Ο Ντόναλντ Τραμπ απορρίπτει πόλεμο και συμφωνία με το Ιράν – Επικρατεί η γραμμή Ρούμπιο και Κούσνερ του «τρίτου δρόμου»

Ο Λευκός Οίκος διαμορφώνει νέα στρατηγική για τη Μέση Ανατολή, επιλέγοντας να ασκήσει οικονομική ασφυξία στο Ιράν αντί να αναζωπυρώσει τον πόλεμο ή να προχωρήσει βιαστικά σε διπλωματική συμφωνία.

Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, που δυσχέραναν τη θέση των Ρεπουμπλικανών, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επέλεξε το «τρίτο μονοπάτι». Η αντιπαράθεση περνά πλέον σε μια περίοδο παρατεταμένου αποκλεισμού, ενώ εντείνονται οι ανησυχίες ότι μπορεί να ξεσπάσει ξανά μια απρόβλεπτη περιφερειακή κρίση.

Το σχέδιο του Τραμπ για το «τρίτο μονοπάτι»

Όπως μεταδίδει το Axios, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ενημέρωσε την Τρίτη στο Παρίσι τους ομολόγους του στη σύνοδο της G7 ότι ο Τραμπ είχε εξετάσει τόσο την επανέναρξη του πολέμου με το Ιράν όσο και την επίτευξη συμφωνίας. Τελικά, όμως, προτίμησε μια τρίτη λύση: τον στραγγαλισμό του ιρανικού καθεστώτος.

Η σύγκρουση με το Ιράν έχει γίνει πολιτικό βάρος για τη δεύτερη προεδρική θητεία του Τραμπ, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί πλήρωσαν ακριβά το κόστος της στις ενδιάμεσες εκλογές.

Επί μήνες, ο Αμερικανός πρόεδρος ταλαντευόταν ανάμεσα στις απειλές ότι θα καταστρέψει ολοκληρωτικά το Ιράν και στην εκτίμηση πως η Τεχεράνη θα υποχωρήσει, προσφέροντάς του τη συμφωνία που επιδιώκει.

Μιλώντας στο Axios, αξιωματούχος κοντά στον Τραμπ περιέγραψε την αναζήτησή του ως εξής: «Αναζητούσε τη λύση, αλλά δεν ήταν σίγουρος ποια είναι η καλύτερη πορεία που πρέπει να ακολουθήσει».

Η συζήτηση στο εσωτερικό της κυβέρνησης άνοιξε σοβαρές αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε διαφορετικές ομάδες στα ανώτερα κλιμάκια της αμερικανικής διοίκησης.

Οι διάφορες πλευρές είχαν στο πλευρό τους συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή: το Ισραήλ υποστήριζε την επανέναρξη των στρατιωτικών επιθέσεων, ενώ οι περισσότερες χώρες του Περσικού Κόλπου ήταν αντίθετες.

Η επιχείρηση «Iron Gate» κατά του Ιράν

Τη Δευτέρα, ύστερα από τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, ο Τραμπ εκτίμησε ότι ένας νέος κύκλος πληγμάτων στο Ιράν είναι «πολύ απίθανος» και «δεν φαίνεται να είναι απαραίτητος».

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ προκρίνει, αντί για νέα πλήγματα, τη συνέχιση της οικονομικής καταστολής και του ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν. Παράλληλα, υποστηρίζει μια νέα στρατιωτική επιχείρηση με την ονομασία «Iron Gate» (Σιδηρά Πύλη).

Η επιχείρηση αποσκοπεί στο να κλείσει τους χερσαίους διαδρόμους από τους οποίους το Ιράν μεταφέρει προηγμένα όπλα και τεχνολογία.

Την Τρίτη, σε συνεδρίαση κεκλεισμένων των θυρών με τους υπουργούς Εξωτερικών της G7 στο Παρίσι, ο Μάρκο Ρούμπιο παρουσίασε τη νέα στρατηγική των ΗΠΑ.

Τρεις συμμετέχοντες στη συνάντηση ανέφεραν ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ είπε: «Ο Πρόεδρος δεν έχει μόνο δύο επιλογές. Δεν είναι μόνο η επιστροφή στον πόλεμο ή η υπογραφή μιας γελοίας ειρηνευτικής συμφωνίας. Δεν πρόκειται να κάνουμε μια άτυπη συμφωνία. Η τρίτη επιλογή που έχουμε είναι να συνεχίσουμε να κάνουμε αυτό που κάνουμε τώρα».

Ο Ρούμπιο πρόσθεσε ότι η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να προκαλεί σοβαρά οικονομικά πλήγματα στο Ιράν. Έτσι δυσκολεύει τη χρηματοδότηση τρομοκρατικών οργανώσεων και την ανασυγκρότηση του ιρανικού στρατού, χωρίς να έχει οριστεί ημερομηνία λήξης της πολιτικής αυτής.

Κατά τον ίδιο, ο Τραμπ «δεν βρίσκεται υπό την πίεση κάποιου τεχνητού χρονοδιαγράμματος, οι ίδιοι οι Ιρανοί προκαλούν μεγάλη ζημιά στη δική τους οικονομία».

Οι σύμβουλοι του Τραμπ και η επιλογή της οικονομικής πίεσης

Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο Ρούμπιο ήταν ανάμεσα στα μέλη της ομάδας εθνικής ασφάλειας του Τραμπ που υποστήριξαν την πολιτική του στραγγαλισμού. Στην ίδια πλευρά βρίσκονταν ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, σύμβουλος και γαμπρός του προέδρου των ΗΠΑ.

Τα μέλη της ομάδας αυτής δεν ήθελαν να ξαναρχίσουν οι εχθροπραξίες. Έκριναν πως οι θέσεις που διατηρεί η Τεχεράνη δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση για μια συμφωνία προς όφελος των ΗΠΑ.

Παράλληλα, ο Ρούμπιο δείχνει έντονο σκεπτικισμό για το ενδεχόμενο να υπάρξει διπλωματική πρόοδος.

Μετά τη σύνοδο της G7, ο Ρούμπιο δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Το Ιράν θα λάτρευε μια συμφωνία. Το πρόβλημα είναι ότι οι προϋποθέσεις που συνεχίζουν να θέτουν είναι παράλογες. Δηλαδή, δεν είναι καν σοβαροί αυτή τη στιγμή».

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ συμπλήρωσε ότι η στάση των Ιρανών ενδέχεται να μεταβληθεί αν ενταθεί η οικονομική πίεση που δέχονται.

«Τελικά, πρέπει να φας. Τελικά, οι οικονομικές πραγματικότητες διεισδύουν στο μυαλό ακόμη και του πιο ριζοσπαστικού φανατικού. Οπότε, πιστεύω ότι, με την πάροδο του χρόνου αυτό θα έχει αποτέλεσμα».

Την ίδια ώρα, σύμμαχοι των ΗΠΑ, ανάμεσά τους η Τουρκία, το Ιράκ και το Πακιστάν, εκφράζουν ανησυχία για την πρόθεση του Τραμπ να διατηρήσει την οικονομική ασφυξία για μεγαλύτερο διάστημα.

Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι οι συγκεκριμένες χώρες ανησυχούν πως οι ΗΠΑ, πιέζοντάς τες να σταματήσουν τις συναλλαγές με το Ιράν —μεταξύ άλλων μέσω της αναστολής πτήσεων και του κλεισίματος των συνόρων— ενδέχεται να προκαλέσουν αστάθεια στο εσωτερικό τους.

Η στάση της Τεχεράνης και ο ρόλος του Κατάρ στη διαμεσολάβηση

Η επιλογή του Τραμπ απέχει πλήρως από την εντολή που απηύθυνε στην κυβέρνησή του και στους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Ο Χαμενεΐ ζήτησε να εγκαταλειφθεί η πολιτική «ούτε πόλεμος, ούτε συμφωνία» και να υπάρξει σαφής κατάληξη στη σύγκρουση. Η πολιτική ηγεσία της χώρας ερμήνευσε την εντολή ως άδεια για να αρχίσουν διαπραγματεύσεις.

Εάν, όμως, συνεχιστεί το αδιέξοδο και αυξηθεί η πίεση, οι IRGC μπορεί να εκλάβουν την κατάσταση ως αφορμή για να εξαπολύσουν επιθέσεις στην περιοχή, με στόχο να ανατρέψουν το status quo.

Ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, αναλυτής του Atlantic Council με ειδίκευση στο Ιράν, επισήμανε ότι «Το Ιράν δεν έχει καμία πρόθεση να αποδεχθεί απλώς αυτή την κατάσταση επ’ αόριστον».

«Η Τεχεράνη ενδέχεται να συμπεράνει ότι η αύξηση του οικονομικού κόστους και του κόστους ασφαλείας για την Ουάσινγκτον και τους περιφερειακούς εταίρους της είναι ο μόνος τρόπος για να εξαναγκάσει σε αλλαγή την αμερικανική πολιτική».

«Ο κίνδυνος είναι προφανής: το Ιράν κλιμακώνει, η Ουάσινγκτον απαντά, και οι δύο πλευρές βρίσκονται σε μια νέα στρατιωτική αναμέτρηση που καμία από τις δύο δεν ήθελε απαραιτήτως», σημείωσε καταλήγοντας.

Κατά τη σύνοδο της G7, ο πρωθυπουργός του Κατάρ ενημέρωσε τους συμμετέχοντες τόσο για τις προσπάθειες διαμεσολάβησης όσο και για την επικοινωνία που είχε με τον Τραμπ την προηγούμενη ημέρα. Ο Αλ Θάνι είπε ότι θεωρεί πως έχουν διευρυνθεί οι δυνατότητες διπλωματικών χειρισμών.

Τα βασικά ζητήματα που εξακολουθούν να προκαλούν διαφωνίες είναι ποια πλευρά θα κινηθεί πρώτη για την αποκλιμάκωση και ποια μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης θα συμφωνηθούν.

Ο πρωθυπουργός του Κατάρ ανέφερε ότι θέλει να συμμετάσχουν η Κίνα και ευρωπαϊκές χώρες ως εγγυήτριες δυνάμεις. Στόχος είναι να περιοριστούν οι έντονες υποψίες του Ιράν ότι ο Τραμπ θα παραβεί τη συμφωνία και, λίγους μήνες αργότερα, θα ξαναρχίσει τον πόλεμο.