Λίμνη Πλαστήρα: Το ναυάγιο που κόστισε τη ζωή σε 20 εργάτες το 1959

Στις 5 Δεκεμβρίου 1959, είκοσι άνθρωποι επιβιβάστηκαν σε βάρκα στο Τσαρδάκι για να περάσουν στην απέναντι όχθη και να γυρίσουν στα σπίτια τους ενόψει της γιορτής του Αγίου Νικολάου.

Κανένας τους δεν κατάφερε να φτάσει εκεί όπου κατευθυνόταν.

Η βάρκα, που ήταν υπερφορτωμένη, αναποδογύρισε στα παγωμένα νερά της λίμνης Πλαστήρα, η οποία είχε δημιουργηθεί μόλις τότε, και οι 20 επιβάτες πνίγηκαν. Η τραγωδία συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες που έζησε η περιοχή.

Φέτος συμπληρώνονται 67 χρόνια από το ναυάγιο, που σκόρπισε το πένθος στο Νεοχώρι και σε ολόκληρη τη Νευρόπολη.

Οι περισσότεροι από τους ανθρώπους που χάθηκαν δούλευαν στα έργα για την κατασκευή της λίμνης, ενώ οι 17 ήταν από το Νεοχώρι.

Την ιστορία της τραγωδίας, που παρέμενε άγνωστη μέχρι σήμερα, αποκάλυψε ο Γιώργος Καραντώνης, εκπαιδευτικός και πρόεδρος του Πολιτιστικού Συλλόγου Νέων Νεοχωρίου. Ο ίδιος είναι εγγονός ενός από τα θύματα.

Αφού ερεύνησε την υπόθεση επί τέσσερα χρόνια και συγκέντρωσε μαρτυρίες, φωτογραφίες και ιστορικά τεκμήρια, παρουσίασε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ στοιχεία για το γεγονός που άφησε το αποτύπωμά του στην ιστορία του τόπου.

Η δημιουργία της λίμνης αναδιαμόρφωσε την καθημερινότητα των κατοίκων

Το 1959 είχε ξεκινήσει η συγκέντρωση νερού από το φράγμα Ταυρωπού στο οροπέδιο της Νευρόπολης. Καθώς η τεχνητή λίμνη απλωνόταν, άλλαζε ριζικά η ζωή των κατοίκων: χωράφια, βοσκοτόπια και δρόμοι άρχισαν σταδιακά να βυθίζονται.

Η διαδρομή που συνέδεε τα χωριά με την Καρδίτσα μέσω Τσαρδακίου είχε πλέον κοπεί, αλλά το οδικό δίκτυο που θα την αντικαθιστούσε δεν είχε ολοκληρωθεί. Για να περάσουν από τη μία πλευρά της περιοχής στην άλλη, οι κάτοικοι χρησιμοποιούσαν κατά κύριο λόγο βάρκες.

Ένας Νεοχωρίτης είχε προμηθευτεί βάρκα και εκτελούσε κάθε μέρα το δρομολόγιο ανάμεσα στο χωριό και το Τσαρδάκι, μεταφέροντας όσους χρειάζονταν να μετακινηθούν.

Η διαδρομή είχε γίνει συνηθισμένο κομμάτι της ζωής των κατοίκων, χωρίς να περνά από το μυαλό τους πως θα γινόταν ο τόπος μιας τόσο μεγάλης τραγωδίας.

Το μοιραίο πέρασμα της 5ης Δεκεμβρίου 1959

Το απόγευμα της παραμονής του Αγίου Νικολάου, στις 5 Δεκεμβρίου 1959, είκοσι άνθρωποι μπήκαν στη βάρκα για να περάσουν από το Τσαρδάκι στην απέναντι όχθη, κοντά στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα ο Βοτανικός Κήπος Νεοχωρίου.

Οι περισσότεροι εργάζονταν στα έργα της λίμνης και είχαν μαζί τους πράγματα που προορίζονταν για τις οικογένειές τους.

Καθώς τα νερά είχαν καλύψει τους δρόμους, διάλεξαν την πιο σύντομη διαδρομή για να φτάσουν εγκαίρως στα σπίτια τους και να γιορτάσουν με τους δικούς τους.

Ο καιρός ήταν ιδιαίτερα κακός, όμως. Παρότι τους είχαν προειδοποιήσει να μην επιχειρήσουν τη διάσχιση και να μείνουν στο Τσαρδάκι, όπου υπήρχε καφενείο-παντοπωλείο, οι επιβάτες αποφάσισαν να φύγουν.

Οι ισχυροί άνεμοι και η κακοκαιρία αποδείχθηκαν μοιραίοι για την υπερφορτωμένη βάρκα, η οποία δεν άντεξε. Ανατράπηκε προτού διανύσει ούτε τη μισή απόσταση, ρίχνοντας και τους 20 ανθρώπους στα παγωμένα νερά.

Η κατάσταση ήταν εξαιρετικά δύσκολη: ούτε οι επιβάτες ούτε ο βαρκάρης ήξεραν να κολυμπούν, ενώ δεν διέθεταν σωσίβια ή άλλο εξοπλισμό ασφαλείας. Ένας επιβάτης επιχείρησε να σωθεί, αλλά δεν τα κατάφερε.

Ύστερα από μεγάλο διάστημα και έρευνες με τη συμμετοχή ομάδων δυτών, οι σοροί των θυμάτων βρέθηκαν στον πυθμένα της λίμνης.

Η είδηση προκάλεσε σοκ σε ολόκληρη την Ελλάδα και βύθισε στο πένθος τόσο τις οικογένειες των θυμάτων όσο και την τοπική κοινωνία.

Τα στοιχεία της ιστορικής έρευνας καταγράφουν το ναυάγιο ως το μεγαλύτερο ναυτικό δυστύχημα σε γλυκό νερό έως τότε.

Η μνήμη των 20 θυμάτων εξακολουθεί να παραμένει ζωντανή

Το 2019, έξι δεκαετίες μετά το ναυάγιο, διοργανώθηκε διημερίδα για τα 60 χρόνια από τη δημιουργία της λίμνης.

Την πρωτοβουλία για τη διοργάνωση είχε ο τότε νεοεκλεγείς δήμαρχος Λίμνης Πλαστήρα και συγγραφέας τοπικής ιστορίας, Παναγιώτης Νάνος. Η πρώτη ημέρα της διημερίδας ήταν αφιερωμένη στους ανθρώπους που πνίγηκαν στο ναυάγιο.

Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο ίδιος σημείωσε ότι τόσο η δημιουργία της λίμνης όσο και οι άνθρωποι που έχασαν τη ζωή τους στο δυστύχημα αποτελούν αναπόσπαστα στοιχεία της ιστορικής διαδρομής του τόπου.

«Η Ιστορία είναι πολύτιμος πόρος για την ανάπτυξη μιας περιοχής», ανέφερε, εξηγώντας ότι συγκεντρώθηκε φωτογραφικό και άλλο υλικό, το οποίο εκτίθεται σήμερα μόνιμα στον Βοτανικό Κήπο.

Ο κ. Νάνος επισήμανε ακόμη πως η δημιουργία της λίμνης είχε βαρύ κοινωνικό και οικονομικό τίμημα για τις κοινότητες της περιοχής. Πέρα από τον θάνατο των 20 ανδρών, η κάλυψη των εύφορων εκτάσεων στέρησε από τους κατοίκους σημαντικές πηγές εισοδήματος και συνέβαλε στη μαζική μετανάστευση.

Η λίμνη Πλαστήρα διαδραματίζει σήμερα καθοριστικό ρόλο στην οικονομική και τουριστική ανάπτυξη, ενώ αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ταυτότητας της περιοχής. Παράλληλα, παραμένει ζωντανή η μνήμη των 20 ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους στα νερά της.

Το 2027 θα έχουν περάσει 100 χρόνια από την άφιξη στην περιοχή του πρώτου κλιμακίου, το οποίο είχε φέρει ο Νικόλαος Πλαστήρας για να διερευνήσει αν μπορούσε να πραγματοποιηθεί το έργο. Για την επέτειο αυτή, ο δήμος προγραμματίζει να εκδώσει επετειακό λεύκωμα, με ξεχωριστό κεφάλαιο για το ναυάγιο και σπάνιο φωτογραφικό υλικό.