Το μεγάλο φιάσκο της ηλεκτροκίνησης στην Ευρώπη: Στον αέρα επενδύσεις 20 δισ. ευρώ, κλείνουν εργοστάσια

Παρότι όλο και περισσότερες χώρες και εταιρείες διαθέτουν μεγάλα κεφάλαια στην ηλεκτροκίνηση, ορισμένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά σχέδια στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν πλέον σοβαρά εμπόδια.

Η Ευρώπη ποντάρει σημαντικά στην ηλεκτροκίνηση, επιδιώκοντας να ενδυναμώσει την παραγωγική αυτονομία της και να μειώσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες. Για τον σκοπό αυτό προωθεί και στηρίζει μεγάλες επενδύσεις σε εργοστάσια μπαταριών, ενώ οι κυβερνήσεις παρέχουν κίνητρα και διευκολύνουν τη δημιουργία μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων.

Κάποιες από αυτές τις «διευκολύνσεις», ωστόσο, φαίνεται να βρίσκονται σε μια γκρίζα περιοχή. Μεγάλες επενδύσεις που είχαν παρουσιαστεί ως καθοριστικές για τη στρατηγική αυτονομία και την επάρκεια της Ευρώπης στην ηλεκτροκίνηση καταλήγουν πλέον, όπως φαίνεται, σε ένα πολυδιάστατο φιάσκο, με σοβαρές καταγγελίες για διαφθορά και σημαντικά περιβαλλοντικά προβλήματα.

Η υπόθεση έχει αφετηρία την Ουγγαρία, όμως οι συνέπειές της ενδέχεται να επεκταθούν και να επηρεάσουν σημαντικά ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά. Τα τελευταία χρόνια, η χώρα προσέλκυσε επενδύσεις περίπου 20 δισ. ευρώ από μεγάλες επιχειρήσεις παραγωγής μπαταριών ιόντων λιθίου, βασικού εξαρτήματος των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, καθώς και άλλων σχετικών εξαρτημάτων.

Οι επενδύσεις αυτές έγιναν επί διακυβέρνησης του Viktor Orban, σε μια περίοδο που χαρακτηρίστηκε σε μεγάλο βαθμό από σκάνδαλα και επανειλημμένες καταγγελίες για διαφθορά, οι οποίες φαίνεται πως αγγίζουν πλέον και την ηλεκτροκίνηση. Ειδικότερα, κατά τη θητεία του Orban, η Ουγγαρία κατηγορήθηκε πολλές φορές ότι ανεχόταν παραβιάσεις περιβαλλοντικών κανόνων από ξένες εταιρείες, με τις αρχές να κάνουν τα στραβά μάτια ώστε η χώρα να προσελκύει επενδύσεις και χρήματα.

Αφότου ο Orban αποχώρησε από την ηγεσία της χώρας, ο διάδοχός του Peter Magyar δεσμεύτηκε να επανεξετάσει συμφωνίες και να εφαρμόσει αυστηρότερα τη νομοθεσία, θέτοντας τις μεγάλες βιομηχανικές επενδύσεις στο επίκεντρο των νέων ελέγχων. Στο πλαίσιο αυτό, η ουγγρική κυβέρνηση έχει αυξήσει σημαντικά τις κυρώσεις για τις επιχειρήσεις που παραβιάζουν την περιβαλλοντική νομοθεσία, ακόμη και σε περίπτωση επαναλαμβανόμενων παραβάσεων. Τα πρόστιμα μπορεί να υπερβούν τα 10 εκατ. ευρώ, ενώ από την περασμένη άνοιξη έχουν ήδη επιβληθεί κυρώσεις σε σχετικές υποθέσεις.

Η ενισχυμένη εποπτεία έχει ήδη οδηγήσει σε κυρώσεις για ορισμένες από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις του κλάδου των μπαταριών. Η νοτιοκορεατική SK On, συγκεκριμένα, δέχθηκε βαριά πρόστιμα για παραβάσεις των κανόνων ασφαλείας σε δύο εγκαταστάσεις της, ενώ η μονάδα της κινεζικής Semcorp, που κατασκευάζει διαχωριστικές μεμβράνες για μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων, υποχρεώθηκε να σταματήσει τη λειτουργία της λόγω περιβαλλοντικής ρύπανσης.

Στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα αναφέρουν ότι η Semcorp προμηθεύει περίπου το 40% της παγκόσμιας αγοράς διαχωριστικών μεμβρανών για μπαταρίες. Το συγκεκριμένο εξάρτημα είναι αναγκαίο για την κατασκευή συσσωρευτών και χρησιμοποιείται σε μονάδες παραγωγής τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Βόρεια Αμερική, καθώς και από μεγάλους κατασκευαστές, μεταξύ των οποίων η LG και η CATL. Η διακοπή λειτουργίας του εργοστασίου αφήνει μεγάλο κενό στη διεθνή αλυσίδα εφοδιασμού.

Στο επίκεντρο των ελέγχων των αρμόδιων αρχών βρίσκεται επίσης το μεγάλο συγκρότημα της CATL στο Ντέμπρετσεν, που σχεδιάζεται να γίνει μία από τις σημαντικότερες μονάδες παραγωγής μπαταριών στην Ευρώπη. Η επένδυση υπολογίζεται σε περίπου 7 δισ. ευρώ και η προβλεπόμενη δυναμικότητά της ανέρχεται σε 100 GWh, γεγονός που την καθιστά ένα από τα σημαντικότερα βιομηχανικά σχέδια για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικών οχημάτων.

Για να ανταποκριθεί στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, η CATL χρειάστηκε πρόσφατα να επενδύσει σημαντικά ποσά σε σύστημα εξοικονόμησης νερού. Η ανάγκη αυτή προέκυψε επειδή το εργοστάσιο βρίσκεται σε περιοχή με περιορισμένα αποθέματα νερού.

Οι ουγγρικές αρχές έχουν παράλληλα ξεκαθαρίσει ότι κάθε μελλοντική επέκταση θα προϋποθέτει την αυστηρή συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία και την έκδοση των αναγκαίων αδειών από τις αρμόδιες υπηρεσίες, διαφορετικά η εταιρεία μπορεί να αντιμετωπίσει επιπλέον δαπάνες και κυρώσεις.

Κλείνοντας, οι εξελίξεις στην Ουγγαρία δεν περιορίζονται στις επιχειρήσεις κατασκευής μπαταριών: στη χώρα έχουν τοποθετήσει κεφάλαια και μεγάλοι κατασκευαστές αυτοκινήτων, που δημιουργούν ή σχεδιάζουν εργοστάσια για ηλεκτρικά οχήματα και εξαρτήματα. Συνεπώς, πιθανές καθυστερήσεις, αναστολές λειτουργίας ή αυστηρότερες απαιτήσεις συμμόρφωσης ενδέχεται να επηρεάσουν συνολικά την αλυσίδα παραγωγής και να οδηγήσουν σε σημαντικές ανατιμήσεις στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.