Ισραήλ: «Σεισμός» από τη βόμβα Τραμπ για πρόωρο τερματισμό της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας – Τι σημαίνει

Ανώτατα στελέχη του Ισραήλ, τόσο από το αμυντικό κατεστημένο όσο και από τα υπουργεία Εξωτερικών και Οικονομικών, αιφνιδιάστηκαν όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά ότι η αμερικανική στρατιωτική στήριξη δεκαετιών θα σταματήσει.

Μετά τα αλλεπάλληλα συγκλονιστικά γεγονότα από τις 7 Οκτωβρίου, αρκετοί θεωρούν πως έχουν πάψει να σοκάρονται από απρόβλεπτες εξελίξεις. Παρ’ όλα αυτά, την Τρίτη ανώτατοι παράγοντες του ισραηλινού αμυντικού κατεστημένου και των υπουργείων Εξωτερικών και Οικονομικών «έπεσαν από τα σύννεφα», όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε ξαφνικά, σε ζωντανή μετάδοση, ότι τερματίζεται απροσδόκητα η στρατιωτική βοήθεια δεκαετιών προς το Ισραήλ.

Κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους, οι Ισραηλινοί είχαν συνηθίσει στην προοπτική ότι η στρατιωτική βοήθεια θα έληγε στα τέλη του 2028. Τότε ολοκληρώνεται το δεκαετές Μνημόνιο Κατανόησης (MOU), το οποίο υπεγράφη το 2018, επί προεδρίας Ομπάμα.

Για ορισμένους Ισραηλινούς, ακόμη και μια διακοπή το 2028 ήταν δυσάρεστη εξέλιξη που δεν έπρεπε να γίνει αποδεκτή αμαχητί. Ο Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ωστόσο, υποστήριζε ότι η χώρα όφειλε να αποκτήσει μεγαλύτερη αυτονομία στους εξοπλισμούς και ότι οι πολιτικές μετατοπίσεις στις ΗΠΑ καθιστούσαν πιθανό τον τερματισμό της βοήθειας, ανεξάρτητα από τη βούληση του Ισραήλ.

Το ισραηλινό αμυντικό κατεστημένο είχε, πάντως, προγραμματίσει να αξιοποιήσει περίπου 8 δισεκατομμύρια δολάρια για εξοπλισμούς την επόμενη διετία. Στα σχέδια περιλαμβάνονταν μαχητικά F-35 και νέα F-15, ελικόπτερα, πύραυλοι αναχαίτισης για την άμυνα, καθώς και άλλα οπλικά συστήματα και κοινά ερευνητικά προγράμματα στον τομέα των εξοπλισμών.

Τα υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών είχαν καταρτίσει σχέδια για 15 δισεκατομμύρια σέκελ

Πριν από μόλις λίγες εβδομάδες, τα υπουργεία Άμυνας και Οικονομικών στο Ισραήλ κατέληξαν σε συμφωνία για την κατανομή περίπου 15 δισεκατομμυρίων σέκελ. Η Κνεσέτ είχε εγκρίνει το ποσό, όμως η διάθεσή του παρέμενε σε εκκρεμότητα, καθώς υπήρχαν ανησυχίες ότι οι αμυντικές δαπάνες της χώρας ήταν υπερβολικά υψηλές.

Αξίζει να υπενθυμιστεί ότι οι αμυντικές δαπάνες του Ισραήλ αυξήθηκαν από τα επίπεδα των 60 δισεκατομμυρίων NIS στα 80 έως 100 δισεκατομμύρια και πλέον έχουν φτάσει περίπου τα 143 δισεκατομμύρια σέκελ. Η άνοδος οφείλεται στους διαδοχικούς πολέμους και στις νέες απειλές που κλιμακώνονται σε επτά μέτωπα.

Από την εξέλιξη προκύπτουν τα εξής ερωτήματα:

• Μήπως το Υπουργείο Οικονομικών θα πρέπει μέσα στα επόμενα δύο χρόνια να βρει επιπλέον 8 δισεκατομμύρια δολάρια, δηλαδή 24 δισεκατομμύρια σέκελ ή και περισσότερα, προκειμένου να καλύψει το κενό;
• Κινδυνεύει το Ισραήλ να ματαιώσει ή να μεταθέσει την αγορά βασικών επιθετικών και αμυντικών οπλικών συστημάτων, ενώ βρίσκεται σε κρίσιμη φάση εξοπλιστικού ανταγωνισμού με τους αντιπάλους του;

Ιδιαίτερη εντύπωση προκάλεσε το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε στον ίδιο τον Νετανιάχου την πρόταση να σταματήσει η βοήθεια το 2026 και όχι το 2028.

Μπροστά σε αυτή την εξέλιξη, ορισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι εκτιμούν ή ελπίζουν ότι ο Τραμπ παρασύρθηκε από τον ενθουσιασμό ή μπερδεύτηκε: μπορεί να ήθελε να πει 2028, αλλά να ανέφερε κατά λάθος το 2026.

Παράλληλα, Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν πραγματοποιήσει επαφές για νέα Μνημόνια Συμφωνίας (MOU) που αφορούν πωλήσεις όπλων. Όπως αναφέρει η «Jerusalem Post», οι Ισραηλινοί και Αμερικανοί αξιωματούχοι από τον Μάιο έχουν πραγματοποιήσει σειρά συναντήσεων και επαφών, με στόχο ένα νέο MOU διάρκειας 10 ή 20 ετών. Η συμφωνία θα εστίαζε περισσότερο στην εταιρική συνεργασία για μελλοντικές πωλήσεις όπλων και στην έρευνα.

Κανένας από τους αξιωματούχους που συμμετείχαν στις επαφές δεν είχε υποψιαστεί ότι η στρατιωτική βοήθεια θα μπορούσε να διακοπεί δύο χρόνια νωρίτερα.

Η ανακοίνωση του Ντόναλντ Τραμπ δεν έγινε έπειτα από δική του οργανωμένη πρωτοβουλία, με συμβούλους στο πλευρό του να τον καθοδηγούν. Αντιθέτως, «έριξε» την πληροφορία απαντώντας σε ερώτηση στη διάρκεια συνέντευξής του στο Fox News.

Παρότι οι Ισραηλινοί «έπεσαν από τα σύννεφα», λίγο αργότερα τα επιτελεία του Νετανιάχου και του Τραμπ επιβεβαίωσαν ότι ο Πρόεδρος είχε μιλήσει εκ παραδρομής. Ωστόσο, δεν θέλουν να προχωρήσουν σε διόρθωση την ημέρα των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν ενδέχεται να βρίσκονται κοντά σε έναν νέο κύκλο πολέμου.

Οι σοκαρισμένοι Ισραηλινοί αξιωματούχοι παρέπεμψαν κάθε ερώτηση στον Μπενιαμίν Νετανιάχου. Μέχρι τη στιγμή που το ρεπορτάζ πήρε την τελική του μορφή, εκείνος παρέμενε ασυνήθιστα σιωπηλός. Δεν αποκλείεται, πάντως, όσα ειπώθηκαν να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Άλλωστε, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν διστάζει να συνάπτει συμφωνίες εν αγνοία των αρχηγών του στρατού (IDF) και της Μοσάντ.

Η Υπόθεση 3000, το σκάνδαλο των υποβρυχίων, έδειξε ότι ο Νετανιάχου δεν διστάζει να κλείνει συμφωνίες με ξένες χώρες για σημαντικά ζητήματα εθνικής ασφάλειας, χωρίς να ενημερώνει τους επικεφαλής του στρατού και της Μοσάντ.

Χαρακτηριστικά, τις «Συμφωνίες του Αβραάμ» τις υπέγραψε χωρίς προηγουμένως να ενημερώσει τον τότε υπουργό Εξωτερικών του.

Κατά τη φημολογία, την ιδέα είχε ο πρώην υπουργός Ρον Ντέρμερ, με στόχο να εξασφαλίσει την εύνοια του Ντόναλντ Τραμπ και να αποτρέψει το ενδεχόμενο να γίνει το θέμα πολιτικό όπλο εναντίον του Ισραήλ.

Ενδεχομένως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου να άνοιξε τη συζήτηση για διακοπή της βοήθειας το 2028. Η πρόταση αιφνιδίασε αρχικά τον Ντόναλντ Τραμπ, όμως στη συνέχεια ο Αμερικανός πρόεδρος ενθουσιάστηκε, με αποτέλεσμα να μεταφερθεί η ημερομηνία λήξης στα τέλη του 2026.

Υπάρχει, ωστόσο, και το ενδεχόμενο να μην έγινε τέτοια συμφωνία. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου μπορεί να φοβάται μια δημόσια σύγκρουση με τον Τραμπ, καθώς ανησυχεί ότι ο Πρόεδρος θα επιμείνει ακόμη περισσότερο σε μια σημαντική πολιτική απόφαση, για να μην εμφανιστεί ως μπερδεμένος και εκτεθειμένος.

Μια άλλη πιθανότητα είναι να καταβάλει τελικά το σύνολο των χρημάτων, χαρακτηρίζοντάς τα «έκτακτες δωρεές» αντί για νομικά δεσμευμένη βοήθεια. Με αυτόν τον τρόπο θα επιχειρήσει να εξασφαλίσει πολιτική κάλυψη και να αποφύγει τη δημόσια συζήτηση.

Σε κάθε περίπτωση, οι ανώτατοι αξιωματούχοι της ισραηλινής άμυνας χρειάζεται να ενημερωθούν χωρίς καθυστέρηση για τα κονδύλια που μπορούν να χρησιμοποιήσουν και για όσα δεν είναι διαθέσιμα, ώστε το Ισραήλ να προετοιμαστεί για τις πολλαπλές προκλήσεις ασφαλείας που αντιμετωπίζει.

Σε αυτή την περιοχή, ένας αιφνιδιασμός στον τομέα της άμυνας δεν θα περάσει χωρίς θύματα ούτε χωρίς κόστος.

Πηγή: Jerusalem Post