Τουρκία: Προβλέπει 229% περισσότερα κονδύλια για όπλα το 2027 – Αυξάνει κατά 86,2% τον προϋπολογισμό Άμυνας

Ο προϋπολογισμός της Τουρκίας για άμυνα και ασφάλεια το 2027 αναμένεται να ανέλθει σε 3,45 τρισ. λίρες, καθώς η Άγκυρα επισπεύδει τις επενδύσεις σε οπλικά συστήματα και στην εγχώρια αμυντική βιομηχανία. Η ενίσχυση των κονδυλίων σχετίζεται με τους νέους στόχους του ΝΑΤΟ, αλλά και με την επιδίωξη της χώρας για αυξημένη στρατιωτική και τεχνολογική αυτονομία.

Η Τουρκία σχεδιάζει να διευρύνει σημαντικά τις εξοπλιστικές πιστώσεις της. Στο προτεινόμενο σχέδιο κρατικού προϋπολογισμού για το 2027 προβλέπεται αύξηση 229% των κονδυλίων για την αγορά όπλων, πυρομαχικών, οπλικών συστημάτων και λοιπού στρατιωτικού εξοπλισμού, επιβεβαιώνοντας ότι η Άγκυρα θέλει να επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της.

Την αύξηση παρουσίασε ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης, Τζεβντέτ Γιλμάζ, όταν ανακοίνωσε το σχέδιο προϋπολογισμού, που κατατέθηκε στην τουρκική Εθνοσυνέλευση στις 16 Οκτωβρίου. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έδωσε, οι συνολικές πιστώσεις για άμυνα και εσωτερική ασφάλεια θα ανέλθουν, όπως αναφέραμε, σε 3,454 τρισ. τουρκικές λίρες, δηλαδή περίπου 69,7 δισ. δολάρια με βάση την τρέχουσα ισοτιμία.

Για τις αμυντικές δαπάνες διατίθενται 2,206 τρισ. λίρες, σε όλες τις κατηγορίες, μαζί με τη Στρατοχωροφυλακή και την Ακτοφυλακή, οι οποίες διαθέτουν χωριστούς προϋπολογισμούς. Στην εσωτερική ασφάλεια αναλογούν 1,248 τρισ. λίρες , με βασικά κονδύλια εκείνα του υπουργείου Δικαιοσύνης και της Αστυνομίας. Οι δύο τομείς αντιστοιχούν συνολικά σε περίπου 12,7% των προβλεπόμενων κρατικών δαπανών.

Τα επίσημα στοιχεία για τις αμυντικές πιστώσεις

Οι πίνακες που συνοδεύουν το σχέδιο προϋπολογισμού του 2027, όπως και το ίδιο το σχέδιο που έδωσε στη δημοσιότητα η τουρκική Προεδρία Στρατηγικής και Προϋπολογισμού, καταγράφουν τα κονδύλια που προβλέπονται αποκλειστικά για το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Ο προϋπολογισμός του υπουργείου ανέρχεται σε 1,533 τρισ. λίρες, ποσό που αντιστοιχεί σε 30,9 δισ. δολάρια. Το βασικό μερίδιο αφορά αγορές αγαθών και υπηρεσιών, ύψους περίπου 936,55 δισ. λιρών, οι οποίες καλύπτουν το 61,1% του συνολικού προϋπολογισμού του υπουργείου. Μεγάλο τμήμα αυτής της κατηγορίας συνδέεται με εξοπλισμούς. Σε σύγκριση με το 2026, όταν ο προϋπολογισμός ήταν 822,93 δισ. λίρες, προστίθενται περίπου 710 δισ. λίρες, με το συνολικό ποσό να σχεδόν διπλασιάζεται.

Για το 2027 η Στρατοχωροφυλακή διαθέτει χωριστό προϋπολογισμό 499 δισ. λιρών, δηλαδή 10 δισ. δολαρίων. Στην πράξη πρόκειται για στρατιωτικό σώμα με βαρύ οπλισμό, γι’ αυτό και υπολογίζεται στις Ένοπλες Δυνάμεις.

Περαιτέρω αύξηση προβλέπεται τα επόμενα χρόνια για τον προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας: οι ενδεικτικές πιστώσεις υπολογίζονται σε περίπου 1,8 τρισ. λίρες για το 2028 και 2,07 τρισ. λίρες για το 2029.

Ο υψηλός πληθωρισμός στην Τουρκία περιορίζει την αύξηση

Η μεγάλη άνοδος χρειάζεται να αξιολογηθεί υπό το πρίσμα του υψηλού πληθωρισμού στην Τουρκία. Η κυβερνητική πρόβλεψη κάνει λόγο για πληθωρισμό 28,4% στο τέλος του 2026 και 21% στο τέλος του 2027, αν και τα πραγματικά ποσοστά είναι ακόμη υψηλότερα. Έτσι, σημαντικό μέρος των επιπλέον χρημάτων θα καλύψει ακριβότερο προσωπικό, συντήρηση, πρώτες ύλες και εξοπλισμό. Κατά συνέπεια, η ονομαστική αύξηση 86,2% στον συνολικό αμυντικό προϋπολογισμό δεν σημαίνει ότι η πραγματική αγοραστική ισχύς των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων ενισχύεται στον ίδιο βαθμό.

Η συμβολή του Ταμείου Αμυντικής Βιομηχανίας

Κρίσιμο είναι ότι οι αμυντικές δαπάνες της Τουρκίας δεν εξαντλούνται στον τακτικό προϋπολογισμό του υπουργείου Άμυνας. Σύμφωνα με το άρθρο 10 του σχεδίου προϋπολογισμού, η χρηματοδότηση σύγχρονων οπλικών συστημάτων, στρατιωτικού εξοπλισμού και αμυντικών υποδομών μπορεί να προέρχεται συνδυαστικά από κρατικές πιστώσεις, το Ταμείο Στήριξης της Αμυντικής Βιομηχανίας και άλλες πηγές. Με αυτό το σύστημα η Άγκυρα έχει τη δυνατότητα να στηρίζει πολυετή εξοπλιστικά προγράμματα από διαφορετικούς μηχανισμούς, χωρίς να καταγράφεται κατ’ ανάγκη το σύνολο των δαπανών ως άμεση προμήθεια στον προϋπολογισμό του υπουργείου.

Η δέσμευση του ΝΑΤΟ για αμυντικές δαπάνες 3,5% του ΑΕΠ

Η αύξηση των αμυντικών κονδυλίων της Τουρκίας έρχεται ενώ τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν σημαντικά τους στρατιωτικούς προϋπολογισμούς τους. Κατά τη Σύνοδο Κορυφής στη Χάγη, τον Ιούνιο του 2025, οι σύμμαχοι συμφώνησαν ότι έως το 2035 θα διαθέτουν συνολικά το 5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα και συναφείς ανάγκες ασφάλειας. Τουλάχιστον 3,5% του ΑΕΠ θα αφορά τις βασικές αμυντικές δαπάνες, ενώ ποσοστό έως 1,5% μπορεί να καλύπτει συναφείς επενδύσεις, όπως την προστασία κρίσιμων υποδομών, την κυβερνοασφάλεια και την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής βάσης.

Η νέα δέσμευση στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ δίνει στην Τουρκία επιπλέον περιθώριο να επεκτείνει τα εξοπλιστικά της προγράμματα. Την ίδια ώρα, η Άγκυρα επιδιώκει να ανεβάσει σταδιακά τις αμυντικές δαπάνες στο 3,5% του ΑΕΠ έως το 2029, αρκετά πριν από την προθεσμία που έχει θέσει η Συμμαχία.

Ωστόσο, οι συνολικές πιστώσεις για την άμυνα και την εσωτερική ασφάλεια δεν αντιστοιχούν κατ’ ανάγκη στις δαπάνες που υπολογίζει το ΝΑΤΟ, αφού η καταγραφή τους υπόκειται σε συγκεκριμένους λογιστικούς κανόνες.

Η μετάβαση από τις εισαγωγές στην εγχώρια παραγωγή

Η αύξηση των κονδυλίων συνδέεται και με έναν ευρύτερο στρατηγικό στόχο της τουρκικής ηγεσίας, πέρα από τις δεσμεύσεις της στο ΝΑΤΟ: να οικοδομήσει ένοπλες δυνάμεις που θα βασίζονται όλο και περισσότερο σε οπλικά συστήματα εγχώριου σχεδιασμού και κατασκευής. Τα τελευταία χρόνια η Τουρκία έχει επενδύσει στην ανάπτυξη μιας εκτεταμένης αμυντικής βιομηχανίας, με δραστηριότητες σε πεδία όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα πολεμικά πλοία, τα τεθωρακισμένα, οι πύραυλοι, ο ηλεκτρονικός πόλεμος και η αεράμυνα.

Όπως αναφέρει το τουρκικό πρακτορείο Anadolu, το ποσοστό συμμετοχής της εγχώριας παραγωγής στην άμυνα ανέβηκε από περίπου 20% το 2002 σε πάνω από 85%, ενώ σήμερα δραστηριοποιούνται στον κλάδο χιλιάδες επιχειρήσεις.

Κεντρική θέση έχουν μεγάλα προγράμματα, μεταξύ των οποίων το μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN, η πολυεπίπεδη αεράμυνα «Çelik Kubbe» («Ατσάλινος Θόλος»), τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη και τα εγχώρια ναυπηγικά σχέδια. Σημαντικό τμήμα των πρόσθετων πόρων αναμένεται επομένως να κατευθυνθεί τόσο στην αύξηση της παραγωγής εγχώριων οπλικών συστημάτων όσο και στη χρηματοδότηση προγραμμάτων που παραμένουν υπό ανάπτυξη. Οι εισαγωγές εξακολουθούν να είναι αναγκαίες

Η έμφαση στην εγχώρια παραγωγή δεν καταργεί την ανάγκη της Τουρκίας για ξένα οπλικά συστήματα, τα οποία χρειάζεται ώστε να ανταποκριθεί σε άμεσες επιχειρησιακές απαιτήσεις. Ενδεικτική είναι η προσπάθεια προμήθειας μαχητικών Eurofighter Typhoon: η Άγκυρα επιδιώκει να αγοράσει νέα αεροσκάφη από τη Βρετανία και μεταχειρισμένα από χώρες του Κόλπου. Η απόκτηση συνδέεται με τη διατήρηση της επιχειρησιακής ισχύος της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας έως ότου αναπτυχθεί και τεθεί σε υπηρεσία το εγχώριο KAAN.

Οι γεωπολιτικές φιλοδοξίες της Άγκυρας

Η αύξηση των αμυντικών δαπανών δεν αποσκοπεί μόνο στην ανανέωση του υπάρχοντος οπλοστασίου. Στόχος της Τουρκίας είναι μια στρατιωτική δύναμη με μεγαλύτερη επιχειρησιακή αυτονομία, ικανή να υποστηρίζει επιχειρήσεις μεγάλης διάρκειας και να διατηρεί ισχυρή παρουσία σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές. Η χώρα διαθέτει ήδη μόνιμες στρατιωτικές δυνάμεις στη Συρία, στο Ιράκ, στο Κατάρ, στη Σομαλία και στη Λιβύη, γεγονός που συνεπάγεται μεγάλη ανάγκη χρηματοδότησης επιχειρήσεων.

Παράλληλα, η ανάπτυξη οπλικών συστημάτων στην Τουρκία ενισχύει τις εξαγωγικές δυνατότητες της χώρας, με οικονομικά αλλά και διπλωματικά οφέλη. Ο Ερντογάν έχει δηλώσει ότι οι εξαγωγές αμυντικού και αεροδιαστημικού εξοπλισμού της Τουρκίας ξεπέρασαν τα 10 δισ. δολάρια το 2025, με παραδόσεις σε περίπου 180 χώρες και περιοχές.

Ο προϋπολογισμός του 2027 αποτυπώνει, τελικά, μια συνολικότερη στρατηγική κατεύθυνση: η Άγκυρα θέλει όχι απλώς να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, αλλά να αξιοποιήσει τη μεγαλύτερη χρηματοδότηση για να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή, τη στρατιωτική αυτονομία και τη διεθνή της επιρροή. Η υλοποίηση αυτών των φιλοδοξιών θα κριθεί τόσο από τους διαθέσιμους πόρους όσο και από το αν η τουρκική αμυντική βιομηχανία μπορεί να παραδίδει σύγχρονα οπλικά συστήματα στις προβλεπόμενες ποσότητες και μέσα στα χρονοδιαγράμματα.