Σκωτία: Αφαίρεσαν τον εγκέφαλό της και μετέτρεψαν τα οστά της σε εργαλεία

Μια νέα ανάλυση σκελετών ηλικίας περίπου 2.000 ετών που βρέθηκαν στη βόρεια Σκωτία αποκάλυψε μια εξαιρετικά ασυνήθιστη ταφική πρακτική, η οποία περιλάμβανε την αφαίρεση του εγκεφάλου νεκρών και τη μετατροπή οστών σε εργαλεία.

Οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν το 2000 έναν χαμηλό πέτρινο τύμβο κοντά στη λίμνη Loch Borralie, αφού κάτοικοι της περιοχής ανέφεραν ότι τρωκτικά είχαν φέρει στην επιφάνεια ανθρώπινα οστά. Μέσα στον ορθογώνιο τύμβο εντοπίστηκαν τα μερικά λείψανα ενός ενήλικα και ενός εφήβου, οι οποίοι είχαν ταφεί μεταξύ του 1ου αιώνα π.Χ. και του 1ου αιώνα μ.Χ., κατά την Εποχή του Σιδήρου.

Αρχικά, οι ερευνητές πίστευαν ότι τα σημάδια στα οστά είχαν προκληθεί από ζώα. Ωστόσο, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Antiquity αποκάλυψε ότι ορισμένες από τις αλλοιώσεις είχαν γίνει σκόπιμα από ανθρώπους στο πλαίσιο μιας τελετουργικής διαδικασίας που ενδέχεται να σχετιζόταν με τη λατρεία προγόνων ή ακόμη και με κανιβαλισμό.

Ο ενήλικος σκελετός, γνωστός ως «Άτομο 1», ανήκε σε γυναίκα ηλικίας άνω των 30 ετών. Οι επιστήμονες εντόπισαν ένα ασυνήθιστο κάταγμα στη βάση του κρανίου της, καθώς και λεπτές τομές στο εσωτερικό του κρανίου, οι οποίες φαίνεται να προκλήθηκαν από αιχμηρό εργαλείο. Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο εγκέφαλος αφαιρέθηκε σκόπιμα λίγο μετά τον θάνατό της. Η πράξη αυτή θα μπορούσε να συνδέεται είτε με τελετουργικό κανιβαλισμό είτε με προσπάθεια καθαρισμού και διατήρησης του κρανίου για έκθεση ή λατρευτική χρήση.

Οι αρχαιολόγοι παρατήρησαν επίσης ότι τέσσερα οστά της γυναίκας — τρία από το χέρι και ένα από το πόδι — είχαν τροποποιηθεί με ιδιαίτερη προσοχή. Τα άκρα τους είχαν λειανθεί και ακονιστεί, μετατρέποντάς τα ουσιαστικά σε εργαλεία. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι, παρά τις μετατροπές αυτές, κάποιος φρόντισε να τοποθετήσει τα οστά ξανά στον τάφο, στις σωστές ανατομικές τους θέσεις.

Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Laura Castells Navarro, δήλωσε ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να ερμηνευτεί το κίνητρο πίσω από αυτή την εκτεταμένη επεξεργασία των λειψάνων. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο επανασυναρμολογήθηκε και ενταφιάστηκε η γυναίκα υποδηλώνει ότι πιθανότατα κατείχε σημαντική θέση στην κοινότητά της και αντιμετωπιζόταν με σεβασμό.

Ο δεύτερος σκελετός που βρέθηκε στον ίδιο τύμβο ανήκε σε αγόρι περίπου 15 ετών. Σε αντίθεση με τη γυναίκα, το σώμα του δεν έφερε ίχνη μεταθανάτιας επεξεργασίας. Παρ’ όλα αυτά, η ανάλυση αρχαίου DNA αποκάλυψε ότι οι δύο νεκροί ενδέχεται να ήταν δεύτερα ξαδέρφια, μοιραζόμενοι κοινούς προπαππούδες.

Η γενετική έρευνα αποκάλυψε επίσης μακρινούς συγγενικούς δεσμούς μεταξύ των δύο ατόμων και ανθρώπων που είχαν ταφεί σε άλλες προϊστορικές περιοχές της Σκωτίας, συμπεριλαμβανομένων των Orkney Islands. Το εύρημα ενισχύει την άποψη ότι οι προϊστορικές κοινότητες της βόρειας Σκωτίας διατηρούσαν πολύπλοκα κοινωνικά δίκτυα και επαφές σε μεγάλες αποστάσεις.

Με πολλά ερωτήματα να παραμένουν αναπάντητα, η συγκεκριμένη ταφή θεωρείται πλέον μία από τις πιο παράξενες και μυστηριώδεις που έχουν ανακαλυφθεί στη Βρετανία, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στις πεποιθήσεις και τις τελετουργίες των ανθρώπων που έζησαν εκεί πριν από δύο χιλιετίες.