Αμφορείς από τη Ρόδο αποκαλύπτουν τα μυστικά του μαγνητικού πεδίου της Γης
Διεθνής μελέτη αξιοποιεί ελληνιστική κεραμική με σφραγίδες από τη Ρόδο για να ανιχνεύσει απότομες αλλαγές στο μαγνητικό πεδίο της Γης και να φωτίσει την Άκρα στην Ιερουσαλήμ.
Μια διεθνής μελέτη αξιοποίησε ροδιακούς αμφορείς από την ελληνιστική εποχή για να καταγράψει με μεγάλη ακρίβεια μια απότομη εξασθένηση του μαγνητικού πεδίου της Γης τον 2ο αιώνα π.Χ., αποδεικνύοντας παράλληλα τη χρησιμότητα της κεραμικής ως αρχαιολογικού «χρονομέτρου». Τα ευρήματα από την Ιερουσαλήμ φωτίζουν και την ιστορία του σελευκιδικού φρουρίου της Άκρας, δείχνοντας πως ακόμη και μικρά θραύσματα μπορούν να αποκαλύψουν σημαντικά στοιχεία τόσο για το παρελθόν της πόλης όσο και για τη δυναμική του γήινου μαγνητισμού.
Πιο αναλυτικά
Ταυτόχρονα ρίχνει φως στο Σελευκιδικό φρούριο της Άκρας στην Ιερουσαλήμ.
Αυτό που μοιάζει με ένα απλό θραύσμα αμφορέα, από εκείνα που οι αρχαιολόγοι βρίσκουν κατά χιλιάδες σε ανασκαφές, αποδεικνύεται στην πραγματικότητα ένας εξαιρετικά ακριβής «καταγραφέας» του μαγνητικού πεδίου της Γης.
Μια ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, το Πανεπιστήμιο Ariel και το University of California San Diego κατάφερε να εξαγάγει υψηλής ανάλυσης γεωμαγνητικές πληροφορίες από 24 κεραμικά ευρήματα στις περιοχές της Ιερουσαλήμ, όπως: η Πόλη του Δαβίδ, η Εβραϊκή Συνοικία και ο χώρος στάθμευσης Givati.
Το αποτέλεσμα, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Archaeometry, επιβεβαιώνει ότι το μαγνητικό πεδίο υπέστη μια δραματική κατάρρευση στο πρώτο μισό του 2ου αιώνα π.Χ.
Όταν ένα κεραμικό αγγείο ψήνεται σε καμίνι, τα σωματίδια σιδήρου που περιέχει ευθυγραμμίζονται με το μαγνητικό πεδίο της Γης εκείνης της στιγμής. Με την ψύξη, αυτή η «καταγραφή» παγιδεύεται στον πηλό.
Χιλιάδες χρόνια αργότερα, οι επιστήμονες μπορούν να επαναθερμάνουν τα δείγματα στο εργαστήριο και να μετρήσουν την ένταση του αρχαίου μαγνητικού πεδίου, προσδιορίζοντας όχι μόνο τη δύναμή του αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, και τη χρονολογία κατασκευής του αγγείου.
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι για να είναι χρήσιμη η χρονολόγηση πρέπει να είναι γνωστή η ακριβής ημερομηνία κατασκευής. Εδώ εισέρχονται οι ροδιακοί αμφορείς.
Οι σφραγίδες της Ρόδου ως χρονολογικό εργαλείο
Οι αμφορείς της Ρόδου ήταν τα βασικά δοχεία μεταφοράς κρασιού στην ελληνιστική Μεσόγειυ. Η αξία τους για την αρχαιολογία βρίσκεται στις σφραγίδες στις λαβές τους, που περιείχαν δύο ονόματα: του κατασκευαστή και του ετήσιου αξιωματούχου («επώνυμου άρχοντα») που έδινε το όνομά του στο έτος. Επειδή οι αξιωματούχοι αυτοί άλλαζαν κάθε χρόνο, οι σφραγίδες επιτρέπουν τη χρονολόγηση σχεδόν ανά έτος.
Από τα 17 θραύσματα ροδιακών λαβών που αναλύθηκαν, τα 7 παρείχαν αξιόπιστα δεδομένα. Σε αυτά προστέθηκαν 4 θραύσματα τοπικών αγγείων από την Ιερουσαλήμ. Τα δεδομένα δείχνουν μια εντυπωσιακή μεταβολή: Το 220 π.Χ.: 133 ZAm² και το 160 π.Χ.: 87 ZAm². Πρόκειται για πτώση άνω του 30% μέσα σε περίπου 60 χρόνια.
Η μείωση αυτή είχε ήδη παρατηρηθεί, αλλά ποτέ με τόσο υψηλή χρονική ανάλυση. Τα ροδιακά αγγεία αποτυπώνουν αυτή την κατάρρευση με εξαιρετική καθαρότητα.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι έχουν αναλυθεί μόνο 7 ροδιακές λαβές, ενώ χιλιάδες υπάρχουν σε άλλες αρχαιολογικές ανακαλύψεις.
Η κατάρρευση του μαγνητικού πεδίου της Γης κατά τον 2ο αιώνα π.Χ. εντάσσεται σε ένα ευρύτερο φαινόμενο έντονων μεταβολών, όπως η λεγόμενη Ανωμαλία της Εποχής του Σιδήρου στην Ανατολή (Levantine Iron Age Anomaly) (1000–500 π.Χ.).
Η μελέτη δείχνει ότι το μαγνητικό πεδίο είναι πολύ πιο δυναμικό απ’ ό,τι θεωρούνταν παλαιότερα και ότι η κατανόησή του μπορεί να λειτουργήσει ως εξαιρετικά ακριβές «χρονόμετρο» για την αρχαιολογία.
// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.