Κρίσιμη δίκη για την εισφορά αλληλεγγύης των συνταξιούχων – Τα σενάρια

Περίπου 440.000 συνταξιούχοι περιμένουν την κρίση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το ύψος της εισφοράς και για το αν θα μπορούν να διεκδικήσουν αναδρομικά.

Της ΑΡΓΥΡΩΣ Κ. ΜΑΥΡΟΥΛΗ – ΠΗΓΗ: Realnews

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 τα εισοδηματικά όρια της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) αυξάνονται κατά 2,8%, ώστε περίπου 440.000 συνταξιούχοι να αποφύγουν υψηλότερες κρατήσεις λόγω της ετήσιας αύξησης των συντάξεών τους. Πρόκειται για την πρώτη αλλαγή της νέας χρονιάς, ενώ στις 4 Νοεμβρίου, μετά από δύο αναβολές, η ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται να εξετάσει την προσφυγή σχετικά με τον υπολογισμό της εισφοράς. Η κρίση ενδέχεται να οδηγήσει σε αλλαγές στις κρατήσεις και να επιτρέψει τη διεκδίκηση αναδρομικών.

Όπως αναφέρουν πληροφορίες της Realnews, στο υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης μελετώνται διαφορετικές επιλογές, οι οποίες θα σταθμιστούν και με βάση την επικείμενη δικαστική απόφαση. Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται μείωση της ΕΑΣ κατά 30% ή 50%, αναθεώρηση του τρόπου υπολογισμού της, αλλά και κατάργηση της εισφοράς στις επικουρικές συντάξεις.

Ποια ποσά αλλάζουν

Η αύξηση κατά 2,8% μεταφέρει το αρχικό όριο επιβολής της ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις από τα 1.468,01 ευρώ στα 1.509,11 ευρώ. Ταυτόχρονα μετακινούνται και τα επόμενα όρια, ώστε η ετήσια αναπροσαρμογή των συντάξεων να μην κατατάσσει από μόνη της τους δικαιούχους σε μεγαλύτερο ποσοστό κράτησης.

Από την 1η Ιανουαρίου 2027, συντάξεις ύψους 1.509,11 ευρώ και άνω θα επιβαρύνονται με εισφορά 3%, ενώ το όριο για κράτηση 6% διαμορφώνεται στα 1.832,49 ευρώ. Για το 7% το νέο κατώφλι είναι 2.155,87 ευρώ και για το 9% φτάνει τα 2.479,25 ευρώ. Το όριο του 10% ανεβαίνει στα 2.802,64 ευρώ, του 12% στα 3.126,01 ευρώ και του 13% στα 3.449,39 ευρώ. Για τον ανώτατο συντελεστή, 14%, το όριο ορίζεται στα 3.772,78 ευρώ.

Η τιμαριθμοποίηση προστατεύει ιδίως όσους βρίσκονται κοντά σε όριο κλιμακίου, καθώς δεν τους μεταφέρει σε μεγαλύτερο συντελεστή μόνο και μόνο εξαιτίας της ετήσιας αύξησης της σύνταξης.

Για παράδειγμα, αν δοθεί αύξηση 2,8%, η κύρια σύνταξη των 1.780 ευρώ θα ανέλθει στα 1.829,84 ευρώ. Για συνταξιούχο που έχει κράτηση ΕΑΣ 3%, η μηνιαία παρακράτηση αντιστοιχεί σήμερα σε 53,40 ευρώ.

Με τα νέα όρια, ο συνταξιούχος θα παραμείνει στην κατηγορία του 3% και δεν θα περάσει σε υψηλότερο κλιμάκιο εξαιτίας της αύξησης.

Το γεγονός ότι διατηρείται ο ίδιος συντελεστής δεν σημαίνει πως μένει σταθερό και το ποσό που παρακρατείται. Στο παράδειγμα, η κράτηση θα διαμορφωθεί περίπου στα 54,90 ευρώ, από 53,40 ευρώ, επειδή το ποσοστό υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης.

Η υπόθεση στο Ελεγκτικό Συνέδριο

Περίπου 440.000 συνταξιούχοι αναμένουν την απόφαση της ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, καθώς θα κριθεί αν μπορούν να λάβουν αναδρομικά από εισφορές που καταβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Η προσφυγή εισάγεται σε πρότυπη δίκη, μετά από δύο αναβολές σε διάστημα τεσσάρων μηνών.

Το δικαστήριο θα αποφανθεί αν είναι συνταγματικά επιτρεπτό να επιβάλλεται η ΕΑΣ σε ολόκληρη τη σύνταξη, αντί μόνο στο ποσό που βρίσκεται πάνω από το όριο του αντίστοιχου κλιμακίου. Ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού ενδέχεται να επιφέρει δυσανάλογη επιβάρυνση.

Αν το δικαστήριο αποφανθεί ότι ο τρόπος υπολογισμού που ισχύει σήμερα είναι παράνομος, μπορεί να ακολουθήσουν αλλαγές στις μηνιαίες παρακρατήσεις και να ανοίξει η δυνατότητα διεκδίκησης αναδρομικών. Σε αντίθετη περίπτωση, η συγκεκριμένη κρίση δεν θα θεμελιώνει επιστροφή ποσών εξαιτίας του υπολογισμού χωρίς κλιμάκωση.

Ακόμη κι αν η απόφαση είναι ευνοϊκή, δεν διασφαλίζεται ότι όλοι θα λάβουν αναδρομικά. Θα συνεκτιμηθούν οι όροι που θα θέτει η απόφαση, οι προθεσμίες παραγραφής και οι προϋποθέσεις για την άσκηση διεκδίκησης. Η έκδοση της δικαστικής απόφασης αναμένεται μέσα στο 2027.

Οι επιλογές για την ΕΑΣ

Ενώ εκκρεμεί η δικαστική κρίση, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει παράλληλα μέτρα για να περιοριστούν οι κρατήσεις των συνταξιούχων. Στο επίκεντρο βρίσκονται τέσσερις κύριες λύσεις, με διαφορετικό επίπεδο ελάφρυνσης και αντίστοιχη επίπτωση στο κόστος για το ασφαλιστικό σύστημα.

Κοινό στοιχείο των σεναρίων είναι η ανάγκη να μειωθούν οι επιβαρύνσεις, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η διατήρηση των εσόδων της ΕΑΣ, τα οποία συμβάλλουν στη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.

Το πρώτο ενδεχόμενο αφορά περικοπή κατά 30% στις κρατήσεις της ΕΑΣ. Η παρέμβαση θα μπορούσε να γίνει οριζόντια, είτε στους ισχύοντες συντελεστές είτε στα ποσά που παρακρατούνται, ανάλογα με την τελική επιλογή. Αν η μείωση υπολογιστεί πάνω στο συνολικό ποσό της εισφοράς, τα 100 ευρώ που καταβάλλει σήμερα ένας συνταξιούχος κάθε μήνα θα γίνουν 70 ευρώ, δηλαδή θα προκύψει ετήσια εξοικονόμηση 360 ευρώ.

Το δεύτερο ενδεχόμενο προβλέπει περικοπή κατά 50%, μεγαλύτερη από εκείνη του πρώτου. Έτσι, μια κράτηση 100 ευρώ τον μήνα θα διαμορφωθεί στα 50 ευρώ, προσφέροντας ετήσιο όφελος 600 ευρώ. Για τους συνταξιούχους η ελάφρυνση θα είναι σημαντικότερη, ωστόσο το κόστος για τον ασφαλιστικό προϋπολογισμό θα αυξηθεί.

Το τρίτο ενδεχόμενο προβλέπει διαφορετικό υπολογισμό της εισφοράς: αντί να επιβάλλεται σε ολόκληρη τη σύνταξη, θα αφορά μόνο το ποσό πάνω από ένα καθορισμένο όριο. Μεταξύ των προτάσεων που έχουν εξεταστεί είναι να εξαιρούνται τα πρώτα 1.400 ευρώ από τον υπολογισμό της ΕΑΣ και η κράτηση να εφαρμόζεται μόνο στο επιπλέον ποσό. Οι ενδεικτικές εκτιμήσεις θέλουν συντάξεις από 1.450 έως 1.650 ευρώ να έχουν μηνιαία ελάφρυνση κοντά στα 30 ευρώ, ενώ για μεγαλύτερες συντάξεις το όφελος μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και τα 100 ευρώ τον μήνα.

Το τέταρτο ενδεχόμενο είναι να καταργηθεί πλήρως η ΕΑΣ στις επικουρικές συντάξεις. Η αλλαγή αυτή θα μπορούσε να μειώσει τις συνολικές κρατήσεις των συνταξιούχων που λαμβάνουν κύρια και επικουρική σύνταξη και πληρώνουν εισφορά και για τις δύο παροχές.