Ιός Σαμόντα: Πέθανε στη Γαλλία ο πρώτος άνθρωπος που μολύνθηκε – Τι εκτιμά ο ΠΟΥ για τον κίνδυνο εξάπλωσης

Το πρώτο παγκοσμίως επιβεβαιωμένο κρούσμα του ιού Σαμόντα (Shamonda) σε άνθρωπο ανακοίνωσαν οι υγειονομικές αρχές της Γαλλίας, γνωστοποιώντας ότι ο ασθενής, που νοσηλευόταν στη Λυών, κατέληξε στις αρχές Οκτωβρίου. Μέχρι τώρα ο ιός θεωρούνταν πως προσβάλλει μόνο ζώα, κυρίως βοοειδή. Το κρούσμα αφορούσε ασθενή με σοβαρή ανοσοκαταστολή, ο οποίος παρουσίασε νευρολογικές επιπλοκές πριν πεθάνει. Ως πιθανότερη αιτία της μόλυνσης εξετάζεται το τσίμπημα μολυσμένης σκνίπας στην ανατολική Γαλλία. Παρότι πρόκειται για πρωτοφανές περιστατικό, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) το χαρακτηρίζει μεμονωμένο και κρίνει απίθανη την ευρύτερη διάδοση του ιού στους ανθρώπους.

Οι γαλλικές αρχές ανακοίνωσαν το περιστατικό την Πέμπτη (22/10), διευκρινίζοντας ότι η διερεύνησή του γίνεται σε συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς δημόσιας υγείας.

Όπως μεταδίδουν το Reuters και το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP), ο ασθενής λάμβανε ήδη φροντίδα για σοβαρή ασθένεια στα πανεπιστημιακά νοσοκομεία Hospices Civils de Lyon.

Η διάγνωση της λοίμωξης έγινε κατά την εξέταση της κατάστασής του και αποτελεί την πρώτη καταγεγραμμένη τεκμηρίωση μετάδοσης του ιού σε άνθρωπο.

Ο θάνατος στις αρχές Οκτωβρίου και οι εγκεφαλικές επιπλοκές

Η σοβαρή ανοσοανεπάρκεια από την οποία έπασχε ο ασθενής τον έκανε ιδιαίτερα ευάλωτο τόσο σε λοιμώξεις όσο και σε επιπλοκές.

Η γαλλική εφημερίδα Le Progrès αναφέρει, χωρίς οι αρχές να έχουν επιβεβαιώσει επίσημα την πληροφορία, ότι ο ασθενής ήταν άνδρας περίπου 60 ετών.

Όσο νοσηλευόταν παρουσίασε εγκεφαλικές επιπλοκές, οι οποίες, βάσει των έως τώρα αποτελεσμάτων της γαλλικής έρευνας, είναι πολύ πιθανό να σχετίζονται με τη μόλυνσή του από τον ιό Σαμόντα.

Ο θάνατός του σημειώθηκε στις αρχές Οκτωβρίου, αλλά οι επιστημονικές έρευνες για το κατά πόσο ο ιός συνέβαλε σε αυτόν βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.

Οι γαλλικές αρχές κάνουν λόγο για μια εξαιρετικά ασυνήθιστη υπόθεση: ο ιός εντοπιζόταν επί δεκαετίες σε ζώα, χωρίς να έχει καταγραφεί έως τώρα μόλυνση ανθρώπου.

ΠΟΥ: Μεμονωμένο το κρούσμα και μικρή η πιθανότητα ευρύτερης εξάπλωσης

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δεν θεωρεί ότι υπάρχει άμεσος κίνδυνος για τον γενικό πληθυσμό και αναφέρει ότι εξακολουθεί να παρακολουθεί τις εξελίξεις.

Σε απάντησή του προς το Reuters, ο ΠΟΥ σημείωσε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία και οι γνώσεις για τη μετάδοση γενετικά συγγενικών ιών δείχνουν πως πρόκειται για μεμονωμένο κρούσμα σε άνθρωπο, το οποίο δεν αναμένεται προς το παρόν να προκαλέσει ευρύτερη εξάπλωση.

Η αξιολόγηση βασίζεται κυρίως στα χαρακτηριστικά που είναι γνωστά για συγγενικούς ιούς και στους τρόπους μετάδοσής τους.

Από την πλευρά τους, οι γαλλικές υγειονομικές αρχές αναφέρουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει διαπιστωθεί απειλή για τη δημόσια υγεία του γενικού πληθυσμού.

Την ίδια στιγμή επισημαίνουν ότι η έρευνα πρέπει να συνεχιστεί, ώστε να αποσαφηνιστεί πλήρως η αιτία της μόλυνσης του ασθενούς και οι πιθανές συνέπειες του ιού για την ανθρώπινη υγεία.

Η πιθανή μετάδοση του ιού από μολυσμένη σκνίπα στην ανατολική Γαλλία

Το πιθανότερο σενάριο είναι πως ο ασθενής μολύνθηκε στην ανατολική Γαλλία από τσίμπημα εντόμου του γένους Culicoides.

Οι Culicoides είναι μικροσκοπικές σκνίπες που τρέφονται με αίμα και μπορούν να μεταδώσουν διάφορους ιούς σε ζώα.

Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 2026 είχε ήδη καταγραφεί ο ιός σε εκτρεφόμενα ζώα στην ανατολική Γαλλία.

Οι ειδικοί εκτιμούν ότι ένα μολυσμένο έντομο ενδέχεται να εξηγεί το ανθρώπινο κρούσμα, χωρίς να έχει προσδιοριστεί με βεβαιότητα ούτε το ακριβές σημείο ούτε οι συνθήκες της μόλυνσης.

Έως τώρα δεν έχει προκύψει κανένα στοιχείο που να τεκμηριώνει μετάδοση του ιού μεταξύ ανθρώπων.

Ο ιός Σαμόντα: προέλευση και εμφάνιση στην Ευρώπη

Ο Σαμόντα κατατάσσεται στους Orthobunyavirus, μια ομάδα που περιλαμβάνει και άλλους ιούς οι οποίοι μεταδίδονται από έντομα.

Η πρώτη ανίχνευσή του έγινε στη Νιγηρία, στα μέσα της δεκαετίας του 1960. Στις επόμενες δεκαετίες αναφέρθηκαν σποραδικά περιστατικά σε ζώα στη δυτική, ανατολική και νότια Αφρική, αλλά και στην Ιαπωνία.

Το καλοκαίρι του 2026 ο ιός βρέθηκε για πρώτη φορά σε ευρωπαϊκές κτηνοτροφικές μονάδες, αρχικά σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ελβετία και η Γαλλία.

Από τότε έχει επιβεβαιωθεί η παρουσία του σε εκτρεφόμενα ζώα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) αναφέρει ανίχνευση του ιού σε ζώα στην Αυστρία, στο Βέλγιο, στη Γαλλία, στη Γερμανία, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στο Λιχτενστάιν, στο Λουξεμβούργο, στην Ολλανδία, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ελβετία, καθώς και στο νησί Τζέρσεϊ.

Η γεωγραφική εξάπλωση που καταγράφεται αφορά ζώα· δεν έχουν επιβεβαιωθεί ανθρώπινες λοιμώξεις.

Τα συμπτώματα του ιού Σαμόντα στα ζώα

Ο Σαμόντα προσβάλλει κυρίως τα βοοειδή, αλλά έχουν καταγραφεί μολύνσεις και σε πρόβατα, κατσίκες και ιπποειδή.

Το γαλλικό υπουργείο Γεωργίας αναφέρει ότι η μόλυνση των βοοειδών μπορεί να προκαλέσει πυρετό και διάρροια, καθώς και να περιορίσει την παραγωγή γάλακτος.

Συνήθως τα συγκεκριμένα συμπτώματα υποχωρούν σε σύντομο χρονικό διάστημα. Παράλληλα, οι επιστήμονες διερευνούν εάν ο ιός μπορεί να επηρεάσει την αναπαραγωγική λειτουργία των ζώων.

Οι λοιμώξεις κατά την κύηση βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής, αφού ιοί της ίδιας οικογένειας έχουν συσχετιστεί με αποβολές και σοβαρές ανωμαλίες εκ γενετής.

Το Ινστιτούτο Ιολογίας και Ανοσολογίας της Ελβετίας γνωστοποίησε ότι, μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου, είχαν καταγραφεί σχεδόν 200 επιβεβαιωμένα περιστατικά σε 22 καντόνια.

Οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν εάν ο ιός συνδέεται με προβλήματα στην αναπαραγωγή των ζώων.

Μπορεί ο ιός να μεταδοθεί μέσω γάλακτος ή κρέατος;

Με βάση τα επιστημονικά στοιχεία που είναι διαθέσιμα, οι γαλλικές αρχές αναφέρουν πως δεν έχει αποδειχθεί ότι ο ιός Σαμόντα μεταδίδεται με την κατανάλωση κρέατος, γάλακτος ή προϊόντων που προέρχονται από αυτά.

Οι ίδιες αρχές προσθέτουν ότι τα τρόφιμα από άρρωστα ζώα δεν διοχετεύονται στην αγορά για κατανάλωση.

Για την αντιμετώπιση της ζωικής λοίμωξης δεν υπάρχει, μέχρι στιγμής, ειδικό εμβόλιο. Τα μέτρα προστασίας αποσκοπούν κυρίως στο να περιοριστεί η έκθεση των κοπαδιών στα έντομα που μεταδίδουν τον ιό.

ECDC: Παρακολούθηση της κατάστασης και έρευνες με τον ΠΟΥ

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων δήλωσε ότι διατηρεί άμεση επαφή με τις γαλλικές αρχές, καθώς και με τους συνεργάτες του στην Ευρώπη.

Οι εργασίες αποσκοπούν στην αποτίμηση των πιθανών επιπτώσεων στη δημόσια υγεία και στην ενίσχυση της ικανότητας των εργαστηρίων να εντοπίζουν πιθανά νέα κρούσματα σε ανθρώπους.

Κατά το ECDC, όσο πέφτει η θερμοκρασία το φθινόπωρο, η δραστηριότητα των εντόμων Culicoides στην Ευρώπη συνήθως περιορίζεται. Ωστόσο, οι εποχικές μεταβολές διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή και τον καιρό.

Οι γαλλικές αρχές εξακολουθούν να διενεργούν κλινικές, εργαστηριακές και επιδημιολογικές εξετάσεις, υιοθετώντας την προσέγγιση «Μία Υγεία». Η προσέγγιση αυτή αντιμετωπίζει ως αλληλένδετες την υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος.

Η πρώτη καταγεγραμμένη ανθρώπινη μόλυνση κατέληξε στον θάνατο του ασθενούς, ωστόσο οι διεθνείς υγειονομικοί φορείς σημειώνουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν ενδείξεις ευρύτερης διασποράς στον άνθρωπο. Οι έρευνες για το περιστατικό παραμένουν σε εξέλιξη, ώστε να διευκρινιστεί ο ακριβής ρόλος του ιού και να κριθεί αν χρειάζονται επιπλέον μέτρα επιτήρησης.