Προβλήματα ύπνου: Ο παράγοντας που μπορεί να σας κρατά ξύπνιους σύμφωνα με ειδικούς

Δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε το βράδυ ή ξυπνάτε χωρίς να αισθάνεστε ξεκούραστοι; Η αιτία μπορεί να βρίσκεται σε μια καθημερινή συνήθεια που συχνά παραβλέπουμε. Νέα ευρωπαϊκή μελέτη δείχνει ότι η έκθεση στο φως της ημέρας μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση του βιολογικού ρολογιού και να βελτιώσει την ποιότητα του ύπνου.

Ύπνος: Η περιορισμένη έκθεση στο φυσικό φως μπορεί να επηρεάζει το βιολογικό σας ρολόι

Η περιορισμένη έκθεση στο φυσικό φως κατά τη διάρκεια της ημέρας αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους που πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να απολαύσουν έναν καλό ύπνο, σύμφωνα με νέες επισημάνσεις των επιστημόνων.

Βρετανοί ερευνητές συμμετείχαν σε μια ευρωπαϊκή μελέτη, η οποία έδειξε ότι οι ειδικοί λαμπτήρες φωτοθεραπείας με έντονο φως (bright light therapy) μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τον ύπνο, ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους που ζουν σε αστικά κέντρα και δεν βγαίνουν συχνά εκτός σπιτιού.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες που εκτίθεντο περισσότερο στο φυσικό φως είχαν υψηλότερα επίπεδα δραστηριότητας την ημέρα και ανέφεραν καλύτερη ποιότητα ύπνου. Παράλληλα, οι λαμπτήρες φωτοθεραπείας αποδείχθηκε ότι βελτιώνουν τον ύπνο, τη φυσική δραστηριότητα και τον κιρκάδιο ρυθμό — το εσωτερικό «βιολογικό ρολόι» του οργανισμού.

Επιπλέον, όσοι ήταν «πρωινοί τύποι» —δηλαδή ξυπνούσαν και ξάπλωναν για ύπνο νωρίτερα— απολάμβαναν καλύτερο ύπνο σε σύγκριση με όσους συνήθιζαν να ξεκουράζονται αργά το πρωί και να ξενυχτούν.

Γιατί το φως της ημέρας είναι απαραίτητο για την υγεία

Ο Dr. Daan van Der Veen, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Surrey, εξήγησε: «Η έκθεση στο φως της ημέρας είναι καθοριστική για τη ρύθμιση του κιρκάδιου ρυθμού και των μοτίβων ύπνου μας. Ωστόσο, οι ηλικιωμένοι στις αστικές περιοχές —λόγω μειωμένης όρασης ή κινητικών προβλημάτων— συχνά δεν λαμβάνουν την απαιτούμενη ποσότητα φωτός. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε διαταραχές ύπνου και προβλήματα υγείας, αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων».

Η δυσκολία προσαρμογής τα σκοτεινά και κρύα πρωινά κατά τη διάρκεια του χειμώνα είναι σύνηθες φαινόμενο. Ορισμένοι άνθρωποι εμφανίζουν Εποχιακή Συναισθηματική Διαταραχή (SAD), μια μορφή κατάθλιψης που σχετίζεται με τους σκοτεινούς μήνες του έτους.

Ύπνος, αρτηριακή πίεση και καρδιαγγειακή υγεία

Στο μεγαλύτερο συνέδριο καρδιολογίας της Ευρώπης παρουσιάστηκε πρόσφατα μια μελέτη που έδειξε ότι ο επιπλέον ύπνος το Σαββατοκύριακο μπορεί να δράσει προστατευτικά ενάντια στην υψηλή αρτηριακή πίεση σε άτομα που στερούνται ύπνο τις καθημερινές.

Η έλλειψη επαρκούς ύπνου εμποδίζει τη φυσιολογική πτώση της αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυξάνοντας τον κίνδυνο ανάπτυξης υπέρτασης, καθώς και σειράς άλλων σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Πώς διεξήχθη η μελέτη για τη φωτοθεραπεία

Επειδή η επίτευξη ποιοτικού ύπνου γίνεται πιο δύσκολη με την πάροδο της ηλικίας, οι ερευνητές επιστράτευσαν 200 συμμετέχοντες ηλικίας 63 έως 92 ετών σε τρεις ευρωπαϊκές πόλεις: το Τάρτου (Εσθονία), τη Μπολόνια (Ιταλία) και το Άμστερνταμ (Ολλανδία).

Μετά από δύο εβδομάδες αρχικής αξιολόγησης, οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε δύο ομάδες:

• Ομάδα Φωτοθεραπείας: Έλαβαν έναν ειδικό λαμπτήρα θεραπείας φωτός.
• Ομάδα Ελέγχου: Δεν χρησιμοποίησαν λαμπτήρα.

Ο λαμπτήρας τοποθετήθηκε στο ύψος του κεφαλιού στο δωμάτιο όπου οι συμμετέχοντες περνούσαν τον περισσότερο χρόνο τους. Η οδηγία ήταν να τον ενεργοποιούν εντός μίας ώρας από το ξύπνημα και να τον απενεργοποιούν τέσσερις ώρες πριν από τον σύνηθες χρόνο ύπνου, για διάστημα τουλάχιστον 12 εβδομάδων.

Όλοι οι συμμετέχοντες φορούσαν ειδικό καταγραφικό στον καρπό και αισθητήρα φωτός σε κρεμαστό περιδέραιο για τη μέτρηση της δραστηριότητας και της έκθεσης στο φως, ενώ η μελέτη επαναλήφθηκε σε όλες τις εποχές του έτους.

Μια απλή και οικονομική λύση για τη βελτίωση του ύπνου

Η ερευνήτρια Débora Constantino, μεταπτυχιακή ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Surrey, δήλωσε: «Ανακαλύψαμε ότι η πρωινή συμπληρωματική έκθεση σε φως ενισχύει σημαντικά τα επίπεδα δραστηριότητας και μειώνει τον κατακερματισμό του κύκλου ανάπαυσης-δραστηριότητας στους ηλικιωμένους. Πρόκειται για μια σπουδαία ανακάλυψη που αποδεικνύει ότι το φως αποτελεί μια απλή και οικονομική παρέμβαση για την ενίσχυση της υγιούς γήρανσης».

Η ερευνητική ομάδα υπογραμμίζει ότι οι λαμπτήρες φωτοθεραπείας θα πρέπει να εξεταστούν σοβαρά για χρήση σε κοινοτικές δομές, όπως οι οίκοι ευγηρίας. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Pineal Research.