Politico: Το ΝΑΤΟ εξετάζει τη μεγαλύτερη στρατιωτική αναδιάρθρωση των τελευταίων ετών – Προτεραιότητα η αντιμετώπιση της Ρωσίας

Το ΝΑΤΟ προχωρά σε ουσιαστική επανεξέταση του στρατηγικού του δόγματος, καθώς τα 32 κράτη-μέλη συζητούν πώς θα κατανείμουν τις αμυντικές τους δυνατότητες. Κεντρικός στόχος είναι πλέον η αντιμετώπιση της ρωσικής απειλής στην Ευρώπη, ακόμη κι αν αυτό περιορίσει τις παράλληλες στρατιωτικές αποστολές διαχείρισης κρίσεων στη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Αναθεώρηση του στρατιωτικού σχεδιασμού του ΝΑΤΟ

Το Politico αναφέρει ότι οι σύμμαχοι εξετάζουν τη μεγαλύτερη αναμόρφωση του στρατιωτικού σχεδιασμού τους εδώ και τουλάχιστον δύο δεκαετίες. Στο επίκεντρο μπαίνει η απόλυτη προτεραιότητα της ετοιμότητας για πιθανή σύγκρουση με τη Ρωσία, αντί της αποστολής εφεδρικών δυνάμεων σε χώρες όπως το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Τα 32 μέλη της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας έχουν αρχίσει να διαπραγματεύονται τους νέους στόχους για τις στρατιωτικές δυνατότητες. Οι στόχοι αυτοί προσδιορίζουν τις δυνάμεις και τα οπλικά συστήματα που θα συνεισέφερε κάθε χώρα σε περίπτωση πολέμου, αλλά και ποιος θα αναλάμβανε τη σχετική οικονομική επιβάρυνση.

Με βάση την πρόταση, οι σύμμαχοι δεν θα χρειάζεται πια να διατηρούν αρκετές δυνάμεις για να διεξάγουν ταυτόχρονα έναν μεγάλο πόλεμο στην Ευρώπη και πολλές μικρότερες επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων. Αυτό προκύπτει από όσα ανέφεραν τέσσερις διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, οι οποίοι είχαν ενημερωθεί για το κείμενο και μίλησαν ανώνυμα.

Αντί γι’ αυτό, ο σχεδιασμός θα προβλέπει την κάλυψη των αναγκών του ενός σεναρίου ή του άλλου.

Ο Καμίλ Γκραντ, πρώην βοηθός γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές επενδύσεις, είπε ότι η πρόταση αποτυπώνει «μια πολύ καθαρή αντίληψη πως, ό,τι κι αν συμβεί, για το ΝΑΤΟ μια μεγάλη έκτακτη ανάγκη στην Ευρώπη θα υπερισχύσει οποιασδήποτε άλλης προτεραιότητας ή γεγονότος».

Η αλλαγή συνδέεται με την πίεση των ΗΠΑ να επιστρέψει η Συμμαχία στην κύρια αποστολή της, δηλαδή στην προστασία της Ευρώπης. Η Ουάσινγκτον αποκαλεί αυτή την προσπάθεια «NATO 3.0».

Οι δεσμεύσεις για το 2029 και τα αμυντικά κονδύλια

Οι συνομιλίες, σύμφωνα με το Politico, επικεντρώνονται στο έγγραφο με την ονομασία «Πολιτική Κατεύθυνση» (Political Guidance). Πρόκειται για τμήμα μιας τετραετούς διαδικασίας, η οποία θα ολοκληρωθεί με την έγκριση από τους συμμάχους των νέων απαιτήσεων για στρατιωτικές δυνατότητες έως το 2029.

Η συμφωνία αναμένεται να έχει οριστικοποιηθεί από τους συμμάχους έως τον Φεβρουάριο.

Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εξοπλισμός που θα διατηρούν οι σύμμαχοι σε ετοιμότητα, καθώς και η αξιοπιστία της αποτρεπτικής τους ισχύος απέναντι στη Μόσχα. Την ίδια στιγμή, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν επανειλημμένα πως η Ρωσία ενδέχεται να εισβάλει σε νατοϊκό έδαφος έως το 2029.

Την προσπάθεια αναμένεται να δυσκολέψουν περαιτέρω οι αυξανόμενοι περιορισμοί στους αμυντικούς προϋπολογισμούς.

Ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ δήλωσε: «Αυτός ο κύκλος θα τεθεί υπό πολύ μεγαλύτερο έλεγχο σε σύγκριση με τους προηγούμενους… οι κυβερνήσεις θέλουν να γνωρίζουν ότι τα χρήματά τους δαπανώνται σοφά».

«Είναι ιδιαίτερα σημαντικό στο τρέχον γεωπολιτικό πλαίσιο μιας Ρωσίας που ανασυγκροτείται».

Το ΝΑΤΟ δεν απάντησε στο αίτημα του Politico να σχολιάσει.

Η επιλογή ανάμεσα στο «και» και το «ή»

Οι σύμμαχοι καλούνται να πάρουν μια δύσκολη απόφαση: αν θα εγκαταλείψουν τη μακροχρόνια υποχρέωση να διαθέτουν αρκετές δυνάμεις τόσο για μια μεγάλη σύγκρουση στην Ευρώπη και για πολλές επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων έξω από το έδαφος του ΝΑΤΟ.

Στο προσχέδιο, η λέξη «και» δίνει τη θέση της στο «ή», καθώς προβλέπεται η διάθεση δυνάμεων για το ένα ενδεχόμενο ή το άλλο, όχι και για τα δύο μαζί.

Διπλωμάτες του ΝΑΤΟ ανέφεραν ότι το προσχέδιο προς το παρόν υιοθετεί το «ή», υπογραμμίζοντας παράλληλα πως οι συζητήσεις βρίσκονται ακόμη σε πολύ πρώιμη φάση.

«Θα είναι δύσκολο», είπε ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Κάνει μεγάλη διαφορά αν επιλέξεις το “και” ή το “ή”».

Ο ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ πρόσθεσε: «Κανείς δεν υποστηρίζει ότι απομακρυνόμαστε από τη δυνατότητα διεξαγωγής επιχειρήσεων διαχείρισης κρίσεων».

«Σε τελική ανάλυση, είναι μια πολιτική απόφαση το πού θα σταλούν [τα στρατεύματα]».

Η αναθεώρηση δεν θα έφερνε αυτομάτως αλλαγές στις αποστολές που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στο εξωτερικό, όπως εκείνες του ΝΑΤΟ στο Κοσσυφοπέδιο και στο Ιράκ.

Παρόλα αυτά, η συζήτηση έχει τεράστιες συνέπειες για τη Συμμαχία, αφού η υποχρέωση κάλυψης και των δύο σεναρίων ισχύει εδώ και τουλάχιστον 20 χρόνια.

Η επιστροφή στην ευρωπαϊκή άμυνα και οι διαφωνίες

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, το ΝΑΤΟ έδωσε κυρίως βάρος σε αποστολές εκτός της δικής του περιοχής ευθύνης, μεταξύ άλλων στο Κοσσυφοπέδιο, το Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, ωστόσο, οδήγησε το ΝΑΤΟ να θέσει ξανά την ευρωπαϊκή άμυνα ως απόλυτη προτεραιότητα.

Η Οάνα Λουνγκέσκου, πρώην εκπρόσωπος του ΝΑΤΟ και διακεκριμένη ερευνήτρια στο Βασιλικό Ινστιτούτο Αμυντικών Μελετών (RUSI) του Λονδίνου, είπε ότι «Το ΝΑΤΟ έκανε έναν πλήρη κύκλο».

«Είναι λογικό ότι η κύρια προσπάθεια του ΝΑΤΟ ως αμυντικής συμμαχίας θα πρέπει να είναι η αποτροπή μιας επιθετικής Ρωσίας και η διατήρηση της ασφάλειας στην Ευρώπη, ειδικά καθώς οι ΗΠΑ μειώνουν τη δέσμευσή τους».

Δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ επισήμαναν ότι παραδοσιακά οι χώρες της Νότιας Ευρώπης έδιναν έμφαση στις εταιρικές σχέσεις της Συμμαχίας και στη διαχείριση κρίσεων. Στον αντίποδα, οι ΗΠΑ, οι Σκανδιναβικές χώρες και τα κράτη της πρώτης γραμμής τάσσονται πιο έντονα υπέρ της προτεραιότητας στην άμυνα απέναντι στη Ρωσία.

Το ΝΑΤΟ προσδιορίζει επίσημα, από το 2010, τρεις βασικές αποστολές:

• συλλογική άμυνα,
• εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες και
• συνεργατική ασφάλεια και διαχείριση κρίσεων.

Όσοι υποστηρίζουν να διατηρηθούν και οι δύο φιλοδοξίες εκτιμούν πως έτσι καθίσταται σαφές ότι το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να μεριμνά και για τις υπόλοιπες βασικές αποστολές του.

Οι υποστηρικτές της αναθεώρησης των πρόσθετων απαιτήσεων επικαλούνται τους περιορισμένους αμυντικούς προϋπολογισμούς και την ανάγκη να δοθεί έμφαση στην αποτροπή της Ρωσίας και στην ιεράρχηση των πόρων, καθώς οι ΗΠΑ εξετάζουν να μειώσουν τα στρατεύματά τους στην Ευρώπη.

Η Ουάσινγκτον έχει πιέσει τους συμμάχους να σταματήσουν αποστολές εκτός της περιοχής ευθύνης τους, όπως τη συμβουλευτική αποστολή στο Ιράκ. Ζητά, αντίθετα, από τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο κόστος για τη δική τους άμυνα και να επικεντρωθούν στην προστασία του εδάφους της Συμμαχίας.

Τον επόμενο μήνα αναμένεται το Πεντάγωνο να δημοσιοποιήσει την επανεξέταση της παρουσίας του στην Ευρώπη, η οποία ενδέχεται να προβλέπει την αποχώρηση μέρους των στρατευμάτων.

Ο Καμίλ Γκραντ, επικεφαλής πλέον του αμυντικού λόμπι ASD, συνέκρινε την ισορροπία ανάμεσα στις τρεις βασικές αποστολές του ΝΑΤΟ με ένα σκαμνί με τρία πόδια. Προειδοποίησε πως η αλλαγή που προτείνεται ίσως το αφήσει «ελαφρώς ανισόρροπο… δεν είμαι σίγουρος ότι θα ήθελα να καθίσω σε αυτό».