Γιατρός εξηγεί γιατί νιώθετε ότι πέφτετε καθώς σας παίρνει ο ύπνος

Αν έχετε νιώσει ξαφνικά ότι πέφτετε στο κενό καθώς σας παίρνει ο ύπνος, δεν είστε οι μόνοι. Το φαινόμενο, γνωστό ως υπνικός σπασμός, είναι ιδιαίτερα συχνό και, σύμφωνα με τους ειδικούς, αποτελεί μια φυσιολογική αντίδραση του εγκεφάλου κατά τη μετάβαση από την εγρήγορση στον ύπνο.

Γιατί νιώθετε ότι πέφτετε καθώς σας παίρνει ο ύπνος

Η επίτευξη ενός καλού και ποιοτικού ύπνου είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για την υγεία σας, και υπάρχουν πολλές στρατηγικές για να διασφαλίσετε μια ξεκούραστη νύχτα. Έτσι, είναι ιδιαίτερα εκνευριστικό όταν τη στιγμή που είστε έτοιμοι να παραδοθείτε στον ύπνο, νιώθετε ξαφνικά ότι πέφτετε στο κενό και το σώμα σας τινάζεται, επαναφέροντάς σας σε κατάσταση πλήρους εγρήγορσης. Γιατί όμως συμβαίνει αυτό;

Ο Dr. Amir Khan, γνωστός από τις εμφανίσεις του στις τηλεοπτικές εκπομπές Good Morning Britain και Lorraine του ITV, όπου προσφέρει συμβουλές υγείας και ευεξίας, εξήγησε το φαινόμενο σε ένα βίντεο στο TikTok, σύμφωνα με την Express.

«Έχετε νιώσει ποτέ ότι πέφτετε την ώρα που σας παίρνει ο ύπνος; Αυτό το ξαφνικό τίναγμα ονομάζεται υπνικός σπασμός (hypnic jerk)», αναφέρει ο Dr. Khan.

@drarmikhanextras Do you ever jolt awake when you’re just about to doze off because you get that falling feeling #healthtips #healthy #healthytips #dr #doctor ♬ original sound – dr armikhan extras

Τι είναι ο υπνικός σπασμός και πού οφείλεται

Εμβαθύνοντας στην επιστημονική εξήγηση του φαινομένου, ο γιατρός αναφέρει: «Καθώς μεταβαίνετε στο στάδιο του ύπνου, οι μύες σας χαλαρώνουν. Μερικές φορές, ο εγκέφαλός σας παρερμηνεύει αυτή τη χαλάρωση ως πτώση. Λόγω αυτού του λάθους, στέλνει ένα γρήγορο σήμα στο σώμα σας για να σας “πιάσει”, και αυτός είναι ο λόγος που τινάζεστε και ξυπνάτε».

Μια αρχέγονη αντανακλαστική αντίδραση

Ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι πρόκειται για ένα αρχαίο αντανακλαστικό επιβίωσης, που χρονολογείται από την εποχή που οι πρόγονοί μας κοιμούνταν στα δέντρα – ένα ξαφνικό τίναγμα θα μπορούσε να τους αποτρέψει από μια πραγματική, επικίνδυνη πτώση.

Πότε συμβαίνει πιο συχνά

Αν και ο υπνικός σπασμός είναι εντελώς ακίνδυνος, υπάρχουν συγκεκριμένοι παράγοντες που αυξάνουν τη συχνότητά του:

• Έντονο στρες και άγχος κατά τη διάρκεια της ημέρας.
• Κατανάλωση καφεΐνης αργά το βράδυ.
• Υπερβολική σωματική ή πνευματική κόπωση (όταν είστε super κουρασμένοι).

Καθησυχάζοντας το κοινό ότι η εμπειρία αυτή είναι «απολύτως φυσιολογική και εντελώς ακίνδυνη», ο Dr. Khan κατέληξε: «Την επόμενη φορά που θα σας συμβεί, μην πανικοβληθείτε. Είναι απλώς ένα περίεργο παιχνίδι του εγκεφάλου σας».

Υπνικός σπασμός: Γιατί δεν πρέπει να σας ανησυχεί

Σύμφωνα με τον οργανισμό The Sleep Charity, ο υπνικός σπασμός (hypnic jerk) αποτελεί μια εμπειρία που βιώνει περίπου το 60% με 70% των ανθρώπων. «Ορίζεται απλώς ως μια ακούσια μυϊκή σύσπαση (τίναγμα) που τείνει να συμβαίνει τη στιγμή ακριβώς που ετοιμάζεστε να αποκοιμηθείτε (κατά το πρώτο στάδιο του ελαφρύ ύπνου)», αναφέρει ο οργανισμός.

Και προσθέτει: «Αν συμβαίνει σπάνια, γενικά δεν προκαλεί ανησυχία ούτε επηρεάζει μακροπρόθεσμα την ποιότητα του ύπνου σας. Μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το σώμα ή μόνο τα πόδια. Το τίναγμα αυτό συχνά συνοδεύεται από την αίσθηση ότι πέφτετε, από έναν δυνατό θόρυβο ή μια λάμψη φωτός».

Πού μπορεί οφείλεται ο υπνικός σπασμός

Ο οργανισμός επισημαίνει ότι οι υπνικοί σπασμοί μπορούν να προκληθούν από μια σειρά παραγόντων, όπως:

• Καφεΐνη
• Άλλα διεγερτικά, συμπεριλαμβανομένου του αλκοόλ
• Έντονο στρες και άγχος
• Σωματική άσκηση πολύ κοντά στην ώρα του ύπνου
• Άλλες διαταραχές ύπνου, όπως η υπνική άπνοια

Πότε να επισκεφθείτε γιατρό

Δεν είναι απαραίτητο να αναζητήσετε θεραπεία για τους υπνικούς σπασμούς, εκτός εάν συμβαίνουν πολύ συχνά και συνοδεύονται από άλλα συμπτώματα, όπως τραυματισμός, ενούρηση ή σύγχυση κατά την αφύπνιση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, πρέπει να επισκεφθείτε τον παθολόγο σας. Διαφορετικά, εστιάστε στην καλή υγιεινή του ύπνου.

Η επιστημονική εξήγηση του φαινομένου: Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο

Το επιστημονικό ίδρυμα The Sleep Foundation προσθέτει: «Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα τι ακριβώς προκαλεί τους υπνικούς σπασμούς, αλλά υπάρχουν μερικές θεωρίες. Οι υπνικοί σπασμοί και άλλοι τύποι μυοκλονίας (ακούσιες μυϊκές συσπάσεις) ξεκινούν από το ίδιο τμήμα του εγκεφάλου που ελέγχει την αντίδραση του ξαφνιάσματος (μια αυτόματη, ασυνείδητη αντίδραση του νευρικού συστήματος σε ένα απρόσμενο ερέθισμα).

Όταν κοιμάστε, εικάζεται ότι μερικές φορές συμβαίνει μια “λανθασμένη εκπυρσοκρότηση” (misfire) μεταξύ των νεύρων στο δικτυωτό σχηματισμό του στελέχους του εγκεφάλου, προκαλώντας μια αντίδραση που οδηγεί στο τίναγμα.

Για παράδειγμα, καθώς οι μύες σας χαλαρώνουν πλήρως —κάτι που είναι απόλυτα φυσιολογικό κατά την κατάκλιση— ο εγκέφαλός σας μπορεί να παρερμηνεύσει αυτή τη χαλάρωση, θεωρώντας λανθασμένα ότι πραγματικά πέφτετε, και να αντιδράσει τινάζοντας τους μύες σας. Είναι επίσης πιθανό οι υπνικοί σπασμοί να αποτελούν φυσική αντίδραση στις ονειρικές εικόνες που τους συνοδεύουν».

Πώς να σταματήσετε τους υπνικούς σπασμούς

Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι παρακάτω αλλαγές στον τρόπο ζωής και τη νυχτερινή ρουτίνα μπορούν να μειώσουν σημαντικά τα τινάγματα:

• Σταθερό ωράριο: Να κοιμάστε και να ξυπνάτε την ίδια ώρα κάθε μέρα.
• Ιδανική θερμοκρασία: Βεβαιωθείτε ότι το δωμάτιό σας είναι δροσερό, μεταξύ 18 και 20°C.
• Συσκότιση και ησυχία: Κάντε το υπνοδωμάτιό σας όσο το δυνατόν πιο σκοτεινό και ήσυχο.
• Αποφυγή οθονών: Διακόψτε τη χρήση ηλεκτρονικών συσκευών τουλάχιστον μία ώρα πριν ξαπλώσετε.
• Μείωση του στρες: Δοκιμάστε χαλαρωτικές δραστηριότητες πριν τον ύπνο, όπως γιόγκα, διαλογισμό, το διάβασμα ενός βιβλίου ή ένα ζεστό μπάνιο.
• Έξυπνη άσκηση: Να γυμνάζεστε καθημερινά, αλλά αποφύγετε την προπόνηση αργά το απόγευμα ή το βράδυ, καθώς μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.
• Περιορισμός διεγερτικών: Μειώστε την κατανάλωση καφεΐνης και αποφύγετε τη νικότινη και το αλκοόλ πριν από τον ύπνο.