Καρδιακή ανεπάρκεια: Ποιες τροφές συνδέονται με μειωμένο κίνδυνο, σύμφωνα με μελέτη

Η καρδιακή ανεπάρκεια ενδέχεται να συνδέεται με τη συνολική ποιότητα της διατροφής, σύμφωνα με τα ευρήματα ελληνικής μελέτης που παρακολούθησε συμμετέχοντες για 20 χρόνια. Ακόμη και μικρές αλλαγές στο καθημερινό μενού μπορούν να συμβάλουν σε μια διατροφή που προστατεύει την καρδιά. Ποιες τροφές αξίζει να επιλέγουμε συχνότερα;

Ποιες τροφές συνδέονται με λιγότερες πιθανότητες καρδιακής ανεπάρκειας – Τα ευρήματα μελέτης

Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζουν με καρδιακή ανεπάρκεια, η οποία συγκαταλέγεται στις βασικές αιτίες νοσηλείας και θανάτου. Η υπέρταση, ο διαβήτης και η παχυσαρκία αποτελούν παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισής της, όμως σημαντικό ρόλο έχουν και οι καθημερινές συνήθειες, κυρίως η διατροφή που ακολουθούμε για την υγεία της καρδιάς.

Στο περιοδικό Nutrients δημοσιεύθηκε νέα επιστημονική έρευνα, η οποία παρακολούθησε 2.159 ενήλικες στην Ελλάδα για 20 χρόνια. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, κάθε επιπλέον μονάδα στη συνολική ποιότητα της διατροφής συσχετίστηκε με μικρότερη πιθανότητα εκδήλωσης καρδιακής ανεπάρκειας.

Η χαμηλότερη πιθανότητα καρδιακής ανεπάρκειας φάνηκε, μάλιστα, να σχετίζεται κυρίως με την περισσότερη κατανάλωση υγιεινών τροφίμων και όχι απλώς με τον περιορισμό των ανθυγιεινών επιλογών.

Η μεθοδολογία της μελέτης

Για την έρευνα αξιοποιήθηκαν στοιχεία από τη μελέτη ATTICA, μια προοπτική έρευνα σε πληθυσμό ενηλίκων της Αττικής. Όταν ξεκίνησε η μελέτη, το 2001–2002, οι συμμετέχοντες δεν είχαν καρδιαγγειακή νόσο.

Στην αρχή, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε αξιολογήσεις της υγείας τους, στις οποίες περιλαμβάνονταν:

• Καταγραφή της αρτηριακής πίεσης
• Μέτρηση του Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ / BMI)
• Έλεγχος της χοληστερόλης και της γλυκόζης στο αίμα
• Καταγραφή συνηθειών, όπως το κάπνισμα, η σωματική δραστηριότητα και η διατροφή

Για την καταγραφή της διατροφής χρησιμοποιήθηκε επικυρωμένο ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης, με 156 στοιχεία. Οι συμμετέχοντες το συμπλήρωσαν με τη συνδρομή πιστοποιημένων διαιτολόγων.

Με ποιον τρόπο μετρήθηκε η ποιότητα της διατροφής

Η διατροφική ποιότητα αποτιμήθηκε με τον δείκτη Global Diet Quality Score (GDQS). Το συγκεκριμένο εργαλείο βαθμολογεί την κατανάλωση 25 ομάδων τροφίμων σε κλίμακα από 0 έως 49.

Ο GDQS περιλαμβάνει δύο κύριες υποκατηγορίες:

Θετική συνιστώσα υγιεινών τροφίμων (GDQS+): Αποτυπώνει την αυξημένη κατανάλωση τροφών που θεωρούνται ωφέλιμες, όπως:

• Λαχανικά και φρούτα
• Όσπρια
• Δημητριακά ολικής άλεσης
• Θαλασσινά και ψάρια

Αρνητική συνιστώσα ανθυγιεινών τροφίμων (GDQS-): Καταγράφει μεγαλύτερη κατανάλωση επιλογών με χαμηλότερη διατροφική αξία, όπως:

• Αλλαντικά και άλλα επεξεργασμένα κρέατα
• Επεξεργασμένα δημητριακά, όπως λευκό ψωμί και ζυμαρικά
• Αναψυκτικά και ποτά στα οποία έχει προστεθεί ζάχαρη

Τα ευρήματα μετά από 20 χρόνια παρακολούθησης

Είκοσι χρόνια μετά την έναρξη, η καρδιακή ανεπάρκεια στους συμμετέχοντες αξιολογήθηκε με ιατρικές εξετάσεις και αρχεία, τα οποία ταξινομήθηκαν βάσει των διαγνωστικών κριτηρίων ICD-10. Στην τελική ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 2.159 άτομα από την αρχική ομάδα, καθώς για αυτά υπήρχαν πλήρη και επιβεβαιωμένα ιατρικά δεδομένα της εικοσαετίας.

Τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας

Καρδιακή ανεπάρκεια εμφάνισαν 241 από τους 2.159 συμμετέχοντες σε διάστημα 20 ετών, ποσοστό περίπου 11%. Το ποσοστό ήταν σαφώς μεγαλύτερο στην ομάδα με τη χαμηλότερη ποιότητα διατροφής, όπου έφτασε το 20.7%, έναντι 5.1% στην ομάδα με ενδιάμεση ποιότητα και 6.6% σε εκείνη με την υψηλότερη.

Στην ανάλυση συνυπολογίστηκαν η ηλικία, το φύλο, ο ΔΜΣ (BMI), το μορφωτικό επίπεδο, η σωματική δραστηριότητα, το κάπνισμα, η υπέρταση, ο διαβήτης και η υψηλή χοληστερόλη. Αφού έλαβαν υπόψη αυτούς τους παράγοντες, οι ερευνητές βρήκαν ότι κάθε επιπλέον βαθμός στη συνολική βαθμολογία ποιότητας της διατροφής συνδεόταν με μικρότερη πιθανότητα καρδιακής ανεπάρκειας. Ειδικότερα, η αύξηση κατά μία μονάδα στην υγιεινή συνιστώσα (GDQS+) συσχετίστηκε με μειωμένες πιθανότητες, ενώ για την ανθυγιεινή συνιστώσα (GDQS-) δεν καταγράφηκε σημαντική συσχέτιση.

Ακόμη, τα ευρήματα υπέδειξαν ότι η διατροφική ποιότητα φαινόταν να επηρεάζει άτομα με χαμηλότερο συνολικό καρδιαγγειακό κίνδυνο. Αντίθετα, για όσους έχουν υψηλότερο κίνδυνο, ίσως χρειάζονται και άλλες παρεμβάσεις.

Οι περιορισμοί της έρευνας

Η έρευνα ήταν παρατηρητική και αφορούσε μία μόνο ελληνική ομάδα (cohort), κάτι που δεν επιτρέπει στους ερευνητές να αποδείξουν ότι η διατροφή προκαλεί άμεσα καρδιακή ανεπάρκεια. Επίσης, ενδέχεται να επηρεάζουν τη σχέση ανάμεσα στη διατροφική ποιότητα και την καρδιακή ανεπάρκεια παράγοντες που δεν μετρήθηκαν. Τέλος, η πρόσληψη τροφής καταγράφηκε μόνο στην αρχή, με ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς, το οποίο δεν αποτυπώνει πιθανές μεταβολές στις συνήθειες των συμμετεχόντων κατά τη διάρκεια των δύο δεκαετιών.

Κατά την παρακολούθηση, όσοι αποχώρησαν από τη μελέτη είχαν την τάση να διαθέτουν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Παράλληλα, από την ανάλυση εξαιρέθηκαν όσοι πέθαναν χωρίς καταγεγραμμένη διάγνωση καρδιακής ανεπάρκειας, καθώς η έκβασή τους θεωρήθηκε άγνωστη· αυτό μπορεί να επηρέασε τις εκτιμήσεις για τη συνολική επίπτωση. Επιπλέον, δεν υπήρχαν στοιχεία για τους διαφορετικούς υποτύπους της νόσου, ενώ τα αποτελέσματα ίσως να μην ισχύουν για πληθυσμούς εκτός Ελλάδας.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για τις καθημερινές διατροφικές επιλογές

Συνολικά, η μελέτη δείχνει ότι ακόμη και μικρές διατροφικές αλλαγές, όπως η αύξηση των τροφίμων ολικής άλεσης, ενδέχεται να ενισχύσουν την καρδιακή υγεία και να περιορίσουν τον κίνδυνο καρδιακής ανεπάρκειας.

Η προσθήκη, για παράδειγμα, μιας μερίδας λαχανικών τη Δευτέρα ή η επιλογή δημητριακών ολικής άλεσης αντί επεξεργασμένων την Τετάρτη μπορεί να προσφέρει σωρευτικά οφέλη για την καρδιά σε βάθος ετών και δεκαετιών.

Στις τροφές που συνδέονται με υψηλότερη βαθμολογία GDQS+ περιλαμβάνονται οικεία βασικά τρόφιμα μιας διατροφής που ευνοεί την καρδιά: φρούτα, λαχανικά, όσπρια όπως φακές και ρεβίθια, προϊόντα ολικής άλεσης, ξηροί καρποί και ψάρια. Μερικές πρακτικές επιλογές για τη στήριξη της καρδιαγγειακής υγείας είναι οι εξής:

• Βάλτε πράσινα φυλλώδη λαχανικά σε ένα καθημερινό γεύμα. Μπορείτε να ανακατέψετε σπανάκι με ζυμαρικά, να προσθέσετε λαχανίδα (kale) σε ένα μπολ δημητριακών ή ρόκα σε ένα σάντουιτς.
• Προτιμήστε φρούτα ή ξηρούς καρπούς για το απογευματινό σνακ. Στη θέση επεξεργασμένων επιλογών, όπως πατατάκια και αλμυρά κράκερ, διαλέξτε ένα φρούτο μαζί με μια χούφτα ξηρούς καρπούς.
• Προγραμματίστε ένα γεύμα με όσπρια κάθε εβδομάδα. Μια σούπα με φακές, ένα κάρυ με ρεβίθια ή tacos με βάση τα φασόλια προσφέρουν περισσότερες φυτικές ίνες, φυτική πρωτεΐνη και μικροθρεπτικά συστατικά, τα οποία συνδέονται σταθερά με οφέλη για την καρδιά και τα αγγεία.
• Στρέψτε τις επιλογές σας στα δημητριακά ολικής άλεσης. Για παράδειγμα, επιλέξτε βρώμη το πρωί, ψωμί ολικής στο μεσημεριανό και καστανό ρύζι ή φάρο (farro) στο βραδινό.