Ισπανία: Το PP έφτιαξε deepfake με ψεύτικες ομολογίες της συζύγου του Σάντσεθ – Σχεδόν δύο εκατομμύρια προβολές

Στην Ισπανία έχει ξεσπάσει έντονη αντίδραση για προεκλογικό βίντεο που παρήγαγε το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) με τη συνδρομή της Τεχνητής Νοημοσύνης. Σε αυτό, η σύζυγος του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ και άλλα πρόσωπα με δεσμούς με το Σοσιαλιστικό Κόμμα παρουσιάζονται να παραδέχονται υποτιθέμενες παρατυπίες και παράνομες ενέργειες. Η ανάρτηση, λίγες εβδομάδες πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, προκάλεσε σφοδρή πολιτική σύγκρουση και άνοιξε ευρύτερη συζήτηση για τους κινδύνους της παραπληροφόρησης με εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το επίμαχο βίντεο δημοσιεύτηκε αυτή την εβδομάδα στους επίσημους λογαριασμούς του Λαϊκού Κόμματος στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως αναφέρει ο Guardian. Με τεχνολογία deepfake, αναπαριστά ψηφιακά πρόσωπα και φωνές πολιτικών και άλλων ανθρώπων που συνδέονται με τους Σοσιαλιστές.

Οι ψηφιακές μορφές φαίνεται να ομολογούν, μεταξύ άλλων, την αποδοχή παράνομων προμηθειών και τη χρήση υπηρεσιών εκδιδόμενων γυναικών. Το βίντεο αναφέρεται σε υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τη δημόσια συζήτηση στην Ισπανία.

Ως την Παρασκευή (23/10), οι προβολές του βίντεο πλησίαζαν τα δύο εκατομμύρια. Η κυβέρνηση αντέδρασε οργισμένα, ενώ τουλάχιστον ένα από τα πρόσωπα που εμφανίζονται σε αυτό προσέφυγε στη Δικαιοσύνη.

Η Μπεγκόνια Γκόμεθ και οι ψηφιακές «ομολογίες»

Κεντρικό πρόσωπο στην αντιπαράθεση είναι η Μπεγκόνια Γκόμεθ, σύζυγος του Ισπανού πρωθυπουργού. Με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης αναπαράγονται τόσο η φωνή όσο και η εικόνα της.

Στο βίντεο, η ψηφιακή εκδοχή της εμφανίζεται να λέει ότι απέκτησε θέση σε πανεπιστήμιο χάρη στο γεγονός ότι ο σύζυγός της είναι πρωθυπουργός.

Παράλληλα, η ψηφιακή μορφή του πρώην πρωθυπουργού της Ισπανίας, Χοσέ Λουίς Ροδρίγκεθ Θαπατέρο, παρουσιάζεται να αναφέρεται στην απόκρυψη κοσμημάτων μέσα σε χρηματοκιβώτιο.

Οι αναφορές συνδέονται με έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη. Τόσο η Γκόμεθ όσο και ο Θαπατέρο έχουν αρνηθεί ότι είχαν οποιαδήποτε ανάμειξη σε παράνομες πράξεις.

Οι σκηνές δεν αποτελούν πραγματικές δηλώσεις των συγκεκριμένων προσώπων. Το περιεχόμενο έχει δημιουργηθεί με ψηφιακή επεξεργασία, ώστε να δίνεται η εντύπωση ότι προβαίνουν σε ομολογίες.

«Ένα κολοσσιαίο ψέμα» – Η κυβέρνηση καταδικάζει το βίντεο

Το Σοσιαλιστικό Κόμμα αντέδρασε αμέσως, με κυβερνητικά στελέχη να καταγγέλλουν πως η χρήση αυτής της τεχνολογίας ενδέχεται να παραπλανήσει τους ψηφοφόρους.

Μιλώντας την Παρασκευή στο δημόσιο τηλεοπτικό δίκτυο TVE, ο υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού της Ισπανίας, Όσκαρ Λόπεθ, αποκάλεσε το βίντεο «ένα κολοσσιαίο ψέμα». Όπως υποστήριξε, είναι απαράδεκτο πολιτικό κόμμα να αναρτά τέτοιου είδους υλικό στους επίσημους λογαριασμούς του.

Στο κάτω μέρος του βίντεο αναφέρεται ότι έχει δημιουργηθεί με Τεχνητή Νοημοσύνη, όμως η σχετική σημείωση είναι γραμμένη με πολύ μικρά γράμματα και σχεδόν δεν διακρίνεται.

Ο Λόπεθ επισήμανε ότι πολίτες που δεν έχουν εξοικείωση με την Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να θεωρήσουν αληθινές τις σκηνές που έχουν κατασκευαστεί.

Ο ίδιος τόνισε ότι το ενδεχόμενο αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό όταν το παραποιημένο υλικό αξιοποιείται σε προεκλογική εκστρατεία.

Η προσφυγή της Λέιρε Ντίεθ κατά του Λαϊκού Κόμματος

Την Παρασκευή η υπόθεση έφτασε και στη Δικαιοσύνη. Η Λέιρε Ντίεθ, πρώην μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, κατέθεσε προσφυγή κατά του Λαϊκού Κόμματος, ζητώντας να αποσυρθεί αμέσως το επίμαχο διαφημιστικό βίντεο.

Η Ντίεθ, σύμφωνα με τον Guardian, κατηγορεί το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης για δυσφήμηση και ψηφιακή υποκλοπή ταυτότητας. Η εικόνα της χρησιμοποιήθηκε για να διατυπωθούν υπαινιγμοί ότι γίνονταν προσπάθειες να υπονομευθούν δικαστικές και αστυνομικές έρευνες προς όφελος των Σοσιαλιστών.

Η ίδια αρνείται τις κατηγορίες αυτές.

Η προσφυγή φέρνει στο προσκήνιο ένα καίριο ερώτημα για τα deepfake στην πολιτική διαφήμιση: αποτελεί θεμιτή πολιτική σάτιρα ή παράνομη προσβολή της προσωπικότητας η ψηφιακή απεικόνιση ενός υπαρκτού προσώπου στο οποίο αποδίδονται λόγια που δεν είπε ποτέ;

Νομιμότητα του deepfake βίντεο: Οι εκτιμήσεις νομικών

Παρά τη σφοδρή πολιτική αντιπαράθεση, το νομικό τοπίο δεν είναι απολύτως σαφές.

Η ισπανική εφημερίδα El País ζήτησε τη γνώμη εννέα νομικών. Οι περισσότεροι εκτίμησαν πως η κίνηση του Λαϊκού Κόμματος δεν αποτελεί απαραίτητα παραβίαση της νομοθεσίας.

Βασικό σκεπτικό τους είναι ότι το βίντεο επισημαίνει τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και εντάσσεται στην πολιτική σάτιρα, η οποία χαίρει ευρείας προστασίας βάσει της ελευθερίας της έκφρασης.

Ακόμη κι αν το περιεχόμενο είναι ενδεχομένως νόμιμο, αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η πρακτική είναι αποδεκτή από ηθική ή πολιτική σκοπιά.

Ο Χουάν Αντόνιο Λασκουραΐν, καθηγητής Ποινικού Δικαίου στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, τόνισε πως η νομιμότητα μιας τέτοιας ενέργειας αποτελεί διαφορετικό ζήτημα από το αν είναι πολιτικά και ηθικά ορθή.

Καθώς η τεχνολογία δίνει τη δυνατότητα να παράγονται ολοένα πιο πειστικές οπτικοακουστικές αναπαραστάσεις υπαρκτών προσώπων, η διάκριση αυτή βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.

«Κόκκινη γραμμή» στις προεκλογικές εκστρατείες

Ειδικοί με αντικείμενο την παραπληροφόρηση, τον λαϊκισμό και την πολιτική χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης εξέφρασαν επίσης έντονη ανησυχία.

Ο Χοσέ Χαβιέρ Ολίβας, αναπληρωτής καθηγητής στο Εθνικό Πανεπιστήμιο Εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης της Ισπανίας, δήλωσε ότι προκαλεί ιδιαίτερο προβληματισμό το να χρησιμοποιεί ψηφιακά κατασκευασμένες δηλώσεις των πολιτικών αντιπάλων του ένα κόμμα που διεκδικεί την εξουσία.

Κατά τον ίδιο, η συγκεκριμένη τακτική παραβιάζει μια σημαντική «κόκκινη γραμμή» ως προς τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι προεκλογικές εκστρατείες.

Όπως υποστήριξε ο καθηγητής, η αξιοποίηση εικόνων υπαρκτών ανθρώπων για να τους αποδοθούν λόγια που δεν είπαν αποτελεί μορφή παραπληροφόρησης.

Η συζήτηση διεξάγεται την ώρα που το Λαϊκό και το Σοσιαλιστικό Κόμμα προσπαθούν να ενεργοποιήσουν τους ψηφοφόρους τους, επικρίνοντας έντονα την πολιτική και ηθική στάση των αντιπάλων τους.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει τις προεκλογικές εκστρατείες και στις ΗΠΑ

Η Ισπανία δεν είναι η μόνη χώρα όπου καταγράφεται το φαινόμενο. Όπως αναφέρει η βρετανική εφημερίδα, η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την παραγωγή ή την επεξεργασία πολιτικών διαφημίσεων έχει αναδειχθεί σε σημαντικό ζήτημα και στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.

Πάνω από 200 πολιτικές διαφημίσεις με χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης κατέγραψε πρόσφατη έρευνα του Wesleyan Media Project, ερευνητικής ομάδας με έδρα το Πανεπιστήμιο Wesleyan στο Κονέκτικατ.

Οι περισσότερες από τις διαφημίσεις αυτές συνδέονταν με τους Ρεπουμπλικανούς.

Η συνδιευθύντρια του προγράμματος, Έρικα Φράνκλιν Φάουλερ, σημείωσε ότι η χρήση της τεχνολογίας στις φετινές αμερικανικές εκλογές είναι πολύ πιο εκτεταμένη από ό,τι το 2024.

Ως μέτρο σύγκρισης, ανέφερε ότι στον εκλογικό κύκλο του 2024 οι δαπάνες για πολιτικές διαφημίσεις που είχαν δημιουργηθεί με Τεχνητή Νοημοσύνη ήταν κάτω από 50.000 δολάρια.

Παράλληλα, επισήμανε ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι πολίτες δεν ενημερώνονται με σαφήνεια πως το περιεχόμενο δημιουργήθηκε ή τροποποιήθηκε με τη συγκεκριμένη τεχνολογία.

Το Λαϊκό Κόμμα υπεραμύνεται του βίντεο

Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα, παρά τις έντονες αντιδράσεις, απορρίπτει τις επικρίσεις και επιμένει ότι το βίντεο είναι πολιτική σάτιρα, όχι απόπειρα παραπλάνησης των πολιτών.

Ο εκπρόσωπος του κόμματος, Μπόρχα Σέμπερ, ανέφερε ότι πρόβλημα θα υπήρχε εάν στόχος ήταν να εκληφθούν τα ψηφιακά πρόσωπα ως αληθινά.

Επέμεινε, ωστόσο, ότι οι θεατές είναι σε θέση να καταλάβουν πως το περιεχόμενο είναι τεχνητό και ότι, όπως υποστηρίζει το κόμμα, τα ψηφιακά εργαλεία χρησιμοποιούνται για να αναδειχθεί η υποκρισία των Σοσιαλιστών.

Η αντιπαράθεση σημειώνεται καθώς η Ισπανία πλησιάζει στις γενικές εκλογές της 29ης Νοεμβρίου, σε κλίμα έντονης πολιτικής πόλωσης. Το Λαϊκό Κόμμα διεκδικεί την επιστροφή του στην εξουσία, ενώ το ακροδεξιό Vox διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στους πιθανούς μετεκλογικούς συσχετισμούς.

Η υπόθεση του deepfake φέρνει στο προσκήνιο ένα ευρύτερο δίλημμα για τις σύγχρονες δημοκρατίες: σε ποιο σημείο η πολιτική σάτιρα μετατρέπεται σε παραπληροφόρηση, όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να εμφανίσει οποιοδήποτε δημόσιο πρόσωπο να λέει πράγματα που δεν είπε ποτέ.