Ο χειμώνας συνοδεύεται παραδοσιακά από αύξηση των λοιμώξεων στην παιδική ηλικία. Αν και η γρίπη παραμένει στο προσκήνιο, δεν είναι ο μόνος ιός που ευθύνεται για πυρετό, βήχα, γαστρεντερικά συμπτώματα και παρατεταμένη καταβολή. Το παιδικό ανοσοποιητικό σύστημα έρχεται διαδοχικά σε επαφή με διαφορετικούς ιούς, γεγονός που εξηγεί γιατί πολλοί γονείς νιώθουν ότι «το παιδί δεν προλαβαίνει να γίνει καλά».
Ο RSV (Αναπνευστικός Συγκυτιακός Ιός) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ιούς του χειμώνα και είναι η κύρια αιτία βρογχιολίτιδας και πνευμονίας σε βρέφη και μικρά παιδιά. Τη φετινή περίοδο παρατηρείται αυξημένη κυκλοφορία του και προκαλεί βήχα, συριγμό, ταχύπνοια και πυρετό, με ανάγκη στενής παρακολούθησης κυρίως στις μικρότερες ηλικίες. Σήμερα, η πρόληψη της σοβαρής νόσησης από RSV έχει ενισχυθεί μέσω του εμβολιασμού εγκύων και βρεφών.
Ο SARS-CoV-2 (κορονοϊός) κυκλοφορεί επίσης ανάμεσά μας. Στα περισσότερα παιδιά προκαλεί ήπια συμπτώματα, όπως πυρετό, βήχα και καταρροή, ωστόσο σπανιότερα μπορεί να οδηγήσει σε σύνδρομο πολυσυστηματικής φλεγμονής (MIS-C), που απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση.
Οι αδενοϊοί είναι ιδιαίτερα συχνοί και μπορούν να προσβάλουν τόσο το αναπνευστικό όσο και το γαστρεντερικό σύστημα. Προκαλούν συμπτώματα που κυμαίνονται από κοινό κρυολόγημα έως γαστρεντερίτιδα, συχνά με υψηλό και παρατεταμένο πυρετό, γεγονός που δημιουργεί εύλογη ανησυχία στους γονείς.
Οι ρινοϊοί αποτελούν τη συχνότερη αιτία λοιμώξεων του ανώτερου αναπνευστικού στην παιδική ηλικία. Εκδηλώνονται με ρινική καταρροή, βήχα, πυρετό και ευθύνονται για τις «ατελείωτες ιώσεις» των παιδιών που φοιτούν σε παιδικούς σταθμούς. Μπορούν να επιδεινώσουν προϋπάρχον άσθμα ή να προκαλέσουν παρατεταμένο βήχα χωρίς σημαντικά ευρήματα στην ακρόαση.
Οι εντεροϊοί, όπως οι Coxsackie, κυκλοφορούν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Μπορούν να προκαλέσουν πυρετό, γαστρεντερικά συμπτώματα, στοματίτιδα και εξανθήματα, όπως στη νόσο χεριών–ποδιών–στόματος.
Ο ανθρώπινος μεταπνευμονοϊός (Human Metapneumovirus) προκαλεί κλινική εικόνα παρόμοια με αυτή του RSV. Ο ιός Parainfluenza αποτελεί συχνή αιτία λαρυγγίτιδας στα παιδιά. Χαρακτηρίζεται από βραχνάδα, τον τυπικό «γαβγιστικό» βήχα και επιδείνωση των συμπτωμάτων κατά τις νυχτερινές ώρες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί αναπνευστική δυσχέρεια.
Σημαντική θέση στις χειμερινές λοιμώξεις κατέχουν και οι ιοί του γαστρεντερικού, όπως ο Norovirus και ο Rotavirus, που προκαλούν οξείες γαστρεντερίτιδες με εμέτους, διάρροιες, κοιλιακό άλγος και κίνδυνο αφυδάτωσης, ιδιαίτερα στα μικρότερα παιδιά.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε διαφορετικούς ιούς μπορεί να οδηγήσει σε παροδική εξάντληση του ανοσοποιητικού και του νευρικού συστήματος. Έτσι, ένα παιδί μπορεί να εμφανίζει παρατεταμένο βήχα, εύκολη κόπωση, μειωμένη όρεξη ή διαταραχές ύπνου, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα επιπλοκή ή ανάγκη για αντιβιοτική αγωγή.
Ωστόσο, υπάρχουν περιπτώσεις όπου η επικοινωνία με τον παιδίατρο είναι απαραίτητη. Πυρετός που διαρκεί πάνω από τρία συνεχόμενα 24ωρα, υψηλός πυρετός άνω των 39°C που δεν υποχωρεί με αντιπυρετικά, δυσκολία στην αναπνοή, ταχύπνοια ή έντονος συριγμός, υπνηλία, σύγχυση, επίμονοι έμετοι, σημεία αφυδάτωσης, σπασμοί ή επιδείνωση της κλινικής εικόνας αντί για σταδιακή βελτίωση αποτελούν σαφή προειδοποιητικά σημεία.
Παρότι οι περισσότερες ιογενείς λοιμώξεις είναι αυτοϊώμενες, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν επιπλοκές, όπως πνευμονία, εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, μυοκαρδίτιδα ή σύνδρομα υπερφλεγμονής.
Τι να θυμούνται οι γονείς
Οι ιώσεις αποτελούν μέρος της φυσιολογικής «εκπαίδευσης» του ανοσοποιητικού συστήματος των παιδιών. Η σωστή παρακολούθηση, η αποφυγή άσκοπης χρήσης αντιβιοτικών και η έγκαιρη αναγνώριση των σημείων κινδύνου εξασφαλίζουν την ασφαλή πορεία της νόσου.
*Γράφει η Αρετή Μανιωτή, παιδιάτρος
