Αυτόματο κιβώτιο: Πού μπορεί να χρειαστεί η «νεκρά»

Το αυτόματο κιβώτιο απλοποιεί σημαντικά την οδήγηση, καθώς ο οδηγός δεν χρειάζεται να χειρίζεται συμπλέκτη ούτε να αλλάζει διαρκώς θέση στον λεβιέ. Βάζεις τον επιλογέα στο «D», ξεκινάς και δεν ασχολείσαι ξανά με τη μετάδοση μέχρι να παρκάρεις. Στον επιλογέα, όμως, υπάρχει και το N (Neutral), η γνωστή «νεκρά», που συχνά δημιουργεί ερωτήματα. Σε ποιες περιπτώσεις είναι χρήσιμη και πότε είναι καλύτερα να μην την επιλέγουμε;

Η νεκρά έχει συγκεκριμένη χρησιμότητα και δεν είναι επιλογή για κάθε καθημερινό σταμάτημα σε φανάρι ή για την κίνηση σε κατηφόρα — κάτι που, σε κάθε περίπτωση, είναι λάθος. Όταν επιλεγεί, το κιβώτιο διακόπτει τη μετάδοση της ροπής από τον κινητήρα στους κινητήριους τροχούς. Έτσι, το όχημα μπορεί να κυλήσει, κάτι που είναι απαραίτητο όταν παρουσιάσει βλάβη. Αν, για παράδειγμα, ο κινητήρας δεν παίρνει μπροστά και το αυτοκίνητο πρέπει να οδηγηθεί σε συνεργείο ή να βγει από ένα δύσβατο σημείο, η θέση N επιτρέπει στους τροχούς να γυρίζουν χωρίς να τους κινεί το κιβώτιο. Το ίδιο μπορεί να χρειαστεί αν το όχημα πρέπει να βγει από τάφρο, σε συνθήκες off road, ή από σημείο όπου έχει ακινητοποιηθεί. Χρειάζεται, ωστόσο, μεγάλη προσοχή: η δυνατότητα να επιλέξουμε νεκρά δεν σημαίνει ότι μπορούμε να ρυμουλκήσουμε το αυτοκίνητο χωρίς περιορισμούς.

Σε αρκετά συμβατικά αυτόματα κιβώτια, η αντλία λαδιού παίρνει κίνηση από τον κινητήρα. Αν εκείνος είναι σβηστός, το λιπαντικό δεν κυκλοφορεί επαρκώς ώστε να προστατεύει τα εσωτερικά εξαρτήματα. Επομένως, η ρυμούλκηση με τους κινητήριους τροχούς να ακουμπούν στο έδαφος ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρή ζημιά, όταν γίνεται για μεγάλη απόσταση ή με ακατάλληλο τρόπο. Ακολουθούμε πάντοτε τις οδηγίες του κατασκευαστή. Σπάνια, αλλά σημαντική, είναι και η περίπτωση που κολλήσει το γκάζι και ο κινητήρας ανεβάζει στροφές χωρίς να το θέλει ο οδηγός. Με τη θέση N σταματά η μετάδοση ισχύος στους τροχούς, ώστε ο οδηγός να μπορέσει να φρενάρει και να ακινητοποιήσει το αυτοκίνητο με καλύτερο έλεγχο.

Πότε να αποφεύγουμε τη νεκρά σε φανάρι και κατηφόρα

Πολλοί οδηγοί βάζουν τον επιλογέα στο N σε κάθε στάση σε φανάρι, πιστεύοντας ότι έτσι καταπονούν λιγότερο το κιβώτιο ή μειώνουν την κατανάλωση. Στην πραγματικότητα, δεν προκύπτει κάποιο ουσιαστικό όφελος. Τα σύγχρονα αυτόματα κιβώτια έχουν σχεδιαστεί ώστε να παραμένουν στη θέση D όσο το αυτοκίνητο είναι σταματημένο, με το φρένο πατημένο. Η συχνή εναλλαγή από D σε N δεν εξοικονομεί σημαντική ποσότητα καυσίμου και συνεπάγεται άσκοπες αλλαγές στη λειτουργία της μετάδοσης, προκαλώντας και περιττή επιβάρυνση στα εξαρτήματα. Άρα, σε ένα συνηθισμένο φανάρι ή σε μια σύντομη στάση στην κίνηση, κρατάμε πατημένο το φρένο και αφήνουμε τον επιλογέα στο D.

Εξίσου λανθασμένη είναι η επιλογή της N στην κατηφόρα, με την πεποίθηση ότι έτσι το αυτοκίνητο κυλά χωρίς να καίει καύσιμο. Στα σύγχρονα μοντέλα με ηλεκτρονικό ψεκασμό, όταν ο οδηγός αφήνει το γκάζι και το όχημα επιβραδύνει με επιλεγμένη σχέση, η παροχή καυσίμου μπορεί, υπό τις κατάλληλες συνθήκες, να μηδενιστεί. Στη νεκρά, αντίθετα, ο κινητήρας καταναλώνει καύσιμο για να διατηρήσει το ρελαντί. Κυρίως, όμως, χάνεται το φρενάρισμα του κινητήρα, με αποτέλεσμα να χρησιμοποιούνται περισσότερο τα φρένα, τα οποία ενδέχεται να υπερθερμανθούν σε παρατεταμένη κατηφόρα. Προτιμότερο είναι, λοιπόν, να μένει επιλεγμένη μια σχέση και, όπου χρειάζεται, να χρησιμοποιείται χαμηλότερη σχέση ή το χειροκίνητο πρόγραμμα του κιβωτίου.

Στο παρκάρισμα επιλέγουμε πάντα «P»

Σε αυτή την περίπτωση, τα αυτονόητα δεν χρειάζονται εξήγηση. Όπως δεν αφήνουμε ένα αυτοκίνητο με χειροκίνητο κιβώτιο παρκαρισμένο στη νεκρά και με χειρόφρενο, το ίδιο ισχύει και εδώ. Η θέση «P» κρατά το όχημα σαν να έχει επιλεγεί ταχύτητα: ένας μηχανισμός ασφάλισης μέσα στο κιβώτιο μπλοκάρει τον άξονα εξόδου και δεν επιτρέπει στους κινητήριους τροχούς να περιστραφούν. Αυτή η μηχανική ασφάλεια έχει σχεδιαστεί για να συγκρατεί ένα όχημα που έχει ήδη σταματήσει και όχι να δέχεται ολόκληρο το βάρος του αυτοκινήτου, ιδίως όταν είναι παρκαρισμένο σε δρόμο με κλίση. Αν το αυτοκίνητο αφεθεί να «καθίσει» πάνω στη θέση P, μπορεί να γίνει αισθητό ένα μικρό τράνταγμα όταν ο οδηγός αφήσει το φρένο.

Συνολικά, η επιλογή N έχει τη χρησιμότητά της, όμως δεν υπάρχει λόγος να την επιλέγουμε αδικαιολόγητα. Είναι χρήσιμη σε ορισμένες περιπτώσεις μετακίνησης ή έκτακτης ανάγκης, όχι όμως όταν περιμένουμε στο φανάρι, κατεβαίνουμε κατηφόρες ή παρκάρουμε. Στην καθημερινή χρήση, η θέση D αναλαμβάνει την οδήγηση, ενώ η P ασφαλίζει το αυτοκίνητο μετά το τέλος της διαδρομής.