Φοροδιαφυγή: Η ΑΑΔΕ απαντά για τις μεγάλες υποθέσεις, το myDATA και τον ρόλο της Ελληνικής Αστυνομίας

Πηγές της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) απαντούν σε σειρά ερωτημάτων που προέκυψαν μετά τις δύο πρόσφατες μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής, οι οποίες αφορούν αλυσίδες εστίασης και διανομής φαγητού.

Οι πηγές διευκρινίζουν ότι οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ αφορούν και μεγάλες επιχειρήσεις, όχι μόνο μικρές. Επισημαίνουν ακόμη πως η δράση της Αρχής συμπληρώνει εκείνη της Ελληνικής Αστυνομίας, καθώς οι δύο υπηρεσίες αξιοποιούν διαφορετικά μέσα και ερευνητικές μεθόδους. Παράλληλα, έχουν ήδη υποβληθεί επίσημα αιτήματα για στοιχεία, προκειμένου να ελεγχθεί αν υπάλληλοι της ΑΑΔΕ σχετίζονται με τις υποθέσεις που διερευνώνται.

Χιλιάδες έλεγχοι πραγματοποιούνται κάθε χρόνο

Απαντώντας στον ισχυρισμό ότι «η ΑΑΔΕ δεν κάνει ελέγχους», επειδή οι δύο μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής διερευνήθηκαν από την ΕΛ.ΑΣ., οι πηγές της Αρχής παραθέτουν τα αποτελέσματα των ελέγχων της. Το 2025 διενεργήθηκαν 31.500 τακτικοί έλεγχοι, με φόρους και πρόστιμα ύψους 2,8 δισ. ευρώ να βεβαιώνονται. Επιπλέον, έγιναν 1.165 έρευνες για απάτη στον ΦΠΑ, οι οποίες αποκάλυψαν διαφυγόντα έσοδα άνω των 457 εκατ. ευρώ. Σε όλη τη χώρα πραγματοποιήθηκαν επίσης 68.400 επιτόπιοι έλεγχοι, με ποσοστό παραβατικότητας 34,2% και 680 αναστολές λειτουργίας. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 διενεργήθηκαν 8.000 έλεγχοι, ενώ άλλοι 2.252 έγιναν μόνο στο διάστημα 20-26 Ιουλίου. Για το 2026 έχουν προγραμματιστεί τουλάχιστον 72.800 έλεγχοι.

Από την ίδρυση της ΑΑΔΕ το 2017 μέχρι σήμερα, οι ελεγκτικές υπηρεσίες της έχουν διενεργήσει 260.000 τακτικούς ελέγχους και 791.000 επιτόπιους. Το συνολικό ύψος των φόρων και των προστίμων που έχουν βεβαιωθεί ανέρχεται σε 22,3 δισ. ευρώ. Επιπλέον, έχουν διεξαχθεί 10.400 ειδικές έρευνες για φοροδιαφυγή και απάτη στον ΦΠΑ, με διαφυγόντα έσοδα συνολικά 4,3 δισ. ευρώ.

Οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ καλύπτουν και μεγάλες επιχειρήσεις

Απαντώντας στην κριτική ότι οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ στρέφονται κυρίως σε «μικρούς» φορολογούμενους, οι πηγές της αναφέρουν πως λειτουργούν ειδικές μονάδες για μεγάλες επιχειρήσεις και φορολογουμένους με μεγάλο πλούτο, αλλά και για μεσαίες και μικρές επιχειρήσεις. Προσθέτουν ότι, μετά την ένταξη του ΣΔΟΕ στις Δυνάμεις Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ), συστάθηκε ειδική υπηρεσία με συνολική αρμοδιότητα την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής, του λαθρεμπορίου και του οικονομικού εγκλήματος. Η ελεγκτική δράση της Αρχής, σημειώνουν, έχει φέρει στο φως μεγάλες υποθέσεις κυκλωμάτων φοροδιαφυγής και λαθρεμπορίου, με ποσά εκατομμυρίων ευρώ.

Γιατί τις υποθέσεις εντόπισε η ΕΛ.ΑΣ. και όχι η ΑΑΔΕ

Στο ερώτημα για το πώς ορισμένες υποθέσεις αποκαλύφθηκαν από την αστυνομία, η ΑΑΔΕ εξηγεί ότι η φοροδιαφυγή, όπως και άλλες παραβατικές πράξεις, δεν αντιμετωπίζεται πάντοτε από μία υπηρεσία μόνη της. Η ΑΑΔΕ και η ΕΛ.ΑΣ. έχουν συμπληρωματικούς ρόλους και έχουν συνεργαστεί σε πολλές υποθέσεις κατά εγκληματικών οργανώσεων που εμπλέκονται σε λαθρεμπόριο και φοροδιαφυγή. Η αστυνομία διαθέτει διαφορετικές δυνατότητες από τον φορολογικό έλεγχο, μεταξύ των οποίων οι τηλεφωνικές επισυνδέσεις και οι παρακολουθήσεις. Για τις έρευνές της μπορεί επίσης να χρησιμοποιεί τα συστήματα της ΑΑΔΕ, ενώ υπάρχει συντονισμός ώστε να αποφεύγεται η ταυτόχρονη διεξαγωγή ερευνών για την ίδια υπόθεση.

Η αποστολή της ΑΑΔΕ στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής

Η αποκάλυψη δύο υποθέσεων από την αστυνομία δεν συνεπάγεται ότι η ΑΑΔΕ δεν εντοπίζει ανάλογες πρακτικές. Η αποστολή της, ωστόσο, είναι να καταπολεμά τη φοροδιαφυγή και το λαθρεμπόριο σε ολόκληρη την οικονομία, με ψηφιακές διασταυρώσεις, ελέγχους και διαδικασίες είσπραξης οφειλών. Ως ένδειξη των αποτελεσμάτων της επικαλούνται την αύξηση των δημόσιων εσόδων: από 47 δισ. ευρώ το 2017 έφτασαν τα 75 δισ. ευρώ το 2025, άνοδος 60% μέσα σε οκτώ χρόνια. Για το 2026 προβλέπεται υπέρβαση των 77 δισ. ευρώ. «Ουδέποτε στη νεότερη ιστορία της χώρας έχει καταγραφεί τέτοια σταθερή και συνεχόμενη αύξηση των δημοσίων εσόδων και ταυτόχρονη μείωση της φοροδιαφυγής», αναφέρουν οι ίδιες πηγές. Κατά τις εκτιμήσεις της φορολογικής διοίκησης, το myDATA και η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές συμβάλλουν, μέσω του περιορισμού της φοροδιαφυγής και του λαθρεμπορίου, σε τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ επιπλέον έσοδα κάθε χρόνο.

Στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τα οποία επικαλείται η ΑΑΔΕ, δείχνουν ότι το κενό ΦΠΑ υποχώρησε από 29% το 2017 σε 11,4% το 2023. Η μείωση αυτή ήταν η μεγαλύτερη που καταγράφηκε μεταξύ των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ως κενό ΦΠΑ ορίζεται η απόσταση ανάμεσα στα ποσά που θα μπορούσαν θεωρητικά να εισπραχθούν βάσει της νομοθεσίας και σε όσα τελικά εισπράττονται. Η συρρίκνωσή του, συνεπώς, δείχνει βελτίωση τόσο στην είσπραξη φόρων όσο και στη φορολογική συμμόρφωση, χωρίς αυτό να σημαίνει πως η φοροδιαφυγή έχει εξαφανιστεί.

Τι εντοπίζει το myDATA και ποια είναι τα όριά του

Το myDATA δεν εντόπισε τη φοροδιαφυγή στις δύο γνωστές αλυσίδες, καθώς καταγράφει τα φορολογικά παραστατικά που εκδίδονται και διαβιβάζονται, διευκρινίζουν από την ΑΑΔΕ, χωρίς να έχει πρόσβαση στα εσωτερικά συστήματα παραγγελιών, κρατήσεων και αποθήκης των επιχειρήσεων. Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, τα προγράμματα παραγγελιοληψίας και εσωτερικής διαχείρισης είναι εμπορικές εφαρμογές των επιχειρήσεων, δεν συνδέονται απευθείας με το myDATA και δεν στέλνουν στην ΑΑΔΕ στοιχεία για την εσωτερική τους λειτουργία. Στην αγορά, προσθέτουν, κυκλοφορούν χιλιάδες τέτοια προγράμματα, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε επιχείρησης. Η ΑΑΔΕ αδειοδοτεί, αφού προηγηθεί πιστοποίηση από ειδική επιτροπή στην οποία συμμετέχουν ο Σύνδεσμος Εταιρειών Πληροφορικής Ελλάδας (ΣΕΠΕ) και ο ΣΕΒ, τα λογισμικά έκδοσης φορολογικών παραστατικών, όπως αποδείξεις, τιμολόγια, δελτία αποστολής και δελτία παραγγελίας για επιχειρήσεις εστίασης με τραπέζια. Βάσει νόμου, αυτούς τους μηχανισμούς ελέγχει η ΑΑΔΕ, η οποία στο παρελθόν έχει εντοπίσει λογισμικά που αλλοίωναν αποδείξεις, όπως εκείνο της επιχείρησης που έγινε γνωστή ως «Χάρτινος Δράκος», τον Ιούλιο του 2024. Με βάση τα παραπάνω, οι αλυσίδες εστίασης με υπηρεσίες take away και delivery δεν είναι υποχρεωμένες από τον νόμο να χρησιμοποιούν σύστημα παραγγελιοληψίας πιστοποιημένου παρόχου, ενώ τα δικά τους προγράμματα δεν συνδέονται με το myDATA. Στην υπόθεση που εξετάζεται, σύμφωνα με όσα έχουν προκύψει από την έρευνα, ορισμένες παραγγελίες περνούσαν ως «κέρασμα» χωρίς να εκδίδεται απόδειξη. Έτσι, συναλλαγή που δεν συνοδεύεται από φορολογικό στοιχείο και πληρώνεται τοις μετρητοίς δεν καταγράφεται στο myDATA ούτε στις τραπεζικές κινήσεις της επιχείρησης. Τέτοιες παραβάσεις, αναφέρουν οι ίδιες πηγές, εντοπίζονται μέσα από τεκμηριωμένες καταγγελίες που φωτίζουν τη λειτουργία ενός εσωτερικού προγράμματος παραγγελιοληψίας ή από άλλα ευρήματα στις εγκαταστάσεις της επιχείρησης ή των λογιστών της, όπως τα «διπλά βιβλία».

Γιατί τα δελτία παραγγελίας της εστίασης δεν στέλνονται στο myDATA

Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι οι επιχειρήσεις εστίασης που λειτουργούν με take away και delivery δεν έχουν, βάσει νόμου, υποχρέωση να χρησιμοποιούν σύστημα παραγγελιοληψίας πιστοποιημένου παρόχου. Τα προγράμματά τους δεν είναι συνδεδεμένα με το myDATA. Η νομοθεσία προβλέπει διαβίβαση μόνο για στοιχεία που σχετίζονται με τη διαχείριση ανοικτών τραπεζιών και τα σερβιριζόμενα είδη στους χώρους εστίασης. Ειδικότερα, το Δελτίο Παραγγελίας Εστίασης αφορά επιχειρήσεις που συνεργάζονται με πάροχο, καταγράφει παραγγελίες σε ανοικτά τραπέζια και πρέπει υποχρεωτικά να διαβιβάζεται στο myDATA. Αν μια επιχείρηση δεν σερβίρει σε τραπέζια και λειτουργεί αποκλειστικά με take away και delivery, δεν υπέχει αυτή την υποχρέωση. Έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί όποιο σύστημα παραγγελιοληψίας επιλέξει· χιλιάδες ανάλογες εφαρμογές διατίθενται στην αγορά χωρίς πιστοποίηση ή σύνδεση με το myDATA.

Τα 6 εκατ. ευρώ για το myDATA και οι δυνατότητες εντοπισμού του

Απαντώντας στην κριτική ότι το myDATA «κόστισε 6 εκατομμύρια ευρώ αλλά είναι άχρηστο», πηγές της ΑΑΔΕ υποστηρίζουν πως αποτελεί το πλέον σύγχρονο σύστημα συνεχούς παρακολούθησης συναλλαγών (continuous transaction control system) στην Ευρώπη και συγκαταλέγεται στα πιο σύγχρονα παγκοσμίως. Επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η ανάπτυξη έγινε εσωτερικά, από το προσωπικό της ΑΑΔΕ, σε συνεργασία με όλους τους επιχειρηματικούς φορείς και με τη συνδρομή του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Παράλληλα, οι πηγές τονίζουν ότι η δημιουργία του συστήματος δεν επιβάρυνε το Δημόσιο με «ούτε 1 ευρώ». Τα 6 εκατομμύρια ευρώ αφορούν την ανάπτυξη ειδικού λογισμικού για την αξιοποίηση των πληροφοριών του myDATA με επιχειρησιακή ανάλυση και τεχνητή νοημοσύνη (Business Intelligence και ΑΙ). Το ποσό αυτό, ωστόσο, θεωρείται αμελητέο μπροστά στα τουλάχιστον τέσσερα δισεκατομμύρια ευρώ που έχει αποφέρει το myDATA και σε όσα αναμένεται να αποδώσει τα επόμενα χρόνια. Όπως σημειώνουν στην ΑΑΔΕ, το myDATA προσφέρει ισχυρή δυνατότητα διασταύρωσης των συναλλαγών που διαβιβάζονται στην Αρχή και προσυμπλήρωσης των δηλώσεων ΦΠΑ και εισοδήματος· δεν εντοπίζει συναλλαγές με μετρητά για τις οποίες δεν κόβονται αποδείξεις. Γι’ αυτό οι έλεγχοι της ΑΑΔΕ συνδυάζουν τα δεδομένα του myDATA με Risk Analysis, Appodixi και καταγγελίες πολιτών, ώστε οι ελεγκτές να αξιοποιούν ποιοτικές πληροφορίες κατά τους ελέγχους στο πεδίο.

Τι αποκάλυψαν οι διασταυρώσεις στο «Χωριάτικο» και ο ρόλος της ΕΛΑΣ

Από την ΑΑΔΕ διευκρινίζουν ότι πρόκειται για υπόθεση διαφορετικού χαρακτήρα: ένα εκτεταμένο δίκτυο επιχειρήσεων με κύρια δραστηριότητα άλλες παραβατικές πρακτικές και, σε δεύτερο επίπεδο, τη φοροδιαφυγή. Οι υπηρεσίες της ΑΑΔΕ είχαν εντοπίσει τις κινήσεις του κυκλώματος και είχαν αρχίσει να τις ερευνούν πριν από μήνες. Στο πλαίσιο, όμως, της συνεργασίας με την ΕΛΑΣ και έπειτα από εντολές των αρμόδιων εισαγγελέων, η ΑΑΔΕ περίμενε να ολοκληρωθεί η αστυνομική έρευνα. Με βάση τα στοιχεία που συγκέντρωσε η αστυνομία, θα περατώσει τους ελέγχους ακολουθώντας όσα ορίζει ο νόμος.

Πώς αντιμετωπίζεται η εμπλοκή υπαλλήλων και ποιες ποινές προβλέπονται;

Οι αρχές εξετάζουν αν έχουν εμπλακεί υπάλληλοι της φορολογικής διοίκησης. Η ΑΑΔΕ, ωστόσο, δηλώνει ότι δεν ανέχεται τη διαφθορά και ενεργοποιεί αμέσως τις πειθαρχικές και ποινικές διαδικασίες όταν υπάρχει βάσιμη καταγγελία. Κατά το 2025 διενεργήθηκαν 95 έλεγχοι και 25 από αυτούς κατέληξαν στη διαπίστωση αδικημάτων ή παραπτωμάτων για 58 υπαλλήλους. Σε αυτοδίκαιη αργία τέθηκαν 17 εργαζόμενοι, δύο απομακρύνθηκαν από την υπηρεσία έπειτα από αμετάκλητη απόφαση, ενώ επιβλήθηκε μία οριστική παύση. Παράλληλα, πηγές της φορολογικής διοίκησης υπογραμμίζουν: «η συνεργασία της ΑΑΔΕ με την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛΑΣ, την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τις ελληνικές εισαγγελικές αρχές είναι ισχυρότερη από ποτέ και έχει οδηγήσει σε σειρά συλλήψεων εφοριακών και τελωνειακών που φέρονται να έχουν διαπράξει αξιόποινες πράξεις κατά την άσκηση των καθηκόντων τους».

Τα εργαλεία της ΑΑΔΕ για τον εντοπισμό φαινομένων διαφθοράς

Για να αποκαλύπτει περιστατικά διαφθοράς, η ΑΑΔΕ στηρίζεται κυρίως σε δύο άξονες: την ψηφιοποίηση των διαδικασιών και τη διασφάλιση απόστασης μεταξύ ελεγκτή και ελεγχόμενου. Τα τελευταία χρόνια αναδιοργάνωσε τις ελεγκτικές δομές της, ιδρύοντας Ελεγκτικά Κέντρα στην Αττική και τη Θεσσαλονίκη, ενώ σχεδιάζει αντίστοιχα κέντρα και στην υπόλοιπη Ελλάδα. Στα κέντρα που λειτουργούν ήδη, η κατανομή των υποθέσεων γίνεται με αλγόριθμο, ώστε, για παράδειγμα, φορολογούμενοι στην Αττική να ελέγχονται από στελέχη της Θεσσαλονίκης. Το σύστημα θα καλύπτει ολόκληρη τη χώρα από το 2027. Επιπλέον, ελεγκτές από υπηρεσίες άλλων περιφερειών πραγματοποιούν το 70% των επιτόπιων ελέγχων της ΑΑΔΕ.

Υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής που αποκάλυψε η ΑΑΔΕ

Πηγές της ΑΑΔΕ αναφέρονται στις πολλές δεκάδες υποθέσεις μεγάλης φοροδιαφυγής που έφεραν στο φως οι έλεγχοι της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων τα τελευταία χρόνια, με πιο πρόσφατες τις ακόλουθες:

2023

• ΑΑΔΕ: Εντοπίστηκε κύκλωμα που εξέδιδε και λάμβανε εικονικά τιμολόγια
• ΑΑΔΕ: Επιχείρηση «Μπουλντόζα» σε τρεις κατασκευαστικές εταιρείες για εικονικά τιμολόγια και φοροδιαφυγή εκατομμυρίων ευρώ
• ΑΑΔΕ: Ψηφιακή φοροδιαφυγή άνω των 30 εκατ. ευρώ μέσω e-shops

2024

• ΑΑΔΕ – Επιχείρηση Villa VIP Μύκονος: Πριβέ πάρτι με όλα «μαύρα»
• ΑΑΔΕ: Αποκάλυψε μεγάλο κύκλωμα φοροδιαφυγής στο εμπόριο κινητών τηλεφώνων, με πρόστιμα πάνω από 130 εκατ. ευρώ
• ΑΑΔΕ: Κατάστημα πολυεθνικής στο Σύνταγμα έκλεισε για 48 ώρες επειδή δεν διαβίβασε περισσότερες από 21.000 αποδείξεις (H&M)
• ΑΑΔΕ: Φοροδιαφυγή 10,5 εκατομμυρίων ευρώ από δύο στοιχηματικές επιχειρήσεις
• Επιχείρηση Χάρτινος Δράκος: Αποκαλύφθηκε διεθνές κύκλωμα φοροδιαφυγής με πειραγμένες ταμειακές μηχανές (κινέζικο κύκλωμα)

2025

• ΑΑΔΕ: Παγίδευσε γνωστό trapper που είχε αγοράσει πολυτελή αυτοκίνητα και ρολόγια μέσω μη κερδοσκοπικής
• ΑΑΔΕ – Επιχείρηση Θέρος: 3.100 παραβάτες, 87 λουκέτα και πρόστιμα 2,3 εκατ. ευρώ

2026

• ΑΑΔΕ: Εντόπισε εικονικά τιμολόγια 720 εκατ. ευρώ από 147 επιχειρήσεις (μέσα στο 2025)
• ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε δίκτυο παράνομης λαθρεμπορίας καυσίμων αξίας 9 εκατ. ευρώ, με διαφυγόντες φόρους 2,7 εκατ. ευρώ
• ΑΑΔΕ: Εξαρθρώθηκε κύκλωμα με εκατοντάδες αχυρανθρώπους, 380 επιχειρήσεις και χρέη 43 εκατ. ευρώ
• ΑΑΔΕ-Επιχείρηση Supercars: Δεσμεύτηκαν 229 πολυτελή αυτοκίνητα με ξένες πινακίδες
• ΑΑΔΕ: Πανελλαδική επιχείρηση ΔΕΟΣ εξάρθρωσε κύκλωμα λαθρεμπορίου και κατέσχεσε 15 βυτιοφόρα και 293.000 λίτρα υγραερίου
• ΑΑΔΕ-ΔΕΟΣ: Βρέθηκε κατασκευαστική με τζίρο… 3 ευρώ! Μαύρο χρήμα άνω των 3 εκατ. ευρώ και εμπλοκή μεσιτικού γραφείου
• ΑΑΔΕ-Επιχείρηση «Ανώμαλη Προσγείωση» για φοροδιαφυγή από εταιρείες ελικοπτέρων
• ΑΑΔΕ-ΔΕΟΣ: Εντοπίστηκε μεγάλο κύκλωμα φοροδιαφυγής άνω των 17 εκατ. ευρώ, με διαχειρίστρια που δηλώνει άστεγη αλλά διαμένει σε βίλα με πισίνα