railway.gov.gr: Πώς ενισχύεται η ασφάλεια στον σιδηρόδρομο με Starlink, ακρίβεια εκατοστών, 24ωρη εποπτεία και AI

Οι βασικές αλλαγές που εισάγει το railway.gov.gr για τον έλεγχο και την ασφάλεια στον ελληνικό σιδηρόδρομο περιλαμβάνουν εξοπλισμό σε 134 μηχανές, εντοπισμό με ακρίβεια εκατοστών, εποπτεία όλο το 24ωρο και έγκαιρη ειδοποίηση όταν τρένα κινδυνεύουν να συγκρουστούν.

Από τον Φεβρουάριο βρίσκεται σε λειτουργία το σύστημα railway.gov.gr , ενισχύοντας τις δυνατότητες ελέγχου της καθημερινής κυκλοφορίας των τρένων και καλύπτοντας επικίνδυνα κενά που υπήρχαν στον ελληνικό σιδηρόδρομο.

Για τα κυβερνητικά στελέχη, η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν να εντοπίζεται με ακρίβεια το τρένο και να ξεκαθαρίζει σε ποια από τις δύο γραμμές κινείται. Αυτό ήταν απαραίτητο για να μην επαναληφθεί μια τραγωδία όπως εκείνη στα Τέμπη.

Στο βίντεο παρουσιάζονται όλες οι αλλαγές στον ελληνικό σιδηρόδρομο:

Σε ποια από τις δύο γραμμές βρίσκεται το τρένο

Η απόκλιση ενός συμβατικού GPS φτάνει περίπου τα 15 μέτρα. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένη εκτίμηση, όταν ένα τρένο ανεβαίνει και ένα άλλο κατεβαίνει σε παράλληλες γραμμές.

Για να αποτυπώνεται η θέση κάθε τρένου με ακρίβεια έως και 5 εκατοστά, η ομάδα χρησιμοποίησε το σύστημα εντοπισμού του Ελληνικού Κτηματολογίου (HEPOS). Παράλληλα, έγιναν δοκιμαστικά δρομολόγια για τη χαρτογράφηση 1.650 χιλιομέτρων σιδηροδρομικών γραμμών.

Εκτός από τον εντοπισμό της ακριβούς θέσης, έπρεπε να αντιμετωπιστεί και το ζήτημα της μετάδοσης. Σε μεγάλα τμήματα της διαδρομής, η ορεινή μορφολογία αφήνει τα τρένα χωρίς κάλυψη κινητής τηλεφωνίας. Η λύση βασίστηκε στους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς (Starlink), που εξασφαλίζουν τη συνεχή αποστολή δεδομένων στο Κέντρο.

Με δωρεά 26 μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών, τοποθετήθηκε εξοπλισμός σε 134 μηχανές. Η χρηματοδότηση παρέκαμψε τις χρονοβόρες διαδικασίες δημόσιων προμηθειών και επέτρεψε την ολοκλήρωση του έργου μέσα σε λίγους μήνες.

Αν δύο τρένα βρίσκονταν σε τροχιά σύγκρουσης, το Κέντρο Λειτουργίας θα έπαιρνε ειδοποίηση και ο χειριστής, που έχει τον συντονισμό της επικοινωνίας με τους μηχανοδηγούς, θα επιβεβαίωνε την εντολή ακινητοποίησης. Καταγράφονται η ειδοποίηση, η επικοινωνία και η αντίδραση, καθώς και ο χρόνος ανταπόκρισης και ο υπεύθυνος για κάθε ενέργεια.

Το Κέντρο Λειτουργίας παρακολουθεί όλο το 24ωρο

Τα δεδομένα καταλήγουν στο 24ωρο Κέντρο Λειτουργίας του railway.gov.gr, στο Σιδηροδρομικό Κέντρο Αχαρνών, όπου εκπαιδευμένο προσωπικό εργάζεται σε βάρδιες. Εκεί οι χειριστές έχουν στη διάθεσή τους τόσο την εικόνα της κυκλοφορίας όσο και τις απαραίτητες ειδοποιήσεις .

Η πλατφόρμα προστίθεται στα υφιστάμενα συστήματα του σιδηροδρόμου ως επιπλέον δικλίδα ασφαλείας, χωρίς να υποκαθιστά τη σηματοδότηση, την τηλεδιοίκηση ή τα υπόλοιπα εργαλεία.

Η ταχύτητα των τρένων βρίσκεται επίσης υπό έλεγχο. Κάθε υπέρβαση του ορίου ανοίγει αυτόματα φάκελο προς διερεύνηση, στον οποίο αναφέρονται το σημείο, το επιτρεπόμενο όριο και η ταχύτητα που καταγράφηκε, μαζί με βίντεο. Έτσι, ο αρμόδιος διαθέτει συγκεκριμένα δεδομένα για να εξετάσει το περιστατικό.

Πώς ελέγχονται οι υπηρεσιακές συνομιλίες στον σιδηρόδρομο

Μετά τους διαλόγους εργαζομένων που ακούστηκαν στον απόηχο της τραγωδίας των Τεμπών, το κυβερνητικό επιτελείο ενσωμάτωσε στο σύστημα τη δυνατότητα ελέγχου στις υπηρεσιακές συνομιλίες.

Οι κρίσιμες εντολές που μεταδίδονται μέσω ασυρμάτου πρέπει να αποδίδονται σωστά και να επιβεβαιώνεται πως έγιναν κατανοητές. Με το Voice AI GSM-R, οι ηχογραφημένες συνομιλίες απομαγνητοφωνούνται και το σύστημα σημειώνει πιθανές αποκλίσεις από το πρωτόκολλο. Στη συνέχεια, ο αρμόδιος ελέγχει την επισήμανση ακούγοντας την αρχική ηχογράφηση και καταγράφει τι έκανε.

Έως τώρα έχουν εξεταστεί πάνω από 120.000 συνομιλίες, με ελάχιστα ευρήματα.

Με αυτόν τον τρόπο διαπιστώνεται ποια εντολή δόθηκε, αν υπήρξε επιβεβαίωση και ποια ήταν η συνέχεια. Πριν αποφασιστεί αν συντρέχει παράβαση, άνθρωπος εξετάζει την επισήμανση του συστήματος.

Το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο ορίζει κυρώσεις ανάλογα με τη σοβαρότητα της παράβασης. Η ευθύνη μπορεί να βαρύνει εργαζομένους, σιδηροδρομικές επιχειρήσεις ή τον Διαχειριστή της Υποδομής. Για το προσωπικό, οι βαρύτερες κυρώσεις εξαρτώνται από την ιδιότητα και τα καθήκοντα και μπορεί να περιλαμβάνουν απομάκρυνση από θέσεις κρίσιμες για την ασφάλεια, ανάκληση άδειας ή απόλυση.

Το δίκτυο καλύπτεται από περισσότερες από 3.500 κάμερες

Περισσότερες από 3.500 κάμερες του δικτύου προσφέρουν ήδη εικόνα για την εποπτεία του σιδηροδρόμου. Στη συνέχεια προβλέπεται αυτόματη ανάλυση της εικόνας με τεχνητή νοημοσύνη. Κατά την παρουσίαση προβλήθηκε πραγματικό περιστατικό με άτομο που κινούνταν πάνω στη γραμμή: ο αλγόριθμος αναγνωρίζει την κίνηση, ειδοποιεί το Κέντρο και ενεργοποιούνται τα πρωτόκολλα ασφαλείας.

Η ανάλυση εικόνας θα επεκταθεί και στις κάμερες των μηχανών, ώστε να εντοπίζονται εμπόδια όπως η βλάστηση, τα νερά που συγκεντρώνονται ή ο καπνός.

Η ψηφιακή αποτύπωση της υποδομής καλύπτει περισσότερα από 6.000 στοιχεία —μεταξύ αυτών διαβάσεις, γέφυρες, σήραγγες, σήματα και αλλαγές τροχιάς— και αντιστοιχίζει σε καθένα μοναδικό κωδικό και ακριβή θέση. Σε περίπτωση βλάβης, το συνεργείο λαμβάνει την τοποθεσία και φωτογραφία του προβλήματος. Το σύστημα καταγράφει τόσο την άφιξη του συνεργείου όσο και τον χρόνο που απαιτείται για να αποκατασταθεί η κυκλοφορία.

Σε επόμενο στάδιο, οι χρόνοι απόκρισης και αποκατάστασης θα αξιολογούνται με βάση καθορισμένους στόχους.

Οι βάρδιες και τα πόστα

Στην επόμενη φάση του έργου προβλέπεται η ψηφιακή επιβεβαίωση ότι το προσωπικό ανέλαβε υπηρεσία σε κρίσιμα πόστα. Η εφαρμογή θα ξεκινήσει από τους φύλακες των ισόπεδων διαβάσεων και θα επεκταθεί στα σταθμαρχεία. Η περίπτωση μιας φυλασσόμενης διάβασης αναδεικνύει τη σημασία του μέτρου: αν δεν επιβεβαιωθεί ότι βρίσκεται εκεί ο φύλακας, ειδοποιείται το Κέντρο, ώστε να ενεργοποιηθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες προστασίας πριν από τη διέλευση του τρένου.

Στο παράδειγμα που παρουσιάστηκε, ο μηχανοδηγός λαμβάνει ενημέρωση και ακινητοποιεί το τρένο πριν από τη διάβαση. Έπειτα, ένα μέλος του πληρώματος αναλαμβάνει προσωρινά να σταματήσει την κίνηση των οχημάτων και των πεζών, επιτρέποντας στον συρμό να περάσει με πολύ χαμηλή ταχύτητα. Το σενάριο δείχνει στην πράξη τη σημασία του ελέγχου των βαρδιών για όσους περνούν καθημερινά από τις γραμμές.

Τι αλλάζει για τον επιβάτη

Η άμεση ωφέλεια για τον επιβάτη είναι στο κινητό του: πλέον μπορεί να βλέπει την κίνηση του τρένου, τον σταθμό που ακολουθεί και την εκτιμώμενη ώρα άφιξής του, ακόμη και ζωντανή εικόνα από την μπροστινή κάμερα του συρμού.

«Για τον γονιό, ο οποίος περιμένει το παιδί του να ταξιδέψει από την Αθήνα στη Θεσσαλονίκη, το γεγονός ότι μπορεί να βλέπει στο κινητό του τηλέφωνο πού ακριβώς είναι το τρένο, πότε θα φτάσει, δεν είναι μόνο μια χρηστική πληροφορία. Είναι και μια επικοινωνία ότι αυτό το κράτος σοβαρεύεται», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Το έργο προσφέρει στους υπευθύνους για την κυκλοφορία περισσότερα στοιχεία και εργαλεία παρέμβασης. Η αποτελεσματικότητά του θα δοκιμάζεται κάθε μέρα: από το πόσο έγκαιρα εντοπίζεται ένα πρόβλημα, από την αντίδραση που ακολουθεί και από το αν μπορεί να εξακριβωθεί ότι κάθε αρμόδιος έκανε όσα έπρεπε.

Στις 10 Νοεμβρίου, στο παλιό αμαξοστάσιο του Πειραιά, ο τέως αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών Κωνσταντίνος Κυρανάκης παρουσίασε τα σενάρια ενώπιον του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, εξηγώντας την πρακτική χρησιμότητα του railway.gov.gr.

Κεντρικός στόχος του συστήματος είναι να εντοπίζει επικίνδυνες καταστάσεις και να ενημερώνει εγκαίρως τους αρμόδιους, ώστε να μπορούν να παρέμβουν. Η ειδοποίηση αποστέλλεται αυτόματα στο Κέντρο, χωρίς να απαιτείται ανθρώπινη ενέργεια.