Κυριάκος Μητσοτάκης στη Wall Street Journal: Στόχος για το 2027 η ανάπτυξη με διπλάσιο ρυθμό από την ευρωζώνη

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναλύει στη Wall Street Journal την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, την ακρίβεια που πιέζει τα νοικοκυριά και το πολιτικό διακύβευμα των εκλογών του 2027, σε συνέντευξη στον δημοσιογράφο Gordon Fairclough. Παρουσιάζει, παράλληλα, το σχέδιό του για την επόμενη κυβερνητική θητεία ως ένα «νέο συμβόλαιο» με τους πολίτες, με επιδίωξη η ανάπτυξη να φτάσει τουλάχιστον στο διπλάσιο του μέσου ρυθμού της ευρωζώνης.

Κατά τον Πρωθυπουργό, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον σε φάση ισχυρότερων οικονομικών επιδόσεων: αναπτύσσεται ταχύτερα από την ευρωζώνη, διατηρεί σταθερά πρωτογενή πλεονάσματα και περιορίζει το δημόσιο χρέος ταχύτερα από κάθε άλλη χώρα του ΟΟΣΑ. Στα θετικά της οικονομικής εικόνας προσθέτει την ανάκτηση της διεθνούς αξιοπιστίας της χώρας και την προσέλκυση σημαντικών ξένων άμεσων επενδύσεων.

Την αλλαγή του κλίματος αποτυπώνει, όπως λέει, και η θέση της Ελλάδας στις διεθνείς αγορές ομολόγων. Παρότι οι παγκόσμιες αγορές χρέους βρίσκονται σε αναταραχή, η χώρα δανείζεται με επιτόκιο χαμηλότερο από εκείνο τεσσάρων από τις επτά χώρες της G7. «Δεν νομίζω ότι πριν από μερικά χρόνια πολλοί θα πίστευαν ότι κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατό», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η ακρίβεια και η κρατική στήριξη των νοικοκυριών

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης παραδέχεται ότι, παρά τη βελτίωση των μακροοικονομικών δεικτών, η κρίση του κόστους ζωής παραμένει η βασική ανησυχία των Ελλήνων. Όπως εξηγεί, τα πρωτογενή πλεονάσματα εξασφαλίζουν δημοσιονομικό περιθώριο για στοχευμένες παρεμβάσεις, ώστε να ενισχυθούν οικονομικά οι πολίτες και να περιοριστούν οι πιέσεις στα νοικοκυριά.

Δεν υπάρχουν εύκολες ή μαγικές λύσεις για την ακρίβεια, τονίζει ο Πρωθυπουργός. Προσθέτει ότι, σε αντίθεση με πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η Ελλάδα δεν προχωρά σε μέτρα λιτότητας, αλλά επιλέγει στοχευμένη στήριξη των εισοδημάτων.

Το «νέο συμβόλαιο» και οι οικονομικοί στόχοι για την Ελλάδα

Ενόψει των εκλογών του 2027, ο Κυριάκος Μητσοτάκης περιγράφει την πρότασή του ως ένα νέο συμβόλαιο με την ελληνική κοινωνία. Κεντρικός του άξονας, όπως αναφέρει, είναι ένας σαφής στόχος για την οικονομία: η ανάπτυξη της Ελλάδας να είναι τουλάχιστον διπλάσια από την ανάπτυξη στην υπόλοιπη ευρωζώνη.

Η ταχύτερη οικονομική ανάπτυξη, εξηγεί, μπορεί να συμβάλει στη μείωση της ανεργίας, στην άνοδο των μισθών και στην ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών. Διευκρινίζει ότι η πορεία αυτή οφείλει να στηριχθεί κατά κύριο λόγο στις επενδύσεις.

Ο Πρωθυπουργός σημειώνει πως οι καλές επιδόσεις στους μακροοικονομικούς δείκτες δεν έχουν από μόνες τους αξία, αν δεν βελτιώνουν έμπρακτα τη ζωή της κοινωνίας. «Σε μακροοικονομικό επίπεδο έχουμε εξαιρετικές επιδόσεις, θέλω αυτό να μετουσιωθεί σε καλύτερη ζωή για τους απλούς πολίτες», αναφέρει, συνδέοντας την ανάπτυξη με τις συνθήκες της καθημερινότητας των νοικοκυριών.

Η οικονομική κρίση και η αποκατάσταση της πολιτικής εμπιστοσύνης

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρεται εκτενώς στην οικονομική κρίση και στις μεγάλες θυσίες που, όπως λέει, αναγκάστηκαν να κάνουν οι Έλληνες. Μέρος της επιδείνωσης της κατάστασης το αποδίδει στη διακυβέρνηση της ριζοσπαστικής αριστεράς, την οποία χαρακτηρίζει λαϊκιστική, υποστηρίζοντας ότι είχε συμμαχήσει με την άκρα δεξιά και είχε τάξει στους πολίτες εύκολες απαντήσεις στα προβλήματά τους.

Κατά τον Πρωθυπουργό, η συγκεκριμένη πολιτική επιλογή έφερε τη χώρα κοντά σε ολοκληρωτική καταστροφή και, όπως αναφέρει, παρέτεινε αδικαιολόγητα την κρίση για τέσσερα χρόνια. Θεωρεί ότι αυτή η εμπειρία αποτελεί σημαντικό λόγο για τον οποίο οι Έλληνες παραμένουν επιφυλακτικοί απέναντι στις πολιτικές υποσχέσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, ορίζει την εμπιστοσύνη ως βάση του νέου συμβολαίου με τους πολίτες. Η αποκατάστασή της, υπογραμμίζει, απαιτεί λογοδοσία και συνέπεια ανάμεσα σε όσα δεσμεύεται να κάνει μια κυβέρνηση και στα αποτελέσματά της. Το ζητούμενο είναι να αποδεικνύει στην πράξη ότι μπορεί να τηρεί τις υποσχέσεις της.

Το πολιτικό διακύβευμα στις εκλογές του 2027

Για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, ο Πρωθυπουργός περιγράφει το βασικό δίλημμα ως επιλογή ανάμεσα στη «ρεαλιστική ελπίδα» και στους «πειραματισμούς». Όπως υποστηρίζει, στις σημερινές συνθήκες η πολιτική σταθερότητα είναι αναγκαία, καθώς συνδέεται τόσο με τη συνέχιση της ανάπτυξης όσο και με την υλοποίηση των οικονομικών και κοινωνικών στόχων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνδέει την πορεία της οικονομίας με τις προοπτικές των πολιτών για την επόμενη ημέρα. Ως βασικούς στόχους της πρότασής του για την επόμενη τετραετία προβάλλει την αύξηση των εισοδημάτων, την υποχώρηση της ανεργίας και την άνοδο του βιοτικού επιπέδου.

Η συνέντευξη που παραχώρησε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στον Gordon Fairclough και στη «Wall Street Journal»

«Gordon Fairclough: Πώς θα περιγράφατε τις αλλαγές που έχει γνωρίσει η Ελλάδα μετά την οικονομική κρίση;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Το 2019, όταν αναλάβαμε για πρώτη φορά τη διακυβέρνηση, η Ελλάδα εξακολουθούσε να παλεύει με τις συνέπειες μιας δεκαετίας σκληρής λιτότητας. Το ΑΕΠ είχε συρρικνωθεί κατά 25% και, για να είμαι ειλικρινής, λίγοι πίστευαν στις προοπτικές της χώρας. Η Ελλάδα θεωρούνταν τόπος όπου οι μεταρρυθμίσεις ήταν σχεδόν αδύνατο να υλοποιηθούν. Ωστόσο, κοιτάζοντας τη συνολική διαδρομή των 7,5 ετών που ακολούθησαν, θεωρώ πραγματικά αξιοσημείωτα όσα έχουμε καταφέρει.

Σήμερα, ο ρυθμός ανάπτυξης της χώρας ξεπερνά κατά πολύ τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Παράλληλα, διατηρούμε πρωτογενή πλεονάσματα, περιορίζουμε το χρέος γρηγορότερα από κάθε άλλη χώρα του ΟΟΣΑ, έχουμε επαναφέρει την αξιοπιστία της Ελλάδας και προσελκύουμε μεγάλες ροές άμεσων ξένων επενδύσεων. Οι επιδόσεις αυτές αποτυπώνονται και στον τρόπο με τον οποίο μας αξιολογούν οι αγορές.

Καθώς οι διεθνείς αγορές ομολόγων βρίσκονται σε αναταραχή, η Ελλάδα δανείζεται με χαμηλότερο επιτόκιο από τέσσερις από τις επτά χώρες της G7. Αμφιβάλλω αν πολλοί θα πίστευαν πριν από λίγα χρόνια ότι θα ήταν δυνατό κάτι τέτοιο.

Παράλληλα, τα υγιή πρωτογενή πλεονάσματα που πετυχαίνουμε μάς δίνουν τη δυνατότητα να παρέχουμε στοχευμένη στήριξη στους Έλληνες, ώστε να αντιμετωπίσουν την κρίση του κόστους ζωής. Πρόκειται για μια απολύτως υπαρκτή κρίση, η οποία αποτελεί την κύρια ανησυχία των πολιτών.

Δεν υπάρχει εύκολη, μαγική απάντηση. Τουλάχιστον, όμως, δεν χρειάζεται να καταφύγουμε σε μέτρα λιτότητας, όπως υποχρεώνονται να κάνουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Μπορούμε να παρέχουμε στοχευμένη ενίσχυση εισοδημάτων και παράλληλα να συνεχίσουμε να μειώνουμε τη φορολογική επιβάρυνση των ελληνικών επιχειρήσεων και των πολιτών.

Gordon Fairclough: Έχετε θέσει το χρέος υπό έλεγχο, ωστόσο οι μισθοί εξακολουθούν να είναι αρκετά χαμηλοί, ενώ το ΑΕΠ δεν έχει ανακάμψει στα επίπεδα πριν από την κρίση. Ποιες ενέργειες χρειάζονται για να επιταχυνθεί η ανάπτυξη;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Σωστά επισημαίνετε ότι οι μισθοί παραμένουν σχετικά χαμηλοί, αν και βρίσκονται αισθητά πάνω από τα επίπεδα πριν από επτά χρόνια. Σημαντική αύξηση έχει καταγράψει και ο μέσος μισθός. Ωστόσο, η κρίση του κόστους ζωής και η γενικότερη άνοδος των τιμών στα αγαθά έχουν κάνει μεγάλο μέρος αυτής της αύξησης να μην είναι ορατό.

Με τις εκλογές να είναι προγραμματισμένες για το 2027, αυτό που εισηγούμαι στους Έλληνες για τα επόμενα χρόνια είναι ένα νέο είδος συμβολαίου. Στόχος του θα είναι η ανάπτυξη με ρυθμό τουλάχιστον διπλάσιο από εκείνον της υπόλοιπης ευρωζώνης. Έτσι μπορούμε να περιορίσουμε κι άλλο την ανεργία, να ενισχύσουμε τους μισθούς και να αυξήσουμε το διαθέσιμο εισόδημα. Βασική προϋπόθεση, βεβαίως, είναι η ανάπτυξη να στηριχθεί στις επενδύσεις.

Gordon Fairclough: Είστε ικανοποιημένος από την κατηγορία των επενδύσεων που προσελκύει η Ελλάδα; Εκτείνεται πλέον το χαρτοφυλάκιο και πέρα από τα ακίνητα και τον τουρισμό;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θίγετε ένα ιδιαίτερα σημαντικό ζήτημα. Η οικονομία μας δεν στηρίζεται αποκλειστικά σε έναν κλάδο. Ο τουρισμός, βέβαια, έχει μεγάλη βαρύτητα: κάθε χρόνο υποδεχόμαστε περισσότερους από 35 εκατομμύρια επισκέπτες. Έρχονται σε μια πανέμορφη χώρα, με εξαιρετικές υπηρεσίες και τιμές που εξακολουθούν, κατά την άποψή μου, να είναι πολύ ανταγωνιστικές.

Στο οικονομικό μας μείγμα δεν περιλαμβάνονται μόνο ο τουρισμός και τα ακίνητα. Υπάρχουν επίσης οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η αγροδιατροφή, τα φαρμακευτικά προϊόντα και η εφοδιαστική αλυσίδα. Η ναυτιλία είναι ένας τομέας που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον τόσο για την Ελλάδα όσο και για ξένους επενδυτές. Φυσικά, στους κλάδους συγκαταλέγεται και η τεχνολογία.

Gordon Fairclough: Πώς θα περιγράφατε την εξέλιξη του κοινωνικού συμβολαίου ανάμεσα στους Έλληνες πολίτες και το κράτος από την περίοδο της κρίσης και έπειτα;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι Έλληνες δοκιμάστηκαν πολύ στη διάρκεια της κρίσης. Πιστεύω πως ο πόνος τους έγινε ακόμη μεγαλύτερος, σε κάποιο βαθμό, επειδή μέσα στην κρίση επέλεξαν μια λαϊκιστική κυβέρνηση της ριζοσπαστικής αριστεράς, η οποία συμμάχησε με την άκρα δεξιά και έταξε στους πολίτες μαγικές λύσεις για τα προβλήματά τους. Το αποτέλεσμα παραλίγο να είναι μια ολοκληρωτική καταστροφή. Έτσι, η κρίση παρατάθηκε άσκοπα κατά τέσσερα χρόνια.

Οι Έλληνες, λοιπόν, κρατούν επιφυλακτική στάση. Πρώτη βάση του νέου συμβολαίου πρέπει να είναι η εμπιστοσύνη. Αυτή καλλιεργείται όταν υπάρχει λογοδοσία και όταν διασφαλίζεται ότι όσα υπόσχεσαι στους πολίτες μπορείς πράγματι να τα υλοποιήσεις.

Όταν αξιολογώ, για παράδειγμα, την οικονομία, αναρωτιέμαι ποια είναι η βασική πρόκληση. Οι επιδόσεις μας σε μακροοικονομικό επίπεδο είναι εξαιρετικές, αλλά θέλω να οδηγήσουν σε καλύτερη ζωή για τους απλούς πολίτες. Έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο; Η ειλικρινής απάντηση είναι όχι· δεν είμαστε εκεί που θέλω.

Αν αναφέρομαι αποκλειστικά στη μακροοικονομία, στη διαφορά των επιτοκίων και στις εκθέσεις των οίκων αξιολόγησης, αγνοώ την άλλη πλευρά της εξίσωσης. Χρειάζεται, επομένως, να παραδεχτούμε ότι οι πολίτες δυσκολεύονται, αλλά και να βεβαιωνόμαστε πως όσα τους λέμε είναι πράγματι ρεαλιστικά. Ο κίνδυνος να υποσχεθούμε περισσότερα απ’ όσα μπορούμε και τελικά να μην ανταποκριθούμε στα έργα είναι πάντα υπαρκτός. Αυτό, όμως, διαλύει το κοινωνικό συμβόλαιο και υπονομεύει την εμπιστοσύνη ανάμεσα στην κυβέρνηση και στους πολίτες.

Gordon Fairclough: Από τις συζητήσεις που είχα εδώ με απλούς Έλληνες, σχημάτισα την εντύπωση ότι ο μέσος Έλληνας ξέρει πολύ περισσότερα για τους προϋπολογισμούς, τα ελλείμματα και τη δημοσιονομική πολιτική απ’ όσα γνωρίζει, για παράδειγμα, ο μέσος Αμερικανός.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, επειδή βιώσαμε τον πόνο. Πλέον γνωρίζουμε και πιστεύω πως δεν θα επιστρέψουμε ποτέ σε μια εποχή κατά την οποία δανειζόμαστε πάνω από τις δυνατότητές μας. Αυτή είναι η προσωπική μου δέσμευση. Νιώθω υπερήφανος που περιορίζουμε το χρέος με τόσο γρήγορο ρυθμό, καθώς η επόμενη γενιά, μαζί και τα δικά μου παιδιά, θα παραλάβει μικρότερο βάρος χρέους από εκείνο που κληρονόμησα εγώ.

Αυτό μπορεί να με αναγκάσει, σε κάποιες περιπτώσεις, να πάρω δύσκολες αποφάσεις ή να πω στους πολίτες «κατανοώ τις δυσκολίες που αντιμετωπίζετε, κατανοώ ότι ζητάτε περισσότερα, αλλά αν ικανοποιούσα τώρα αυτά τα αιτήματα, θα προκαλούσα μεγαλύτερες δυσκολίες στο μέλλον». Οφείλω να είμαι απολύτως ειλικρινής μαζί τους και να εξηγώ τη θέση μου.

Gordon Fairclough: Ποια μαθήματα πιστεύετε ότι μπορεί να πάρουν άλλες ευρωπαϊκές χώρες από την ελληνική εμπειρία;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Οι χώρες, όπως γνωρίζετε, δεν είναι ίδιες. Κάνοντας, όμως, έναν συνολικό απολογισμό των επιτευγμάτων μας, θα έβαζα πρώτες τις μεταρρυθμίσεις: αποδίδουν. Οι δύσκολες αλλαγές που προωθεί ένας πολιτικός φέρνουν πράγματι χειροπιαστά αποτελέσματα. Προηγείται, ωστόσο, μια περίοδος κατά την οποία πρέπει να διαχειριστεί το πολιτικό κόστος. Στο τέλος, αυτό που μετρά είναι η επίτευξη αποτελεσμάτων· διαφορετικά οι πολίτες θα αναζητήσουν μια άλλη επιλογή.

Κατά τη γνώμη μου, στις επόμενες εκλογές το ουσιαστικό δίλημμα θα είναι ανάμεσα στη ρεαλιστική ελπίδα και στους πειραματισμούς, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η σταθερότητα είναι αναγκαία.

Gordon Fairclough: Ποια συμβουλή θα δίνατε στους ομολόγους σας στη Γαλλία;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν μου αρέσει να δίνω συμβουλές. Έχω εξαιρετικές σχέσεις με τη Γαλλία, αλλά και προσωπική σχέση με τον Γάλλο Πρόεδρο, τον Emmanuel Macron. Πιστεύω, πάντως, ότι η επόμενη κυβέρνηση θα πρέπει κάποια στιγμή να περιορίσει το έλλειμμα. Όχι κατ’ απαίτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά επειδή οι αγορές δεν επιδεικνύουν επιείκεια απέναντι σε χώρες που αποτυγχάνουν να πετύχουν τους δημοσιονομικούς τους στόχους.

Gordon Fairclough: Πώς πετυχαίνετε, λοιπόν, να εξασφαλίζετε τη στήριξη των πολιτών για μια τέτοια πολιτική;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Τα μέτρα λιτότητας είναι πάντα δύσκολο να εφαρμοστούν. Ευτυχώς, έχουμε πλέον αφήσει αυτή την περίοδο πίσω μας. Αν, όμως, χρειαστεί να εφαρμόσετε τέτοια μέτρα, κάντε το στην αρχή της θητείας σας. Αυτή είναι η μόνη συμβουλή που μπορώ να δώσω, αφού τα μέτρα αποδίδουν, αλλά προκαλούν πόνο σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα.

Gordon Fairclough: Μιλήσατε για τις τιμές της ενέργειας και το κόστος ζωής. Οι αγορές βρίσκονται, γενικότερα, σε αναταραχή. Ανησυχείτε μήπως αυτές οι αντιξοότητες απομακρύνουν την Ελλάδα από την πορεία που ακολουθεί σήμερα;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Δεν θα μας αναγκάσουν να εγκαταλείψουμε την πορεία μας, αν και θα κάνουν τα πράγματα δυσκολότερα. Οι Έλληνες, πιστεύω, αντιλαμβάνονται ότι αυτή η κρίση δεν προκλήθηκε από εμάς. Βρισκόμαστε εν μέσω πολέμου. Θεωρώ πως ακόμη και ο Πρόεδρος και ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ αναγνώρισαν ότι ο πόλεμος επηρέασε, σε κάποιο βαθμό, τα εκλογικά αποτελέσματα της περασμένης εβδομάδας.

Ναι, λοιπόν, θα μας δυσκολέψει, καθώς ο πληθωρισμός συνεπάγεται σημαντικό πολιτικό κόστος για όσους κυβερνούν. Ωστόσο, δεν πρόκειται να μας εκτρέψει από την πορεία μας και η δημοσιονομική ισορροπία θα διατηρηθεί. Αν, βέβαια, η κατάσταση επιδεινωθεί και πάλι —κάτι που δεν προβλέπω, αλλά κανείς δεν ξέρει τι μπορεί να συμβεί—, τότε τα πράγματα θα γίνουν πιο περίπλοκα για όλους».