Ο εφιάλτης της ενέργειας επέστρεψε

Τα αρμόδια υπουργεία Οικονομικών και Περιβάλλοντος ετοιμάζουν μια σειρά από μέτρα προκειμένου να συγκρατήσουν την αύξηση που προκαλεί το ράλι στην τιμή του πετρελαίου brent.

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΥΛΙΑ – ΠΗΓΗ: Realnews

«Φωτιά» στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς βάζει η ενεργειακή ακρίβεια με τις τιμές στα καύσιμα να έχουν εκτιναχθεί, ενώ εκρηκτική άνοδος καταγράφεται και στην τιμή του φυσικού αερίου. Με την εμπόλεμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή να κλιμακώνεται μετά την ανακοίνωση του αμερικανικού στρατού για την καταστροφή πέντε ιρανικών πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων, οι διεθνείς τιμές σε πετρέλαιο brent και φυσικό αέριο καταγράφουν σημαντική άνοδο, που αποτυπώνεται άμεσα στις τιμές των καυσίμων.

Πλέον η τιμή του πετρελαίου brent κυμάνθηκε περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι την εβδομάδα που μας πέρασε, από 71 δολάρια, όταν ξέσπασαν οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή στις αρχές Μαρτίου, καταγράφοντας άνοδο της τάξης του 40%.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση (πάνω από 150%) για το φυσικό αέριο το ίδιο χρονικό διάστημα. Οι αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και του ρεύματος αποτυπώνονται και στον πληθωρισμό του Αυγούστου, ο οποίος ανήλθε στη χώρα μας στο 3,8% από 3,4% τον Ιούλιο, 4,4% τον Ιούνιο, 5,2% τον Μάιο και 5,4% τον Απρίλιο σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ). Αναλυτικότερα, μέσα σε έναν χρόνο το πετρέλαιο κίνησης πωλείται ακριβότερο κατά 30,6%, η βενζίνη 15,3% και το φυσικό αέριο 40,2%.

Προβλέψεις

Την ίδια στιγμή, μπορεί να απομένει σχεδόν ένας μήνας για να ξεκινήσει η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης, ωστόσο οι προβλέψεις με τα σημερινά δεδομένα είναι εξαιρετικά δυσοίωνες.

Σύμφωνα με γνώστες της αγοράς, αν ξεκινούσε σήμερα η διάθεση του πετρελαίου θέρμανσης θα είχε τιμή περίπου 1,93 ευρώ ανά λίτρο, από 1,13 την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, δηλαδή 80 λεπτά ανά λίτρο πιο ακριβά. Πρόκειται για μια πολύ υψηλή τιμή, αν υπολογίσει κανείς ότι για να προμηθευτεί ένα νοικοκυριό έναν τόνο πετρέλαιο θα είχε επιβάρυνση 800 ευρώ περισσότερα σε σχέση με πέρυσι, με το κόστος να φτάνει σχεδόν τα 2.000 ευρώ.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση ήδη καταστρώνει το σχέδιό της προκειμένου, αν συνεχίσει η τιμή του πετρελαίου brent να βρίσκεται σε τόσο υψηλά επίπεδα, να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για τη συγκράτηση των τιμών. Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, σε δηλώσεις του άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να υπάρξουν παρεμβάσεις προκειμένου να μειωθεί όσο περισσότερο γίνεται η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης. Ηδη το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται διάφορα σενάρια, ωστόσο όλοι γνωρίζουν ότι η κατάσταση στην ενέργεια είναι ιδιαίτερα ευμετάβλητη, με τις τιμές να αλλάζουν καθημερινά.

Μέτρα

Η κυβέρνηση εξετάζει τα εξής σενάρια:

Παράταση της επιδότησης στην αμόλυβδη και στο πετρέλαιο κίνησης και τον Οκτώβριο, τόσο από την πλευρά του κράτους όσο και από την πλευρά των διυλιστηρίων, για να συγκρατηθεί η τιμή. Η επιδότηση ανέρχεται σε 10 λεπτά το λίτρο για την αμόλυβδη και σε 15 λεπτά το λίτρο για το πετρέλαιο κίνησης.
Παράταση της επιδότησης και για το πετρέλαιο θέρμανσης.

Αναπροσαρμογή του επιδόματος θέρμανσης με την παροχή κινήτρων για να στραφούν περισσότερο τα νοικοκυριά στη θέρμανση με ρεύμα. Κυρίως συμφέρει τα νοικοκυριά που έχουν ήδη εγκαταστήσει στις κατοικίες τους αντλίες θερμότητας. Σε περίπτωση ωστόσο που οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου αυξηθούν ακόμη περισσότερο, επηρεάζοντας όλες τις οικονομίες των ευρωπαϊκών κρατών, τότε δεν αποκλείεται να υπάρξει ένας ενιαίος ευρωπαϊκός συντονισμός για τον περιορισμό του προβλήματος.

Έντονη ανησυχία

Η σημαντική αύξηση του ενεργειακού κόστους προκαλεί έντονη ανησυχία για ενδεχόμενη αύξηση των τιμών σε βασικά αγαθά τις επόμενες εβδομάδες όπως είναι τα τρόφιμα. Μάλιστα γνώστες της αγοράς εκτιμούν ότι πλέον θα αποτελούσε έκπληξη να μην υπάρξουν αυξήσεις μέχρι το τέλος του φθινοπώρου. Σε κάθε περίπτωση το ενεργειακό κόστος που πιέζει το λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων τους τελευταίους μήνες είναι βέβαιο ότι θα μετακυληθεί στις τιμές αρκετών προϊόντων.

Μεγάλη διάρκεια

Η αύξηση του ενεργειακού κόστους θα αποτυπωθεί στον πληθωρισμό και τους επόμενους μήνες. Μιλώντας στη Realnews o ομότιμος καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Παναγιώτης Πετράκης, επισημαίνει πως «είχαμε εκτιμήσει ότι η κρίση θα διαρκέσει μέχρι τις αρχές του 2027 ακόμη και με μειωμένη ένταση μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος, ωστόσο τα γεγονότα εξελίσσονται αρνητικά.

Ο πληθωρισμός θα διατηρήσει τις πιέσεις του, με την εκτίμηση στο 3,8% με 4% ετησίως, με τα καύσιμα να πρωτοστατούν στις ανατιμήσεις. Αυτό ισχύει και για την Ελλάδα και για όλον τον κόσμο».

Ο καθηγητής του τμήματος Μάρκετινγκ και Επικοινωνίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Μπάλτας, μιλώντας στην «R» τονίζει ότι «η άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου εξαιτίας της ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, προκαλεί σημαντικούς τριγμούς στην ελληνική οικονομία και επιβαρύνει άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό».

Σε ό,τι αφορά τις ανατιμήσεις αγαθών, ο Γ. Μπάλτας, αναφέρει ότι «το αυξημένο ενεργειακό κόστος επιβαρύνει την παραγωγή και τις μεταφορές και μπορεί να προκαλέσει νέες αυξήσεις στις τιμές βασικών αγαθών όπως είναι τα τρόφιμα, στο κόστος μετακινήσεων και στο κόστος θέρμανσης, καθώς ενόψει του χειμώνα η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης αναμένεται εξαιρετικά υψηλή, επιβαρύνοντας τους καταναλωτές».

Καταλήγοντας τονίζει ότι «πολλές οικογένειες θα περικόψουν την κατανάλωση άλλων προϊόντων και υπηρεσιών προκειμένου να καλύψουν τους φουσκωμένους λογαριασμούς ενέργειας».

Πως θα μειωθεί το ρεύμα

Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τα νοικοκυριά είναι η τιμή του φυσικού αερίου, η οποία ξεπέρασε μέσα στην εβδομάδα που μας πέρασε τα 80 ευρώ τη μεγαβατώρα, από 31 ευρώ στις αρχές Μαρτίου οπότε και ξεκίνησε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, καταγράφοντας άνοδο 158%. Με στόχο τη μείωση του ρεύματος έως και 30% την επόμενη τριετία, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Στ. Παπασταύρου, και ο υφυπουργός Νίκος Τσιάφος προχώρησαν στην εξειδίκευση των μέτρων που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός από τη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης.

Η δέσμη μέτρων περιλαμβάνει επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, νέα προγράμματα εξοικονόμησης, επιδοτήσεις για να τοποθετηθούν σε σπίτια θερμοσίφωνες και αντλίες θερμότητος, μείωση των ρευματοκλοπών αλλά και των χρεώσεων του Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) και των ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Στ. Παπασταύρου, αναφέρθηκε στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, μέσω των οποίων οι τιμές στο ρεύμα γίνονται πιο ανταγωνιστικές, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι με επιπλέον ενέργειες και καλές διεθνείς συγκυρίες η τιμή χονδρικής ρεύματος μπορεί να μειωθεί, προσθέτοντας ότι η αποθήκευση της ενέργειας είναι το μεγάλο στοίχημα για να μειωθούν οι τιμές.

Ειδικότερα στα μέτρα που ανακοίνωσε περιλαμβάνονται τα εξής:

Επενδύσεις σε Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Αποθήκευση ενέργειας.
Ηλεκτρική διασύνδεση νησιών.
Μείωση ρευματοκλοπών.
Μείωση ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας.
Ανταγωνισμός στα τιμολόγια.
Επιδοτήσεις για αγορά νέων αντλιών θερμότητας και θερμοσίφωνων.
Μείωση χρεώσεων Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ).

Αναλυτικότερα, από τις αρχές του 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα χρέωσης Υπηρεσιών Κοινωνικής Ωφέλειας (ΥΚΩ) για όλους τους οικιακούς καταναλωτές (έως 500 kwh). Δηλαδή από 6,9 ευρώ τη μεγαβατώρα σε 3,45 ευρώ τη μεγαβατώρα.

Μείωση ρευματοκλοπών

Σημαντικό ρόλο στη μείωση της τιμής του ρεύματος θα έχει ο περιορισμός των ρευματοκλοπών, που το κόστος τους ανέρχεται περίπου στα 450 εκατ. ευρώ τον χρόνο και που επιβαρύνουν τους συνεπείς καταναλωτές.

Για να επιτευχθεί αυτός ο στόχος αναμένεται μέχρι το 2030 να έχουν τοποθετηθεί έξυπνοι μετρητές σε όλα τα νοικοκυριά, περίπου 7,7 εκατομμύρια μετρητές, από 2,4 εκατομμύρια μετρητές που έχουν τοποθετηθεί μέχρι σήμερα. Ακόμη αναμένεται να υιοθετηθεί νέο σύστημα επισήμανσης ληξιπρόθεσμων οφειλών. Με τη συμπλήρωση τριών επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει πάροχο. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές φτάνουν τα 3 δισ. ευρώ, κόστος το οποίο πληρώνουν και πάλι οι καταναλωτές.

Επίσης, αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο ο ανταγωνισμός με τη σταδιακή μετατόπιση των καταναλωτών στα σταθερά τιμολόγια. Επίσης, αναμένεται να υπάρξει ένα νέο πρόγραμμα αγοράς αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσίφωνων για 100.000 δικαιούχους, με πόρους 200 εκατ. ευρώ που θα υλοποιηθεί εντός του 2027 και θα συμβάλει στη μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Μεταξύ άλλων, θα απλοποιηθεί το πλαίσιο για να μπορούν τα νοικοκυρά να τοποθετούν φωτοβολταϊκά στο μπαλκόνι με δυνατότητα αποθήκευσης και να καταναλώνουν την ενέργεια που θα παράγουν.