείκτες – Ποιες μορφές καρκίνου αφορούν

Το υπουργείο Υγείας σχεδιάζει να διευρύνει την αποζημίωση των μοριακών εξετάσεων για τον καρκίνο, δηλαδή των βιοδεικτών, που συνδράμουν τους γιατρούς στην επιλογή της καταλληλότερης αγωγής για κάθε ασθενή. Η κάλυψή τους αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027, αφού ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις με τα διαγνωστικά εργαστήρια.

Στόχος του νέου σχεδίου του υπουργείου Υγείας είναι να καλυφθούν περισσότεροι βιοδείκτες, διευκολύνοντας τη διάγνωση και την εξατομικευμένη θεραπεία των ασθενών με καρκίνο. Οι εξετάσεις θα αφορούν διαφορετικές μορφές της νόσου, μεταξύ άλλων στον πνεύμονα, τον μαστό, τις ωοθήκες, τον προστάτη, το πάγκρεας και την ουροδόχο κύστη.

Η αρχική υπουργική απόφαση, η οποία εκδόθηκε τον Οκτώβριο του 2025, τροποποιήθηκε με το ΦΕΚ Β’ 6149/12.10.2026.

Η δημοσίευση των αποφάσεων, πάντως, δεν συνεπάγεται ότι έχει ήδη ξεκινήσει η αποζημίωση των νέων εξετάσεων. Για να εφαρμοστεί το μέτρο, χρειάζεται να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις ανάμεσα στον ΕΟΠΥΥ και τα διαγνωστικά εργαστήρια.

Οι νέες εξετάσεις δεν θα είναι άμεσα διαθέσιμες μέσω ηλεκτρονικής συνταγογράφησης μέχρι να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες διαδικασίες και, ως εκ τούτου, δεν θα αποζημιώνονται στην πράξη. Η επίσπευση της διαδικασίας για την κάλυψη των βιοδεικτών είναι επομένως κρίσιμη, καθώς θα μειώσει το οικονομικό βάρος για τους ασθενείς. Σε αρκετές περιπτώσεις καλούνται να καταβάλουν οι ίδιοι μεγάλα ποσά για αυτές τις ιδιαίτερα ακριβές εξετάσεις.

Τι είναι οι βιοδείκτες και ποιος ο ρόλος τους στον καρκίνο

Ως βιοδείκτες ορίζονται συγκεκριμένα γνωρίσματα των καρκινικών κυττάρων, όπως οι πρωτεΐνες και οι γονιδιακές μεταλλάξεις, τα οποία καθοδηγούν τους γιατρούς στην επιλογή θεραπείας. Ακόμη και σε ασθενείς με καρκίνο στο ίδιο όργανο, ο όγκος μπορεί να παρουσιάζει διαφορετικές γενετικές αλλαγές. Κατά συνέπεια, μπορεί να απαιτείται διαφορετική αντιμετώπιση για τον καθένα.

Οι εξετάσεις βιοδεικτών επιτρέπουν στους γιατρούς να εκτιμήσουν αν ένας ασθενής είναι πιθανό να ανταποκριθεί σε συγκεκριμένα φάρμακα, όπως στοχευμένες αγωγές ή ορισμένες ανοσοθεραπείες. Έτσι, η επιλογή της θεραπείας στηρίζεται στα χαρακτηριστικά του όγκου και όχι αποκλειστικά στο όργανο όπου αναπτύχθηκε ο καρκίνος.

Παράλληλα, μειώνεται η πιθανότητα να χορηγηθούν φάρμακα που δεν αναμένεται να αποδώσουν. Οι εξετάσεις έχουν, λοιπόν, μεγάλη σημασία για τους ασθενείς, αλλά και υψηλό κόστος.

Οι νέες εξετάσεις για τις μορφές καρκίνου που καλύπτονται

Με τη νέα νομοθεσία εντάσσονται κατηγορίες βιοδεικτών που αφορούν διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Οι τιμές που προβλέπονται καλύπτουν αποκλειστικά τις εξετάσεις και δεν περιλαμβάνουν το κόστος των αντίστοιχων θεραπειών.

1. Καρκίνος του πνεύμονα
   Για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα διευρύνεται ο έλεγχος συγκεκριμένων γονιδιακών μεταβολών, όπως οι EGFR, MET Exon 14, ROS1 και RET.

Σημαντική είναι η προσθήκη της υγρής βιοψίας για τον έλεγχο του EGFR, για την οποία προβλέπεται αποζημίωση 235 ευρώ. Η εξέταση πραγματοποιείται σε δείγμα αίματος και αποτελεί επιλογή όταν δεν μπορεί να ληφθεί δείγμα από τον όγκο ή όταν το υλικό που συλλέχθηκε στη βιοψία δεν αρκεί για ασφαλές συμπέρασμα.

Για τους υπόλοιπους ελέγχους, οι προβλεπόμενες τιμές κυμαίνονται από 80 έως 400 ευρώ, ανάλογα με τη μέθοδο και τον βιοδείκτη.

1. Καρκίνος του προστάτη και του παγκρέατος
   Η κάλυψη των εξετάσεων για τα BRCA1 και BRCA2 επεκτείνεται, με βάση τις προβλεπόμενες ενδείξεις, σε ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο του προστάτη και σε όσους έχουν καρκίνο του παγκρέατος.

Έως τώρα, η αποζημίωση αφορούσε μόνο ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου, όπως εκείνες του μαστού και των ωοθηκών.

Ο έλεγχος των γονιδίων BRCA1 και BRCA2 ενδέχεται να συμβάλει στην επιλογή στοχευμένων αγωγών, όπως οι αναστολείς PARP, εφόσον πληρούνται οι κατάλληλες προϋποθέσεις.

Για καθεμία από τις εξετάσεις προβλέπεται αποζημίωση 400 ευρώ.

1. Καρκίνος των ωοθηκών
   Στις εξετάσεις που προβλέπει το νέο πλαίσιο περιλαμβάνεται ο έλεγχος HRD, ο οποίος διαπιστώνει αν τα καρκινικά κύτταρα αδυνατούν να επιδιορθώσουν ορισμένες βλάβες στο DNA.

Ο συγκεκριμένος δείκτης αξιολογεί αν ασθενείς με προχωρημένο καρκίνο των ωοθηκών είναι κατάλληλοι για ορισμένες θεραπείες συντήρησης.

Με το νέο ΦΕΚ διορθώθηκε η προηγούμενη διατύπωση σχετικά με την ένδειξη της εξέτασης. Η τιμή αποζημίωσης που προβλέπεται είναι 870 ευρώ.

1. Καρκίνος του μαστού
   Για συγκεκριμένες περιπτώσεις μεταστατικού καρκίνου του μαστού προβλέπεται κάλυψη του ελέγχου PIK3CA. Το αποτέλεσμα μπορεί να συμβάλει στην επιλογή στοχευμένης αγωγής για ασθενείς που πληρούν τα σχετικά κριτήρια.

Η τιμή αποζημίωσης που προβλέπεται πλέον ανέρχεται στα 200 ευρώ, ενώ στην αρχική απόφαση του 2025 είχε καθοριστεί στα 70 ευρώ.

1. Ανοσοθεραπεία και δείκτης PD-L1
   Ο PD-L1 αξιολογείται για να εκτιμηθεί η πιθανότητα ανταπόκρισης σε ορισμένες ανοσοθεραπευτικές αγωγές.

Η εξέταση αφορά διάφορους τύπους καρκίνου, όπως του πνεύμονα, τον τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, τον ουροθηλιακό καρκίνο και ορισμένες μορφές καρκίνου κεφαλής και τραχήλου. Η αποζημίωση προβλέπεται στα 200 ευρώ.

Η εξέταση δεν διασφαλίζει την αποτελεσματικότητα της θεραπείας· το αποτέλεσμά της, ωστόσο, συνεκτιμάται από τους γιατρούς όταν αποφασίζουν ποια αγωγή θα επιλέξουν.

1. Καρκίνος της ουροδόχου κύστης
   Για συγκεκριμένες περιπτώσεις προχωρημένου ουροθηλιακού καρκίνου προβλέπεται έλεγχος των γονιδίων FGFR.

Με τις εξετάσεις αυτές μπορεί να εντοπιστούν ασθενείς που πιθανόν να ωφεληθούν από στοχευμένη αγωγή. Το ποσό αποζημίωσης που προβλέπεται είναι 220 ευρώ.

1. Καρκίνος του θυρεοειδούς
   Η νέα ρύθμιση προβλέπει εξέταση του γονιδίου RET σε ορισμένες περιπτώσεις καρκίνου του θυρεοειδούς.

Με βάση τα χαρακτηριστικά της νόσου, η εξέταση ενδέχεται να βοηθήσει στην επιλογή στοχευμένης θεραπείας. Η αποζημίωση έχει οριστεί στα 200 ευρώ.

1. Καρκίνοι με μεταβολές στα γονίδια NTRK
   Η διερεύνηση των NTRK καλύπτει διάφορους συμπαγείς όγκους, όπως καρκίνους του παχέος εντέρου, του πνεύμονα και του θυρεοειδούς, μελάνωμα και ορισμένα σαρκώματα.

Η αξία του ελέγχου έγκειται στη δυνατότητα επιλογής θεραπείας με βάση συγκεκριμένη γονιδιακή αλλαγή, ανεξάρτητα από το όργανο όπου αναπτύχθηκε ο όγκος.

Για την εξέταση προβλέπεται αποζημίωση 200 ευρώ.

Εξετάσεις που ήδη καλύπτονται από την αποζημίωση

Το ισχύον σύστημα αποζημίωσης στηρίζεται στην παλαιότερη υπουργική απόφαση 49516/2014, η οποία δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β’ 1511/6.6.2014, αλλά και σε προσθήκες που έγιναν αργότερα.

Στο σύστημα αποζημίωσης έχουν ήδη ενταχθεί οι ακόλουθες εξετάσεις:

• Καρκίνος του πνεύμονα: Εξετάζονται τα EGFR, ALK και KRAS.
• Καρκίνος του παχέος εντέρου: Γίνεται έλεγχος KRAS και NRAS, καθώς και εξέταση μικροδορυφορικής αστάθειας (MSI).
• Καρκίνος του μαστού και του στομάχου: Περιλαμβάνεται έλεγχος HER2.
• Καρκίνος του μαστού και των ωοθηκών: Εξετάζονται οι οιστρογονικοί και προγεστερονικοί υποδοχείς, ενώ ο έλεγχος BRCA1 και BRCA2 πραγματοποιείται υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
• Πρώιμος καρκίνος του μαστού: Ειδικές γονιδιακές εξετάσεις, μεταξύ των οποίων οι Oncotype DX, MammaPrint και EndoPredict, βοηθούν να εκτιμηθεί το όφελος της χημειοθεραπείας.
• Μελάνωμα: Ελέγχεται η μετάλλαξη BRAF.
• Στρωματικοί όγκοι του γαστρεντερικού (GIST): Εξετάζονται τα γονίδια KIT και PDGFRA.
• Αιματολογικές κακοήθειες: Προβλέπονται εξειδικευμένοι έλεγχοι για λευχαιμίες και άλλες αιματολογικές παθήσεις.

Η ένταξη μιας εξέτασης στο θεσμικό πλαίσιο αποζημίωσης δεν συνεπάγεται ότι όλοι οι ασθενείς με τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου δικαιούνται αυτόματα να την κάνουν. Η κάλυψη εξαρτάται από τις εγκεκριμένες ενδείξεις και τα σχετικά κριτήρια, τα οποία αρχικά αξιολογεί ο γιατρός.

Οι επιπτώσεις της νέας απόφασης στις εξετάσεις

Σημαντική αλλαγή της νέας υπουργικής απόφασης είναι ότι προβλέπεται η δυνατότητα εφαρμογής της αλληλούχισης νέας γενιάς, ή NGS, στις εξετάσεις για τις οποίες έχει οριστεί η συγκεκριμένη μέθοδος.

Με την τεχνική αυτή αναλύονται ταυτόχρονα πολλά γονίδια από ένα δείγμα. Έτσι μπορεί να μειωθεί ο αριθμός των εξετάσεων που χρειάζονται, μαζί με την ταλαιπωρία και το κόστος, ενώ αξιοποιείται αποτελεσματικότερα και το διαθέσιμο βιολογικό υλικό.

Η χρήση της NGS προσφέρει περισσότερες δυνατότητες στους εργαστηριακούς γιατρούς, όμως δεν προβλέπεται για όλους τους βιοδείκτες. Για κάθε εξέταση ορίζονται ξεχωριστά τόσο η επιτρεπόμενη μέθοδος όσο και η τιμή αποζημίωσης.

Καθοριστικής σημασίας είναι τώρα να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες του ΕΟΠΥΥ, καθώς από αυτές θα κριθεί πότε οι ανακοινώσεις θα οδηγήσουν σε ουσιαστική πρόσβαση των ασθενών σε αυτές τις πολύτιμες εξετάσεις.

Πηγή: Iatropedia.gr