Μοίρασαν τον κόσμο με μια γραμμή: Οι πιο παράξενες συμφωνίες χωρών

Η ιστορία της διπλωματίας είναι γεμάτη πολέμους, συμμαχίες και ειρηνευτικές συμφωνίες. Υπάρχουν όμως και συνθήκες με όρους τόσο ασυνήθιστους, ώστε σήμερα μοιάζουν περισσότερο με σενάριο παρά με πραγματική διεθνή πολιτική.

Ισπανία και Πορτογαλία αποφάσισαν να… μοιράσουν τον κόσμο

Το 1494, Ισπανία και Πορτογαλία υπέγραψαν τη Συνθήκη της Τορδεσίγιας.

Οι δύο δυνάμεις συμφώνησαν να χαράξουν μια νοητή γραμμή στον Ατλαντικό και να μοιράσουν μεταξύ τους τα δικαιώματα κατάκτησης και εξερεύνησης σε τεράστιες περιοχές του τότε άγνωστου για τους Ευρωπαίους κόσμου.

Η γραμμή τοποθετήθηκε 370 λεύγες δυτικά των νησιών του Πράσινου Ακρωτηρίου. Σε γενικές γραμμές, οι νέες περιοχές ανατολικά της γραμμής θα ανήκαν στην πορτογαλική σφαίρα και εκείνες δυτικά στην ισπανική.

Φυσικά, οι λαοί που ήδη κατοικούσαν σε αυτές τις περιοχές δεν είχαν κανέναν λόγο στη συμφωνία.

Μια ολόκληρη θάλασσα όπου σχεδόν απαγορεύτηκαν τα πολεμικά πλοία

Μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο, η Συνθήκη των Παρισίων του 1856 προέβλεψε κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο: τη «ουδετεροποίηση» της Μαύρης Θάλασσας.

Τα λιμάνια της παρέμεναν ανοιχτά στην εμπορική ναυτιλία, αλλά τα πολεμικά πλοία αποκλείονταν, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις, ενώ Ρωσία και Οθωμανική Αυτοκρατορία δεσμεύονταν να μη διατηρούν στρατιωτικά ναυτικά οπλοστάσια στις ακτές της.

Οι συγκεκριμένοι περιορισμοί καταργήθηκαν αργότερα, το 1871.

Η συμφωνία που έβαλε τέλος στους ιδιώτες «κυνηγούς» εχθρικών πλοίων

Την ίδια εποχή, οι μεγάλες δυνάμεις κατέληξαν και στη Διακήρυξη των Παρισίων για το ναυτικό δίκαιο.

Ένας από τους βασικούς όρους της ήταν η κατάργηση του privateering – της πρακτικής κατά την οποία ιδιωτικά πλοία μπορούσαν, με κρατική εξουσιοδότηση, να επιτίθενται σε εχθρικά εμπορικά πλοία.

Παράλληλα καθιερώθηκαν κανόνες για τα ουδέτερα φορτία και τους ναυτικούς αποκλεισμούς.

Συμφωνίες που καθόρισαν ζωές χωρίς να ρωτήσουν τους κατοίκους

Αυτό που κάνει πολλές παλιές διεθνείς συμφωνίες να φαίνονται σήμερα τόσο παράξενες δεν είναι μόνο οι όροι τους.

Βασιλιάδες, αυτοκρατορίες και κυβερνήσεις μπορούσαν να αποφασίζουν πάνω σε χάρτες για σύνορα, εμπορικές ζώνες και τεράστιες εκτάσεις, χωρίς οι πληθυσμοί που ζούσαν εκεί να συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις.

Η Συνθήκη της Τορδεσίγιας αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα: δύο ευρωπαϊκά βασίλεια επιχείρησαν ουσιαστικά να καθορίσουν ποιο από τα δύο θα είχε δικαιώματα σε τεράστιο μέρος του πλανήτη.

Και κάπως έτσι, ορισμένες από τις πιο παράξενες συμφωνίες της ιστορίας αποδεικνύουν ότι μερικές φορές μια γραμμή πάνω σε ένα κομμάτι χαρτί μπορούσε να επηρεάσει την τύχη ολόκληρων ηπείρων.