Ζελένσκι: Επιμένει ότι η σύγκρουση με τον Τραμπ δεν είναι προσωπική – Ο ρόλος της προσέγγισης με τον Πούτιν

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι υποστηρίζει πως η νέα κρίση με τον Ντόναλντ Τραμπ δεν πηγάζει από προσωπική αντιπαράθεση. Παρ’ όλα αυτά, οι προσωπικές επιδιώξεις, οι πολιτικές προτεραιότητες και η προσέγγιση του Αμερικανού προέδρου προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται να καθορίζουν ολοένα περισσότερο την πολιτική των ΗΠΑ για τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Την Πέμπτη (22/10), μιλώντας στο CNN και στη δημοσιογράφο Κριστιάν Αμανπούρ, ο Ουκρανός πρόεδρος προσπάθησε να μειώσει τη σημασία της προσωπικής διάστασης στη διαφωνία του με τον Τραμπ. Όπως είπε, οι διαφορές τους δεν αφορούν τις προσωπικές τους σχέσεις.

«Δεν έχει να κάνει με τα πρόσωπα. Δεν είναι κάτι προσωπικό ανάμεσα σε εμένα και τον πρόεδρο Τραμπ», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το CNN, ωστόσο, σημειώνει πως στην προεδρία Τραμπ οι προσωπικές πεποιθήσεις και φιλοδοξίες έχουν ισχυρή επιρροή στη χάραξη της εξωτερικής πολιτικής. Η επίδειξη ισχύος, οι σχέσεις με αυταρχικούς ηγέτες και η αναζήτηση οικονομικών συμφωνιών προβάλλουν ως πυλώνες μιας κατεύθυνσης που απομακρύνεται από τις παραδοσιακές αμερικανικές προτεραιότητες: την υπεράσπιση της δημοκρατίας και την αντίσταση στα αυταρχικά καθεστώτα.

Σε αυτές τις συνθήκες, ο Ζελένσκι καλείται να αντιμετωπίσει ένα κρίσιμο ερώτημα: Μπορεί η τύχη της Ουκρανίας να εξαρτάται πλέον όχι μόνο από το αν θα καταφέρει να απωθήσει τη ρωσική εισβολή, αλλά και από το αν οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν έρθει πολιτικά πιο κοντά στη Μόσχα;

Η προσωπική αντιπάθεια του Τραμπ και η προσέγγιση με τον Πούτιν

Το παρελθόν εξακολουθεί να βαραίνει τη σχέση των δύο προέδρων. Ο Τραμπ έχει δείξει ανοιχτά την προσωπική του αντιπάθεια προς τον Ζελένσκι, ο οποίος βρέθηκε εμπλεκόμενος, χωρίς να ευθύνεται, στην υπόθεση που οδήγησε στην πρώτη παραπομπή του Αμερικανού προέδρου το 2019.

Κατά το CNN, η ίδια στάση φαίνεται και από το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος υιοθετεί τη ρωσική απαίτηση για αντικατάσταση του Ουκρανού ηγέτη.

Επιπλέον, οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες του Τραμπ φαίνεται να διαμορφώνουν την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Η συμφωνία για την εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ, που ενδέχεται να αποφέρει στη Μόσχα δισεκατομμύρια δολάρια, ανακοινώθηκε ενώ ο πρόεδρος πιέζεται να συγκρατήσει τις υψηλές τιμές των καυσίμων πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και το αίτημά του να διακόψει η Ουκρανία τις επιθέσεις στα ρωσικά διυλιστήρια. Έτσι, το Κίεβο θα στερηθεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία πίεσης στην οικονομία της Ρωσίας.

Σύμφωνα με την ανάλυση, αντί να εντείνει την πίεση στη χώρα που εισέβαλε, η Ουάσινγκτον βλέπει τον Τραμπ να ζητά υποχωρήσεις από την Ουκρανία και παράλληλα να συνεχίζει την προσπάθεια προσέγγισης με τον Πούτιν.

Από τη διπλωματική υποστήριξη στις παραχωρήσεις προς τη Μόσχα

Η αλλαγή στην αμερικανική πολιτική έγινε εντονότερα ορατή κατά τις τελευταίες εβδομάδες.

Ο Τραμπ απηύθυνε πρόσκληση στον Πούτιν για τη σύνοδο της G20, ενώ βρίσκεται υπό εξέταση μια ενδεχόμενη συνάντηση του Αμερικανού προέδρου με τον Ρώσο πρόεδρο και τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ με στόχο να λήξει ο πόλεμος, χωρίς να συμμετέχει η Ουκρανία.

Την ίδια ώρα, δεν έχει εγκρίνει την αποστολή πρόσθετων πυραύλων Patriot, τους οποίους το Κίεβο θεωρεί αναγκαίους για να αποκρούει τις ρωσικές αεροπορικές επιθέσεις που συνεχίζονται.

Περαιτέρω δυσκολίες προκαλούν οι περιορισμοί στην πρόσβαση της Ουκρανίας στη στρατιωτική υπηρεσία του δορυφορικού δικτύου Starlink, οι οποίοι επηρεάζουν τις επιχειρήσεις με ουκρανικά drones.

Δεν έχει διευκρινιστεί ποιος φέρει την ευθύνη για τους περιορισμούς αυτούς, ενώ ο Τραμπ διαψεύδει ότι συμμετείχε με οποιονδήποτε τρόπο στην επιβολή τους.

Αίσθηση προκάλεσαν ακόμη τα λόγια του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος, σε συνάντηση με τον Πούτιν στην Αγία Πετρούπολη, τον αποκάλεσε «ανθρωπιστή».

Ο Τραμπ υπερασπίστηκε τον χαρακτηρισμό, λέγοντας πως ήταν αναγκαίος για να επιτευχθεί η απελευθέρωση του Στίβεν Χάμπαρντ, Αμερικανού που κρατούνταν στη Ρωσία.

Παρά τις επανειλημμένες υποχωρήσεις προς τη Μόσχα, ο πόλεμος εξακολουθεί να μαίνεται. Οι ρωσικές επιθέσεις με πυραύλους και drones συνεχίζονται και έχουν προκαλέσει θύματα μεταξύ των αμάχων, ακόμη και μικρών παιδιών.

Ζελένσκι: «Θα επιβιώσουμε, αλλά δεν θα αφήσουμε τον Πούτιν να νικήσει»

Στη συνέντευξή του με την Κριστιάν Αμανπούρ, ο Ζελένσκι έδειξε αποφασισμένος να μην οδηγηθεί σε νέα δημόσια σύγκρουση με τον Τραμπ. Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει τις βασικές θέσεις του σχετικά με την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.

«Θα επιβιώσουμε και θα παραμείνουμε ισχυροί. Θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να φέρουμε την ειρήνη πιο κοντά. Αλλά δεν θα δώσουμε στον Πούτιν την ευκαιρία να κερδίσει αυτόν τον πόλεμο», δήλωσε.

Για τον Ουκρανό πρόεδρο, η αποκατάσταση των σχέσεων με την Ουάσινγκτον είναι αναγκαία, αφού ο Τραμπ παραμένει ο ηγέτης με τη μεγαλύτερη επιρροή για να πιέσει υπέρ μιας ουσιαστικής ειρηνευτικής διαδικασίας.

Παράλληλα, εξέφρασε ανοιχτά τη διαφωνία του τόσο με τη συμφωνία για εισαγωγή ρωσικού ντίζελ στις ΗΠΑ όσο και με την αναστολή των νέων αμερικανικών κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας.

«Αυτό απλώς θα δώσει πολύ περισσότερα χρήματα στον Πούτιν για αυτόν τον πόλεμο. Γι’ αυτό είμαι αντίθετος», υπογράμμισε.

Εξήγησε, μάλιστα, ότι δεν μπορεί να αποσιωπήσει τη θέση του όταν διακυβεύεται η ελευθερία της χώρας του, ακόμη κι αν δεχθεί επικρίσεις γι’ αυτήν.

«Πρέπει να μιλήσω γι’ αυτό», είπε χαρακτηριστικά.

Μια περιορισμένη νέα προοπτική για τη διπλωματία

Μέσα σε ένα περιβάλλον που γίνεται ολοένα δυσκολότερο, δύο πρόσφατες εξελίξεις αφήνουν ένα μικρό περιθώριο αισιοδοξίας για την επανέναρξη της διπλωματικής προσπάθειας.

Ύστερα από την επίσκεψη του Στιβ Γουίτκοφ στην Αγία Πετρούπολη, η Ρωσία δέχθηκε να λάβει μέρος σε τριμερείς συνομιλίες με την Ουκρανία και τις ΗΠΑ.

Την ίδια ώρα, ο Ζελένσκι επανέφερε την πρόταση να παγώσουν οι σημερινές γραμμές του μετώπου, ώστε να αποτελέσει αυτό το πρώτο βήμα για κατάπαυση του πυρός και έναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων.

Ωστόσο, οι συγκεκριμένες εξελίξεις δεν συνιστούν ακόμη διπλωματική επιτυχία.

Οι τεχνικές διαβουλεύσεις στις οποίες συναίνεσε η Ρωσία εκτιμάται πως δεν θα αρχίσουν πριν από τα μέσα Νοεμβρίου. Έτσι, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα συνεχιστούν για αρκετές ακόμη εβδομάδες.

Ακόμη και στο ευνοϊκότερο σενάριο, οι συζητήσεις μπορεί να σηματοδοτήσουν μόνο την αφετηρία μιας μακράς διπλωματικής πορείας. Η Μόσχα έχει επανειλημμένα συνεχίσει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ενώ συμμετείχε σε διαπραγματεύσεις.

Στο παρελθόν, ο Ζελένσκι έχει καταθέσει διάφορες προτάσεις για κατάπαυση του πυρός και ειρηνευτικές πρωτοβουλίες, χωρίς να πετύχει τη συναίνεση του Πούτιν.

Παρά ταύτα, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι συνομιλίες της εβδομάδας στη Νορβηγία, στις οποίες συμμετείχαν ο Ζελένσκι και Ευρωπαίοι εταίροι, προχώρησαν και έδωσαν ώθηση στις επικείμενες τριμερείς διαπραγματεύσεις.

Το Ντονμπάς και οι ρωσικές αξιώσεις που μπλοκάρουν τη συμφωνία

Όπως αναφέρει η ανάλυση του CNN, τα βασικά στοιχεία μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας είναι γνωστά εδώ και χρόνια.

Μια συμφωνία θα μπορούσε να προβλέπει κατάπαυση του πυρός και πιθανή διατήρηση από τη Ρωσία των εδαφών που κατέλαβε. Θα μπορούσε επίσης να περιλαμβάνει εγγυήσεις ασφάλειας για το Κίεβο από τις ΗΠΑ ή ευρωπαϊκές χώρες, μεγάλο πρόγραμμα μεταπολεμικής ανοικοδόμησης και νέα ρύθμιση των σχέσεων ΝΑΤΟ-Ρωσίας.

Ο Πούτιν, ωστόσο, δεν έχει καταστήσει σαφές ότι σκοπεύει να αποσύρει τις μέγιστες αξιώσεις του.

Μέσω των διαπραγματεύσεων, η Μόσχα θέλει να πετύχει την παραχώρηση στρατηγικών εδαφών στο ανατολικό Ντονμπάς. Πρόκειται για περιοχές που ο ρωσικός στρατός δεν κατόρθωσε να καταλάβει, παρά τις τεράστιες απώλειές του.

Ο Ζελένσκι απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο να συμφωνήσει σε αυτούς τους όρους.

«Πολλοί άνθρωποι πέθαναν υπερασπιζόμενοι αυτή τη γη, υπερασπιζόμενοι την ανεξαρτησία μας, τη χώρα μας», σημείωσε.

Η στάση αυτή συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα εμπόδια για την επίτευξη συμφωνίας, ειδικά όσο ο Τραμπ εξακολουθεί να υποστηρίζει ότι ο Πούτιν θέλει πράγματι να τερματιστεί ο πόλεμος.

Ο Πούτιν και το παιχνίδι με τις ζωές των άλλων

Ο Ζελένσκι εξέφρασε έντονη επιφύλαξη για τις προθέσεις του Ρώσου προέδρου και εκτίμησε ότι εντάσσει τις διπλωματικές συνομιλίες σε μια ευρύτερη στρατηγική.

«Ο Πούτιν παίζει, ξέρετε, είναι παίκτης», είπε στη συνέντευξή του.

«Είναι κρίμα, γιατί παίζει με τις ζωές άλλων ανθρώπων», συμπλήρωσε.

Κατά τον Ουκρανό πρόεδρο, επιδίωξη του Πούτιν είναι «να μας λυγίσει, να μας καταστρέψει, να μας σκοτώσει».

Η ανησυχία εντείνεται από την κλιμάκωση των επιχειρήσεων υβριδικού πολέμου της Ρωσίας σε βάρος Ευρωπαίων συμμάχων της Ουκρανίας, εξέλιξη που αυξάνει τον κίνδυνο επέκτασης της σύγκρουσης πέρα από τα σημερινά όρια.

Παρά τις αμφιβολίες γύρω από τις επιδιώξεις της Μόσχας και την αβεβαιότητα για τη στάση των ΗΠΑ, το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του δεν διαθέτουν άλλη ρεαλιστική λύση πέρα από τη συνέχιση των διπλωματικών προσπαθειών.

Αυτό συνεπάγεται ότι ο Ζελένσκι θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τόσο τις απαιτήσεις της Ρωσίας όσο και τις προσωπικές προτεραιότητες, τις αντιπαραθέσεις και την πολιτική ιδιοσυγκρασία του Τραμπ.

Το βασικό συμπέρασμα της ανάλυσης είναι πως ο Ζελένσκι δεν μπορεί να επιτρέψει στις προσωπικές διαφορές να θέσουν σε κίνδυνο την επιβίωση της Ουκρανίας, ακόμη κι όταν η αμερικανική πολιτική καθορίζεται όλο και περισσότερο από προσωπικούς παράγοντες.