Γ.Μένγκελε: Απόρρητος φάκελος για τον «Άγγελο του Θανάτου» – Ποιος ήταν ο Γερμανός ναζί γιατρός

Νέα στοιχεία για τη μεταπολεμική δράση και τις πιθανές διαδρομές του Γιόζεφ Μένγκελε έρχονται στο «φως», μετά τη δημοσιοποίηση ενός απόρρητου φακέλου περίπου 200 σελίδων από τις ελβετικές αρχές.

Ο Μένγκελε, ένας από τους πιο διαβόητους εγκληματίες του ναζιστικού καθεστώτος, έμεινε στην ιστορία ως ο «Άγγελος του Θανάτου» του Άουσβιτς. Ως γιατρός στο στρατόπεδο εξόντωσης, συμμετείχε σε απάνθρωπα ιατρικά πειράματα σε κρατουμένους, μεταξύ των οποίων βρίσκονταν και παιδιά. Στο Άουσβιτς δολοφονήθηκαν περίπου 1,1 εκατομμύρια άνθρωποι, στην πλειονότητά τους Εβραίοι.

Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Μένγκελε κατάφερε να διαφύγει από την Ευρώπη και να καταλήξει στη Νότια Αμερική. Χρησιμοποιώντας πλαστά στοιχεία και ταξιδιωτικό έγγραφο του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, απέφυγε τη σύλληψη και έζησε για χρόνια υπό διαφορετικές ταυτότητες.

Πέθανε στη Βραζιλία το 1979, όταν υπέστη πνιγμό ενώ κολυμπούσε. Παρά τον θάνατό του, ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τις μετακινήσεις του κατά τα χρόνια που βρισκόταν σε φυγή.

Στο επίκεντρο η Ελβετία

Ο νέος φάκελος περιλαμβάνει πληροφορίες που επαναφέρουν το ερώτημα εάν ο Μένγκελε είχε επιστρέψει στην Ελβετία ή εάν σχεδίαζε να εισέλθει στη χώρα χρησιμοποιώντας διαφορετικό όνομα.

Το υλικό είχε συγκεντρωθεί από ελβετικές αστυνομικές υπηρεσίες και παρέμεινε επί δεκαετίες στα αρχεία. Ερευνητές είχαν ήδη ενδιαφερθεί για τις σχετικές πληροφορίες, προσπαθώντας να διαπιστώσουν εάν ο καταζητούμενος εγκληματίας πολέμου είχε περάσει από την Ελβετία χωρίς να γίνει αντιληπτός.

Τα αρχεία είχαν αρχικά χαρακτηριστεί απόρρητα μέχρι το 2071. Η πρόσβαση σε αυτά περιορίστηκε, μεταξύ άλλων, για λόγους προστασίας πηγών και προσωπικών δεδομένων.

Η προσφυγή ιστορικού άνοιξε τον δρόμο

Η υπόθεση οδηγήθηκε στα ελβετικά δικαστήρια έπειτα από προσφυγή του ιστορικού Ζεράρ Βέτσταϊν, ο οποίος αμφισβήτησε την απόφαση για τη διατήρηση του απορρήτου.

Το Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο της Ελβετίας τελικά δικαίωσε το αίτημα για πρόσβαση στο υλικό, με αποτέλεσμα τα έγγραφα να δημοσιοποιηθούν ηλεκτρονικά. Σε ορισμένα σημεία έχουν διατηρηθεί διαγραφές, προκειμένου να προστατευθούν ευαίσθητες πληροφορίες και τα στοιχεία τρίτων προσώπων.

Ο φάκελος είχε μεταφερθεί στα Ομοσπονδιακά Αρχεία της Ελβετίας το 2001 και παρέμεινε εκεί για περισσότερα από 20 χρόνια.

Η νέα δημοσιοποίηση δεν αλλάζει τα δεδομένα για τον θάνατο του Μένγκελε, αλλά ενδέχεται να προσθέσει σημαντικές πληροφορίες στην ιστορική έρευνα για τα χρόνια που ακολούθησαν την πτώση της ναζιστικής Γερμανίας. Παράλληλα, μπορεί να φωτίσει περισσότερο τα δίκτυα και τις διαδρομές που επέτρεψαν σε καταζητούμενους ναζί εγκληματίες να παραμείνουν ασύλληπτοι για δεκαετίες.