Εξωδικαστικός μηχανισμός: Σταθερό επιτόκιο 3% στις ρυθμίσεις ανακοίνωσε ο Πιερρακάκης – Δεκαπλασιάζονται τα πρόστιμα στους servicers

Συζητώντας το νομοσχέδιο για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ανακοίνωσε δύο ακόμη σημαντικές παρεμβάσεις. Όπως είπε, στόχος είναι να ενισχυθεί περαιτέρω η προστασία των δανειοληπτών και να γίνει αυστηρότερη η εποπτεία των servicers.

Οι δύο πρωτοβουλίες περιορίζουν το κόστος εξόφλησης των οφειλών, προσφέρουν μεγαλύτερη ασφάλεια και προβλεψιμότητα στις ρυθμίσεις και επιφέρουν αυστηρότερες κυρώσεις στους servicers που δεν τηρούν τους κανόνες.

Σταθερό επιτόκιο 3% για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού

Η πρώτη τροπολογία εισάγει την παράγραφο 3Α στο άρθρο 14 του ν. 4738/2020. Με αυτή προβλέπεται ετήσιο σταθερό επιτόκιο 3% στις συμβάσεις αναδιάρθρωσης οφειλών προς χρηματοδοτικούς φορείς που συνάπτονται μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού και αφορούν συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών.

Ειδικότερα, δικαιούχοι της ρύθμισης είναι:

• Οφειλέτες που πληρούν τις προϋποθέσεις για τον χαρακτηρισμό τους ως ευάλωτοι, βάσει της περ. α΄ του άρθρου 217 του ν. 4738/2020, και έχουν λάβει τη σχετική βεβαίωση ευάλωτου οφειλέτη.
• Οφειλέτες που εντάσσονται στην κατηγορία των επιλέξιμων, σύμφωνα με την περ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 14 του ίδιου νόμου, δηλαδή και ολόκληρη η μεσαία τάξη.

Για όλη την περίοδο της ρύθμισης, το επιτόκιο θα είναι σταθερό στο 3% ετησίως. Η πρόβλεψη ισχύει ανεξάρτητα από την ύπαρξη εμπράγματων ή άλλων ειδικών εξασφαλίσεων στις οφειλές, καθώς και από το είδος του χρηματοδοτικού φορέα.

Η σύμβαση αναδιάρθρωσης θα πρέπει υποχρεωτικά να προβλέπει την εφαρμογή του σταθερού επιτοκίου.

Με το ισχύον καθεστώς, για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις εφαρμόζεται επιτόκιο 3% τα πρώτα χρόνια, ενώ στις οφειλές χωρίς τέτοιες εξασφαλίσεις το επιτόκιο είναι 4% για την πρώτη τριετία. Στη συνέχεια γίνεται κυμαινόμενο: Euribor τριμήνου +2,5% στις εξασφαλισμένες οφειλές και Euribor τριμήνου +3% στις μη εξασφαλισμένες.

Με βάση το σημερινό Euribor, που βρίσκεται στο 2,67%, το επιτόκιο του εξωδικαστικού μετά την τριετία θα έφτανε στο 5,17% για οφειλές με εμπράγματες εξασφαλίσεις και στο 5,67% για όσες δεν έχουν τέτοιες εξασφαλίσεις. Για τις παραπάνω κατηγορίες οφειλετών, πλέον θα ισχύει επιτόκιο 3% σε όλη τη διάρκεια, είτε υπάρχουν εμπράγματες εξασφαλίσεις είτε όχι. Η ρύθμιση εφαρμόζεται στις καταβολές από 1/12/2026.

Παράδειγμα:

• Για οφειλή 100.000 ευρώ βάσει της σύμβασης αναδιάρθρωσης, με αποπληρωμή σε 240 μήνες και χωρίς να εφαρμόζεται ο μηχανισμός step-up, το ισχύον καθεστώς προβλέπει νέο υπολογισμό της μηνιαίας δόσης μετά τους πρώτους 36 μήνες. Ο υπολογισμός γίνεται με βάση το υπόλοιπο της οφειλής και το νέο επιτόκιο για τους επόμενους 204 μήνες.

Παράδειγμα Α: Εξασφαλισμένη απαίτηση ύψους 100.000 ευρώ

Παράδειγμα Β: Ανεξασφάλιστη απαίτηση ύψους 100.000 ευρώ

Αντί για το κυμαινόμενο επιτόκιο που ισχύει μετά τα πρώτα τρία χρόνια, η διατήρηση του 3% σε όλη τη διάρκεια της ρύθμισης επιφέρει σημαντική μείωση στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης των οφειλών.

Για οφειλή 100.000 ευρώ που αποπληρώνεται σε 20 χρόνια, το συνολικό όφελος υπολογίζεται σε περίπου 20.200 ευρώ για εξασφαλισμένη απαίτηση και 28.600 ευρώ για ανεξασφάλιστη απαίτηση.

Μεγαλύτερα πρόστιμα από την αρμόδια εποπτική Αρχή

Η δεύτερη τροπολογία προβλέπει μεγάλη αύξηση των προστίμων που μπορεί να επιβάλλει η αρμόδια εποπτική αρχή, δηλαδή η Τράπεζα της Ελλάδος, στις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων για παραβάσεις. Το ανώτατο ποσό, που σήμερα φτάνει τις 500.000 ευρώ, διαμορφώνεται πλέον στα πέντε εκατομμύρια (5.000.000) ευρώ.

Με αυτό το μέτρο, η παραβίαση των υποχρεώσεων που προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο γίνεται πολύ πιο επαχθής για τους servicers, αφού το ανώτατο πρόστιμο αυξάνεται κατά δέκα φορές.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αφορά τα πρόστιμα που επιβάλλει η Τράπεζα της Ελλάδος βάσει του άρθρου 27 του νόμου 5072/2023 και, ενδεικτικά, καλύπτει τις ακόλουθες περιπτώσεις:

• Υπάρχει παράβαση όταν ο διαχειριστής πιστώσεων δεν διαθέτει την απαιτούμενη συμβατική σχέση με τον αγοραστή πιστώσεων, συνάπτει σύμβαση εξωτερικής ανάθεσης κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων ή ο εξωτερικός πάροχος στον οποίο έχουν ανατεθεί υπηρεσίες διαχείρισης πιστώσεων παραβιάζει σοβαρά την ισχύουσα νομοθεσία.
• Παράβαση συνιστά και η μη τήρηση από τον διαχειριστή των απαιτήσεων για τη διακυβέρνηση και τους εσωτερικούς ελέγχους, εφόσον αυτό έχει ως συνέπεια να μην προστατεύονται τα δικαιώματα των δανειοληπτών ή να μην τηρούνται οι κανόνες για τα προσωπικά δεδομένα.
• Κυρώσεις προβλέπονται όταν η πολιτική του διαχειριστή πιστώσεων δεν διασφαλίζει την ορθή μεταχείριση των δανειοληπτών, όπως ορίζει ο νόμος.
• Στις παραβάσεις περιλαμβάνεται επίσης η απουσία εσωτερικών διαδικασιών για την καταγραφή και τη διαχείριση των παραπόνων δανειοληπτών, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες από τον νόμο υποχρεώσεις.
• Παράβαση αποτελεί η μη ενημέρωση των αρμόδιων αρχών από αγοραστή πιστώσεων με έδρα στην Ελλάδα ή, όπου απαιτείται, από τον ορισμένο αντιπρόσωπό του για τον ορισμό διαχειριστών ή άλλων φορέων, καθώς και για τη μεταβίβαση πιστώσεων.
• Κυρώσεις μπορεί να επιβληθούν και όταν ο αγοραστής πιστώσεων δεν τηρεί τις νόμιμες υποχρεώσεις του.
• Παράβαση συνιστά η μη συμμόρφωση του διαχειριστή πιστώσεων με τις απαιτήσεις του νόμου σχετικά με τη δυνατότητα κατοχής χρηματικών ποσών.
• Στο πλαίσιο των παραβάσεων περιλαμβάνεται, τέλος, η μη τήρηση από αγοραστή ή διαχειριστή πιστώσεων των κανόνων που διέπουν τις σχέσεις με τους δανειολήπτες.

Επισημαίνεται ότι η Τράπεζα της Ελλάδος έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει πρόστιμα για πολλαπλές παραβάσεις. Οι κυρώσεις αυτές είναι επιπλέον των υποχρεώσεων που προβλέπει το άρθρο 15 του νομοσχεδίου που βρίσκεται υπό ψήφιση. Το συγκεκριμένο άρθρο προβλέπει πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ, ανά δανειολήπτη, τα οποία επιβάλλει η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους. Αφορούν περιπτώσεις όπου ασκούνται ενέργειες είσπραξης εις βάρος συνεπούς δανειολήπτη ή δανειολήπτη που αδυνατεί να πληρώσει ορισμένες δόσεις επειδή ο πιστωτής ή ο διαχειριστής πιστώσεων δεν του χορήγησε τα απαραίτητα στοιχεία.