ΗΠΑ: Πώς η νίκη των Δημοκρατικών παραλύει την ατζέντα Τραμπ – Το «όπλο» των κλητεύσεων και το νομοθετικό σπριντ 100 ωρών

Οι Δημοκρατικοί κέρδισαν την πλειοψηφία στη Γερουσία και οδεύουν προς επικράτηση και στη Βουλή των Αντιπροσώπων, εξασφαλίζοντας ξανά τον πλήρη έλεγχο του Κογκρέσου για πρώτη φορά από το 2022. Η αλλαγή αυτή ανατρέπει τις ισορροπίες στην Ουάσιγκτον: τερματίζει τη διετή κοινοβουλευτική κυριαρχία των Ρεπουμπλικανών στη δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ και προσφέρει στο Δημοκρατικό Κόμμα ισχυρό μέσο ελέγχου της εκτελεστικής εξουσίας στις ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός πρόεδρος, από την πλευρά του, επιχειρεί να περιορίσει τη σημασία της ήττας του κόμματός του. Μιλώντας στους New York Times, ο Τραμπ δήλωσε «απολύτως διατεθειμένος να αποδεχθεί τα αποτελέσματα».

«Προσβλέπουμε στη συνεργασία μαζί τους. Πιστεύω ότι θα βρούμε σημείο επαφής», ανέφερε ακόμη.

Σε τηλεφωνική συνομιλία με το Fox News, συνεχάρη επίσης τους Δημοκρατικούς, λέγοντας ότι «έκαναν καλή δουλειά και έδωσαν σκληρή μάχη». Παράλληλα, απέρριψε την άποψη ότι το εκλογικό αποτέλεσμα συνιστά αποδοκιμασία του ίδιου.

Ο Τραμπ απέδωσε την ήττα στους υποψηφίους που δεν εξελέγησαν και όχι στις αμφιλεγόμενες πολιτικές του, όπως εκείνες για την οικονομία ή τον πόλεμο στο Ιράν. «Δεν το θεωρώ πλήγμα εναντίον μου. Είχαμε τα δύο καλύτερα χρόνια στην ιστορία της προεδρίας»«Δεν το θεωρώ πλήγμα εναντίον μου. Είχαμε τα δύο καλύτερα χρόνια στην ιστορία της προεδρίας», υποστήριξε.

Νομοθετικά εμπόδια και το σχέδιο για τις πρώτες 100 ώρες

Η απώλεια του Κογκρέσου περιορίζει τη δυνατότητα των Ρεπουμπλικανών να εγκρίνουν εύκολα νέους νόμους.

Αναλαμβάνοντας τα καθήκοντά τους, οι Δημοκρατικοί προγραμματίζουν να εμποδίσουν τις κομματικές νομοθετικές κινήσεις των συντηρητικών. Ταυτόχρονα, ετοιμάζουν μια ταχεία νομοθετική επίθεση για τις πρώτες 100 ώρες κατά τις οποίες θα ελέγχουν τη Βουλή, την οποία οι New York Times χαρακτηρίζουν «νομοθετικό σπριντ σοκ και δέους».

Οι αναφορές για το σχέδιο κάνουν λόγο για νομοσχέδια που θα επιδιώκουν την κατάργηση των δασμών, τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν και τη μείωση του κόστους υγειονομικής περίθαλψης.

Η ψήφισή τους σε νόμους, ωστόσο, προσκρούει σε δύο σημαντικά εμπόδια:

• Ο κανόνας των 60 ψήφων στη Γερουσία: Απαιτούνται 60 ψήφοι για να προχωρήσει η ψηφοφορία επί ενός νομοσχεδίου. Οι Δημοκρατικοί δύσκολα θα συγκεντρώσουν τόσες, εκτός από τις ειδικές διαδικασίες του προϋπολογισμού, γνωστές ως «budget reconciliation».
• Το προεδρικό βέτο: Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ασκήσει βέτο σε οποιοδήποτε νομοσχέδιο, εκτός εάν αυτό εγκριθεί και από τα δύο σώματα με αυξημένη πλειοψηφία δύο τρίτων.

Οι κοινοβουλευτικές έρευνες των Δημοκρατικών

Ο έλεγχος της Βουλής των Αντιπροσώπων δίνει στους Δημοκρατικούς σημαντικές εξουσίες εποπτείας, μεταξύ των οποίων και το δικαίωμα έκδοσης κλητεύσεων (subpoenas) για την προσκόμιση εγγράφων και την κλήση μαρτύρων.

Το κόμμα έχει ήδη γνωστοποιήσει ότι σκοπεύει να διερευνήσει κοινοβουλευτικά τον Τραμπ και τη σχέση ανάμεσα στα επιχειρηματικά συμφέροντα της οικογένειάς του και τις προεδρικές εξουσίες του. Πιθανοί στόχοι των ερευνών είναι επίσης αξιωματούχοι και σύμμαχοί του.

Σε πρόσφατη προεκλογική εκδήλωση, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Βουλή, Χακίμ Τζέφρις, δήλωσε: «Αν κλέβατε από τον αμερικανικό λαό, αν εξαπατούσατε τον αμερικανικό λαό ή αν τον αδικούσατε, από την πρώτη κιόλας ημέρα του νέου Κογκρέσου θα καταλογίσουμε ευθύνες στους απατεώνες».

Παράλληλα, ορισμένα στελέχη των Δημοκρατικών ζητούν να ερευνηθούν κρατικοί φορείς, μεταξύ των οποίων το υπουργείο Δικαιοσύνης και το FBI, τα οποία βρίσκονται υπό τη διοίκηση συμμάχων του Τραμπ.

Τον περασμένο μήνα, η προοδευτική βουλευτής Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτέζ ανέφερε: «Την πρώτη κιόλας ημέρα, πρέπει να ξεκινήσουμε έρευνες για τους επικεφαλής κάθε μίας από αυτές τις υπηρεσίες».

Το ενδεχόμενο παραπομπής του Τραμπ (impeachment)

Παρότι κάποιοι Δημοκρατικοί θέλουν να παραπεμφθεί ο Τραμπ για τρίτη φορά, στο εσωτερικό του κόμματος δεν υπάρχει ενιαία στάση, καθώς εμφανίζεται διχασμένο.

Η Βουλή μπορεί να εγκρίνει την παραπομπή με απλή πλειοψηφία. Για την καταδίκη του προέδρου και την απομάκρυνσή του από το αξίωμα, όμως, χρειάζεται πλειοψηφία δύο τρίτων στη Γερουσία.

Η Κάμαλα Χάρις και η Χίλαρι Κλίντον, μεταξύ άλλων στελεχών, έχουν ξεκαθαρίσει πως δεν στηρίζουν νέα απόπειρα παραπομπής του Τραμπ. Όπως υπογραμμίζουν, το κόμμα οφείλει να κατευθύνει αλλού την ενέργειά του.

Αντιθέτως, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ μοιάζει να αποτελεί πιο πιθανό στόχο παραπομπής, με την πρόταση να ενδέχεται να εξασφαλίσει διακομματική υποστήριξη. Ο απερχόμενος Ρεπουμπλικανός βουλευτής Τόμας Μάσι έχει ήδη καταθέσει σχετικό ψήφισμα, επικαλούμενος τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν, τη Βενεζουέλα και την Υεμένη.

Πρόσφατα, ο Χακίμ Τζέφρις είπε ότι ο υπουργός Άμυνας «πρέπει να παραμεριστεί από τον Πρόεδρο, διαφορετικά θα αναγκαστούμε να διαχειριστούμε εμείς την κατάσταση αν δεν συμβεί αυτό». Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, αν υποστηρίζει την επίσημη παραπομπή του Χέγκσεθ ή του Τραμπ.

Η μεταβατική περίοδος του «Lame Duck» και ο κίνδυνος κυβερνητικού shutdown

Παρότι το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει στις 3 Ιανουαρίου, τα μέλη του σημερινού Κογκρέσου επιστρέφουν στις 9 Νοεμβρίου και καλούνται να διευθετήσουν κρίσιμες εκκρεμότητες.

Πρώτο μέλημα είναι να εγκριθούν τα νέα νομοσχέδια που αφορούν τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης πριν από τις 11 Δεκεμβρίου, ημερομηνία κατά την οποία εκπνέει η ισχύουσα χρηματοδότηση.

Αν δεν υπάρξει συμφωνία έως τότε, θα προκύψει αναστολή λειτουργίας των κυβερνητικών υπηρεσιών (shutdown) —η τέταρτη επί της δεύτερης θητείας Τραμπ— και θα αναζωπυρωθεί η πολιτική αβεβαιότητα πριν από το τέλος του έτους.

Οι διορισμοί Τραμπ και ο έλεγχος του Ανώτατου Δικαστηρίου

Με την πλειοψηφία στη Γερουσία ξανά στα χέρια τους, οι Δημοκρατικοί μπορούν να μπλοκάρουν επιλογές του Τραμπ για σημαντικές κυβερνητικές θέσεις και δικαστικά αξιώματα. Η έγκριση του άνω σώματος είναι απαραίτητη τόσο για τους υπουργούς όσο και για τους δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου.

«Ένας από τους λόγους που θέλουμε να κάνουμε τα πάντα για να ανακτήσουμε τη Γερουσία είναι για να μην επιτρέψουμε στον Τραμπ να διορίσει τόσο ακραίους δικαστές -δικαστές της ατζέντας MAGA- στο Ανώτατο Δικαστήριο και τα κατώτερα δικαστήρια», είχε πει ο Τσακ Σούμερ, επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία.

Μεταξύ των εν ενεργεία συντηρητικών δικαστών που έχουν ξεπεράσει την ηλικία συνταξιοδότησης είναι ο Κλάρενς Τόμας, 78 ετών, και ο Σάμουελ Αλίτο, 76 ετών. Ενδέχεται να δεχθούν πιέσεις να αποχωρήσουν όσο οι Ρεπουμπλικανοί διατηρούν ακόμη την πλειοψηφία μέχρι τον Ιανουάριο, όμως η απόφαση για το αν θα φύγουν παραμένει δική τους.

Για τα μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου, αντίθετα, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει την εξουσία να τα απομακρύνει άμεσα, αν επιλέξει να αλλάξει τη σύνθεση της κυβέρνησής του.