Κύπρος: Επιστολή στον ΟΗΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Σοβαρές ανησυχίες για τα κίνητρα της έγκρισής του

Η Κυπριακή Δημοκρατία εκφράζει «Σοβαρές ανησυχίες για τα κίνητρα πίσω από αυτή την κίνηση και τα συμφέροντα που αποσκοπεί να εξυπηρετήσει», αναφερόμενη στη χρονική συγκυρία της απόφασης της Βουλής των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019.

Με επιστολή προς τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, η πρέσβης Μαρία Μιχαήλ, Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Κύπρου στον Οργανισμό, σχολιάζει την απόφαση της 20ής Οκτωβρίου. Παράλληλα, επαναφέρει τις θέσεις της κυπριακής κυβέρνησης, όπως είχαν διατυπωθεί σε προηγούμενες επικοινωνίες με τον ΟΗΕ στις 20 Ιανουαρίου, 24 Απριλίου και 20 Ιουλίου 2020, αλλά και στη ρηματική διακοίνωση της 18ης Αυγούστου 2025.

Στην επιστολή της, η κ. Μιχαήλ τονίζει ότι «Η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης, δεν πρέπει να υποτάσσονται στις γεωπολιτικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες τρίτων κρατών». Κατά την ίδια, η Τουρκία αξιοποιεί τις πολιτικές και θεσμικές συνθήκες στη Λιβύη, προκειμένου να προωθήσει παράνομες θαλάσσιες διεκδικήσεις και «να επιβάλει μια τεχνητή θαλάσσια πραγματικότητα εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών».

Η κ. Μιχαήλ επισημαίνει πως οι συγκεκριμένες κινήσεις αποτελούν «μια σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο». Παράλληλα, υπονομεύουν το διεθνές δίκαιο και, όπως αναφέρει, συνιστούν «σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ειρήνη, ασφάλεια και σταθερότητα».

Όπως αναφέρεται στην επιστολή, το τουρκο-λιβυκό μνημόνιο αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο, τόσο στους κανόνες για τη σύναψη συνθηκών όσο και στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αυτό καταγράφεται στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Συνεπώς, «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτους» και δεν θίγει δικαιώματα τρίτων κρατών σε θαλάσσιες ζώνες, μεταξύ των οποίων και τα κυριαρχικά τους δικαιώματα.

Η Κυπριακή Δημοκρατία αναφέρει ακόμη πως το μνημόνιο επιχειρεί να οριοθετήσει θαλάσσιες ζώνες μεταξύ δύο κρατών που «δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές». Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει, δημιουργείται «ένα ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο», ενώ παραγνωρίζονται σκόπιμα η παρουσία και τα δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών στις θαλάσσιες ζώνες, μεταξύ αυτών και των ελληνικών νησιών.

Η επιστολή επικαλείται το άρθρο 121, παράγραφος 2, της UNCLOS, σημειώνοντας ότι αποτυπώνει εθιμικό διεθνές δίκαιο και δεσμεύει επίσης κράτη που δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη στη Σύμβαση. Η συγκεκριμένη διάταξη κατοχυρώνει ρητά για τα νησιά δικαίωμα σε «χωρική θάλασσα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη».

Η κ. Μιχαήλ αναφέρει ότι οι συμφωνίες για τη θαλάσσια οριοθέτηση οφείλουν να συνάπτονται από κράτη με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, «με καλή πίστη και σύμφωνα με τις παγιωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου». Όπως προσθέτει, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η UNCLOS και η διεθνής νομολογία. Ζητά, επίσης, η επιστολή να κυκλοφορήσει ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, να αναρτηθεί στον ιστότοπο της αρμόδιας Διεύθυνσης του ΟΗΕ και να δημοσιευθεί στο Δελτίο του Δικαίου της Θάλασσας.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ