Ευρώπη: Έτρωγαν ανθρώπινα οστά και σάρκα για θεραπεία – Η ανατριχιαστική συνήθεια που επιβίωσε για αιώνες

Για αιώνες, στην Ευρώπη θεωρούσαν πως τα ανθρώπινα λείψανα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν παθήσεις που κυμαίνονταν από τον πονοκέφαλο μέχρι την πανώλη.

Αυτή η ασυνήθιστη αντίληψη είχε ως αποτέλεσμα να καταναλώνονται αλεσμένες αιγυπτιακές μούμιες, που κυκλοφορούσαν ως φάρμακο με την ονομασία «mumia».

Από τον 12ο αιώνα ήδη, φαρμακοποιοί παρασκεύαζαν φάρμακα με υλικό από μουμιοποιημένα σώματα, τα οποία διατηρήθηκαν στη θεραπευτική για εκατοντάδες χρόνια.

Καθώς δεν υπήρχαν αντιβιοτικά ούτε οι σημερινές ιατρικές γνώσεις, κάποιοι γιατροί πρότειναν για διάφορες ασθένειες ακόμη και ανθρώπινη σάρκα, αλεσμένα οστά και κρανία.

Η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη, ώστε εμφανίστηκαν ακόμη και πλαστές μούμιες. Το 1564, ο βασιλικός γιατρός Γκυ ντε λα Φοντέν φέρεται να εντόπισε στην Αλεξάνδρεια ταριχευμένα σώματα που είχαν κατασκευαστεί από νεκρούς χωρικούς, αμφισβητώντας την αξιοπιστία του εμπορίου.

Από θεραπευτικό σκεύασμα σε μακάβριο θέαμα

Η πεποίθηση ότι τα ανθρώπινα λείψανα είχαν θεραπευτική δράση αφορούσε και άλλα υλικά πέρα από τις μούμιες. Λέγεται ότι ο βασιλιάς της Αγγλίας Κάρολος Β΄ έπαιρνε παρασκεύασμα με ανθρώπινο κρανίο, ενώ σε ορισμένους ιατρικούς κύκλους η συνήθεια επιβίωσε έως τις αρχές του 20ού αιώνα.

Κατά τον 19ο αιώνα άρχισε, ωστόσο, να υποχωρεί η θεραπευτική χρήση και να αναπτύσσεται η ψυχαγωγική πλευρά. Η γοητεία των Ευρωπαίων για τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό ενισχύθηκε μετά την εκστρατεία του Ναπολέοντα στην Αίγυπτο, το 1798.

Οι μούμιες έφταναν στην Ευρώπη, όπου το ξετύλιγμα των επιδέσμων τους σε ιδιωτικά πάρτι εξελίχθηκε σε ένδειξη κοινωνικού κύρους.

Σε εκδήλωση επιστημονικού χαρακτήρα στο Βασιλικό Κολλέγιο Χειρουργών, ο χειρουργός Τόμας Πέτιγκρου ξετύλιξε μούμια το 1834. Δεν άργησαν, όμως, να οργανώνονται αντίστοιχα θεάματα και για τη διασκέδαση των καλεσμένων.

Στις αρχές του 20ού αιώνα άρχισε η εγκατάλειψη της πρακτικής, καθώς αυξανόταν η αντίθεση στην καταστροφή αρχαιολογικών ευρημάτων. Το ενδιαφέρον για τις μούμιες αναζωπυρώθηκε με την ανακάλυψη του τάφου του Τουταγχαμών το 1922, ενώ ο θάνατος του λόρδου Κάρναρβον ενίσχυσε τον μύθο της «κατάρας».

Η κατανάλωση ανθρώπινων λειψάνων δεν εφαρμόζεται πλέον στην ιατρική. Η ιστορία της «mumia» δείχνει, παρ’ όλα αυτά, πόσο αλλιώτικες ήταν σε άλλες εποχές οι ευρωπαϊκές αντιλήψεις για την ιατρική, την επιστήμη και την πολιτιστική κληρονομιά.