V-BAT: Ο Στρατός Ξηράς αποκτά 10 επιπλέον συστήματα – Νέα βάση στη Σάμο και κέντρο εκπαίδευσης στην Κομοτηνή

Ενισχυμένος με δέκα ακόμη συστήματα V-BAT θα γίνει ο Στρατός Ξηράς, διευρύνοντας τις δυνατότητες επιτήρησης, αναγνώρισης και συλλογής πληροφοριών στο Αιγαίο και στα χερσαία σύνορα. Παράλληλα, πληροφορίες του OnAlert αναφέρουν ότι προβλέπεται να δημιουργηθεί νέα βάση στη Σάμο, η οποία θα συμπληρώσει την υφιστάμενη ανάπτυξη των αμερικανικών μη επανδρωμένων και θα ενισχύσει την παρουσία τους στο Ανατολικό Αιγαίο. Στην Κομοτηνή, στο μεταξύ, λειτουργεί ήδη Κέντρο Εκπαίδευσης.

Η σχεδιαζόμενη νέα προμήθεια διευρύνει την επιχειρησιακή αξιοποίηση ενός συστήματος που έχει ήδη δοκιμαστεί και ενταχθεί στην καθημερινή λειτουργία των Ενόπλων Δυνάμεων. Τα V-BAT μεταφέρουν στα Επιτελεία εικόνα από περιοχές ενδιαφέροντος, μπορούν να παραμένουν στον αέρα για πολλές ώρες και δεν χρειάζονται αεροδιάδρομο για να επιχειρήσουν.

Το επόμενο στάδιο περιλαμβάνει τόσο περισσότερα διαθέσιμα μέσα όσο και την αναγκαία υποδομή για την εκτέλεση συστηματικών αποστολών. Με αυξημένο αριθμό συστημάτων είναι εφικτή η ταυτόχρονη κάλυψη διαφορετικών περιοχών και η εναλλαγή αεροχημάτων, ενώ διατηρείται επιχειρησιακή παρουσία όταν μέρος του στόλου συντηρείται ή αξιοποιείται για εκπαίδευση.

Στο πλαίσιο αυτό, η Σάμος έχει ξεχωριστή θέση στον σχεδιασμό. Η δημιουργία βάσης εκεί προσθέτει έναν ακόμη επιχειρησιακό κόμβο και σημείο υποστήριξης σε μια περιοχή όπου οι γεωγραφικές συνθήκες και οι μικρές αποστάσεις καθιστούν αναγκαία τη συνεχή παρακολούθηση και την ταχεία αξιολόγηση κάθε αλλαγής στην τακτική εικόνα.

Από την αρχική ένταξη των V-BAT στην επέκταση του στόλου

Τα V-BAT εντάχθηκαν αρχικά στις Ένοπλες Δυνάμεις με δωρεά από το Ίδρυμα Αθανασίου Λασκαρίδη. Η πρώτη παραλαβή περιλάμβανε δύο συστήματα, που διέθεταν συνολικά τέσσερα αεροχήματα και αποτέλεσαν αφετηρία για την εκπαίδευση του προσωπικού και την απόκτηση επιχειρησιακής εμπειρίας.

Οι αρχικές αναπτύξεις επικεντρώθηκαν στη Ρόδο και τη Λέσβο, όπου οι πρώτες πτήσεις επέτρεψαν στα στελέχη να δοκιμάσουν το σύστημα στις ειδικές συνθήκες του Αιγαίου. Η λειτουργία πάνω από τη θάλασσα, οι άνεμοι, το ανάγλυφο και οι απαιτήσεις για τη μετάδοση εικόνας συνιστούν ουσιαστικές δοκιμασίες για κάθε μη επανδρωμένο μέσο.

Η αποκτηθείσα εμπειρία γίνεται πλέον πιο σημαντική, καθώς η διεύρυνση του στόλου ανοίγει τον δρόμο για ευρύτερη επιχειρησιακή χρήση. Για να έχουν συνέχεια οι αποστολές, χρειάζονται διαθέσιμα αεροχήματα, εκπαιδευμένα πληρώματα και τεχνική υποστήριξη σε περισσότερα σημεία.

Η ενίσχυση του αριθμού των μέσων δίνει στον Στρατό Ξηράς περισσότερες επιλογές για την κατανομή τους, ανάλογα με τις ανάγκες. Έτσι, μια νέα απαίτηση επιτήρησης δεν θα σημαίνει υποχρεωτικά ότι περιορίζεται η παρουσία σε κάποια άλλη περιοχή.

Ο ρόλος της Σάμου στον σχεδιασμό των V-BAT

Με τη δημιουργία βάσης στη Σάμο προστίθεται ένα ακόμη σημείο επιχειρησιακής παρουσίας στις περιοχές όπου είχαν αναπτυχθεί αρχικά τα V-BAT. Κυρίως, η βάση προσφέρει δυνατότητες τοπικής υποστήριξης και προετοιμασίας αποστολών, καθώς και ταχύτερης διάθεσης μέσων στην ευρύτερη περιοχή.

Για να λειτουργήσει μια βάση μη επανδρωμένων, δεν αρκεί ένας χώρος απογείωσης και προσγείωσης. Είναι αναγκαίοι σταθμοί ελέγχου, ασφαλή συστήματα επικοινωνίας, υποδομές συντήρησης, ανταλλακτικά και προσωπικό για την υποστήριξη επαναλαμβανόμενων πτήσεων. Η οργάνωση αυτών των δυνατοτήτων καθορίζει τη συχνότητα και τη διάρκεια των επιχειρήσεων του συστήματος.

Με τη γεωγραφική διασπορά των εγκαταστάσεων αυξάνεται και η ευελιξία. Η δραστηριότητα μπορεί να προσαρμόζεται στον καιρό και στις επιχειρησιακές προτεραιότητες, ενώ περιορίζεται η εξάρτηση από λίγες μόνο βάσεις.

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η νέα βάση έχει τη δυνατότητα να συμβάλει σε πυκνότερη επιτήρηση του Ανατολικού Αιγαίου και σε πιο σταθερή παρακολούθηση. Η αποτελεσματικότητά της, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από τη στελέχωση, τη διαθεσιμότητα των μέσων και τη μεταφορά των πληροφοριών στα αρμόδια κέντρα επιχειρήσεων.

Ο ρόλος της εκπαίδευσης στην επιχειρησιακή αξιοποίηση

Ο οργανικός φορέας των V-BAT είναι το 472 Τάγμα Επιτήρησης Πληροφορικής. Παράλληλα, στην Κομοτηνή έχει ήδη δημιουργηθεί και βρίσκεται σε λειτουργία Κέντρο Εκπαίδευσης για τα συγκεκριμένα μη επανδρωμένα συστήματα.

Η λειτουργία του Κέντρου αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα ενόψει της απόκτησης δέκα επιπλέον συστημάτων και της δημιουργίας νέων βάσεων. Η ευρύτερη επιχειρησιακή αξιοποίησή τους προϋποθέτει ανάλογη αύξηση του εκπαιδευμένου προσωπικού. Το Κέντρο αποτελεί βασική υποδομή για την επέκταση, με σκοπό να προετοιμάζονται συστηματικά τα στελέχη που θα αξιοποιούν τα V-BAT στις Μονάδες.

Η ενίσχυση του στόλου συνεπάγεται και ανάγκη για περισσότερα στελέχη. Στο πλαίσιο της εκπαίδευσης περιλαμβάνονται η προετοιμασία πριν από την πτήση, ο χειρισμός του αεροχήματος, η λειτουργία των αισθητήρων, η διαχείριση των επικοινωνιών και οι διαδικασίες για την αντιμετώπιση έκτακτων περιστατικών.

Η σωστή αξιοποίηση των δεδομένων είναι εξίσου απαιτητική. Ο χειριστής χρειάζεται να γνωρίζει τι αναζητά, να ξεχωρίζει τη συνηθισμένη από την ασυνήθιστη δραστηριότητα και να διαβιβάζει εγκαίρως τις χρήσιμες πληροφορίες. Η συνεχής μετάδοση εικόνας αποκτά επιχειρησιακή αξία μόνο όταν υπάρχει προσωπικό ικανό να την αξιολογήσει.

Για να υπάρχει διαθέσιμο αερόχημα όποτε χρειαστεί, οι τεχνικοί φροντίζουν τη συντήρηση και την αποκατάσταση βλαβών. Στις νησιωτικές εγκαταστάσεις, η προληπτική φροντίδα, η διαθεσιμότητα ανταλλακτικών και η δυνατότητα επισκευών επηρεάζουν άμεσα τον ρυθμό εκτέλεσης των αποστολών.

Κάθετη απογείωση και παρατεταμένη πτήση

Στο V-BAT ξεχωρίζει η δυνατότητα κάθετης απογείωσης και προσγείωσης, σε συνδυασμό με οριζόντια πτήση. Αρχικά το αερόχημα ανυψώνεται κατακόρυφα και κατόπιν περνά σε πτήση σταθερής πτέρυγας, αξιοποιώντας την οικονομία καυσίμου που προσφέρει η συγκεκριμένη διαμόρφωση.

Η Shield AI αναφέρει ότι η τρέχουσα διαμόρφωση του συστήματος μπορεί να επιχειρεί για περισσότερες από 12 ώρες, με ηλεκτροοπτικό και υπέρυθρο φορτίο. Το άνοιγμα των πτερύγων είναι 3,8 μέτρα, το μέγιστο βάρος κατά την απογείωση ανέρχεται στα 75 κιλά, ενώ το ωφέλιμο φορτίο που μπορεί να μεταφέρει φτάνει περίπου τα 18 κιλά.

Ανάλογα με τον εξοπλισμό επικοινωνιών, η εταιρεία δίνει εμβέλεια ζεύξης έως 130 ή 180 χιλιόμετρα. Οι επιδόσεις αυτές μεταβάλλονται με βάση τη διαμόρφωση, τις καιρικές συνθήκες και το προφίλ της αποστολής· δεν ταυτίζονται με τη συνολική απόσταση που είναι σε θέση να καλύψει το αερόχημα.

Το σύστημα έχει και μικρές απαιτήσεις ως προς την υποστήριξη. Κατά τον κατασκευαστή, μια ομάδα δύο ατόμων μπορεί να το αναπτύξει σε λιγότερο από 30 λεπτά, ενώ για την προσγείωση απαιτείται χώρος περίπου 4,6 επί 4,6 μέτρα. Αυτά τα χαρακτηριστικά εξηγούν το ενδιαφέρον για χρήση σε νησιά και σε σημεία με περιορισμένο διαθέσιμο χώρο.

Αποστολές με αισθητήρες ημέρα και νύχτα

Η παρατεταμένη παρατήρηση είναι από τα βασικά επιχειρησιακά οφέλη των V-BAT. Όταν η εικόνα φτάνει στο επιτελείο με συνέχεια, γίνεται ευκολότερο να εντοπίζονται μεταβολές, να παρακολουθούνται κινήσεις και να εκτιμάται πώς εξελίσσεται μια δραστηριότητα. Οι ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι αισθητήρες εξυπηρετούν αποστολές τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα, όμως η αποτελεσματικότητά τους επηρεάζεται από την ορατότητα, την υγρασία, τον καιρό και τα γνωρίσματα του στόχου. Γι’ αυτό η αναγνώριση χρειάζεται προσεκτικό σχεδιασμό της πτήσης και έμπειρο χειρισμό των αισθητήρων.

Μεταξύ των αποστολών περιλαμβάνονται η επιτήρηση θαλάσσιων ζωνών, η αναγνώριση χερσαίων περιοχών, η παρακολούθηση δραστηριοτήτων και η συνδρομή σε επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Η παραμονή στον αέρα για πολλές ώρες μπορεί να μειώσει τα χρονικά κενά στην εναέρια επιτήρηση μιας περιοχής. Όταν υπάρχουν περισσότερα διαθέσιμα μέσα, οι εναλλαγές τους είναι δυνατόν να προγραμματίζονται καλύτερα, υπό την προϋπόθεση ότι διατίθενται τα απαιτούμενα πληρώματα και η τεχνική υποστήριξη.

Η διαλειτουργικότητα ως επιχειρησιακό πλεονέκτημα

Η επέκταση των V-BAT αποκτά τη μεγαλύτερη αξία όταν ενταχθούν στην κοινή επιχειρησιακή εικόνα. Αν ένα UAV εντοπίσει δραστηριότητα, η πληροφορία πρέπει να μπορεί να φτάσει στο αρμόδιο κέντρο και στη συνέχεια στις μονάδες που θα τη χρησιμοποιήσουν. Για να συμβεί αυτό χρειάζονται συμβατά συστήματα επικοινωνιών, κοινές διαδικασίες και δοκιμασμένη ανταλλαγή δεδομένων. Η διαλειτουργικότητα αποτιμάται με βάση το πόσο γρήγορα και αξιόπιστα μια παρατήρηση μετατρέπεται σε αξιοποιήσιμη πληροφορία.

Το OnAlert έχει περιγράψει τον ευρύτερο σχεδιασμό για ένα δίκτυο συνεργασίας διαφορετικών αισθητήρων και μέσων, όπου η πληροφορία περνά από το μέσο που εντοπίζει στον φορέα που μπορεί να ενεργήσει. Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η συμπληρωματική χρήση των V-BAT, Heron, Patroller και άλλων συστημάτων επιτήρησης.

Η σύνδεση με δίκτυα όπως το Link 16 πρέπει να τεκμηριώνεται με βάση τη συγκεκριμένη εγκατεστημένη διαμόρφωση. Η τεχνική δυνατότητα ενσωμάτωσης δεν σημαίνει από μόνη της ότι κάθε ελληνικό αερόχημα έχει πιστοποιημένη επιχειρησιακή σύνδεση με πλοία ή μαχητικά. Το ζητούμενο για τα Επιτελεία είναι η πληροφορία να διαβιβάζεται έγκαιρα, με γνωστό επίπεδο ακρίβειας και σαφή προέλευση, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με ασφάλεια.

Συνέργεια με το Ναυτικό και τα άλλα UAV

Η κάθετη απογείωση και προσγείωση καθιστά το V-BAT ενδιαφέρον και για ναυτικές εφαρμογές. Το OnAlert έχει καταγράψει σε ρεπορτάζ τον σχεδιασμό για επέκταση της χρήσης των V-BAT σε πλοία επιφανείας. Για την υλοποίηση χρειάζεται να αξιολογηθούν οι διαθέσιμοι χώροι κάθε πλοίου, οι επικοινωνίες και τα πρωτόκολλα ασφαλείας. Ακόμη κι αν επιχειρεί από ξηρά, πάντως, το V-BAT μπορεί να παρέχει χρήσιμη εικόνα για θαλάσσιες περιοχές που ενδιαφέρουν τον Στόλο, εφόσον υπάρχει η κατάλληλη διασύνδεση.

Παρόμοια συμπληρωματική σχέση μπορεί να αναπτυχθεί και με τα μεγαλύτερα UAV. Τα μέσα διαφέρουν ως προς την αυτονομία, τους αισθητήρες, τις ανάγκες υποστήριξης και το επιχειρησιακό τους αποτύπωμα. Ο συντονισμός τους επιτρέπει την ανάθεση αποστολών ανάλογα με τις πραγματικές δυνατότητες του καθενός και περιορίζει τις περιττές επικαλύψεις.

Για τον Στρατό Ξηράς, η προσθήκη δέκα συστημάτων και η εγκατάσταση νέας βάσης στη Σάμο δημιουργούν τις συνθήκες για περισσότερες πτήσεις και πιο σταθερή παρουσία. Η διαθεσιμότητα των μέσων, η επάρκεια του προσωπικού και ο χρόνος που απαιτείται για να αξιοποιείται η εικόνα από το Αιγαίο ως χρήσιμη πληροφορία για τις Ένοπλες Δυνάμεις θα καθορίσουν το επόμενο επιχειρησιακό βήμα.