Patroller: Ξεκίνησαν στην Αλεξάνδρεια οι δοκιμές για τα νέα «μάτια» του Στρατού σε Θράκη και Αιγαίο

Τα νέα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Patroller της Αεροπορίας Στρατού βρίσκονται πλέον σε δοκιμαστική φάση, μετά την πρώτη τροχοδρόμηση που πραγματοποιήθηκε στην Αλεξάνδρεια Ημαθίας. Τα δύο πρώτα γαλλικά UAV έχουν μεταφερθεί εκεί και το επόμενο βήμα είναι οι αρχικές δοκιμαστικές πτήσεις, που αναμένονται μέσα στις επόμενες ημέρες.

Η προετοιμασία των Patroller προχωρά, σύμφωνα με πληροφορίες του OnAlert, ώστε να καταστεί δυνατή η σταδιακή αξιοποίησή τους από τον Στρατό Ξηράς. Η κίνηση στον διάδρομο αποτελεί σημαντικό προπαρασκευαστικό στάδιο πριν από την απογείωση και περνά τη διαδικασία από την άφιξη των αεροσκαφών στους ελέγχους λειτουργίας τους στην Ελλάδα.

Το αεροδρόμιο της Χρυσούπολης θα είναι ο τελικός προορισμός των αεροσκαφών, όπως έχει αποκαλύψει το OnAlert. Από εκεί σχεδιάζεται να εκτελούν αποστολές επιτήρησης στη Θράκη, στο ανατολικό Αιγαίο και σε άλλες περιοχές ενδιαφέροντος. Σε συνδυασμό με τα Heron της Πολεμικής Αεροπορίας, θα ενισχύσουν την εικόνα των Επιτελείων για την κινητικότητα στην ξηρά και στη θάλασσα.

Από την τροχοδρόμηση στην πρώτη απογείωση

Η παρουσία των δύο πρώτων Patroller στην Αλεξάνδρεια ανοίγει τον δρόμο για το πρώτο στάδιο ένταξής τους στο οργανωμένο πλαίσιο της Αεροπορίας Στρατού. Η τροχοδρόμηση αποτελεί μέρος της προετοιμασίας των πτήσεων, με ελέγχους που γίνονται σταδιακά τόσο στο αεροσκάφος όσο και στη συνεργασία του με τα συστήματα εδάφους.

Η πτήση ενός UAV βασίζεται στην αρμονική λειτουργία πολλών επιμέρους συστημάτων. Κινητήρας, έλεγχος, πλοήγηση, επικοινωνίες και επίγειος σταθμός χρειάζεται να συνεργάζονται χωρίς προβλήματα. Η ασφαλής απογείωση προκύπτει από τη διαδοχική ολοκλήρωση των ελέγχων και την εφαρμογή των καθορισμένων διαδικασιών.

Οι πρώτες δοκιμαστικές πτήσεις θα γίνουν όταν ολοκληρωθούν οι αναγκαίες προετοιμασίες και το επιτρέψουν οι συνθήκες. Πρόκειται για το επόμενο σημαντικό στάδιο, που θα επιτρέψει να αξιολογηθεί η λειτουργία του συστήματος στον αέρα και να εξοικειωθεί περισσότερο το προσωπικό.

Ωστόσο, οι πρώτες πτήσεις αποτελούν μόνο ένα μέρος της συνολικής διαδικασίας. Για να αξιοποιηθούν πλήρως επιχειρησιακά τα Patroller, απαιτούνται εκπαιδευμένα πληρώματα, τεχνική υποστήριξη, δοκιμασμένες διαδικασίες και η δυνατότητα να εκτελούνται αποστολές με σταθερό ρυθμό.

Τέσσερα γαλλικά UAV για τον Στρατό Ξηράς

Η Ελλάδα προμηθεύεται τέσσερα Patroller, κατασκευής Safran Electronics & Defense. Η επιλογή έγινε γνωστή το 2023 και η διαδικασία προχώρησε μέσω της Υπηρεσίας Υποστήριξης και Προμηθειών του ΝΑΤΟ (NSPA). Τα αεροσκάφη προστίθενται στα τακτικά μη επανδρωμένα συστήματα του Στρατού Ξηράς, ο οποίος έχει ήδη εμπειρία στη χρήση των Sperwer.

Με την άφιξη των δύο πρώτων αεροσκαφών και την έναρξη των επίγειων ελέγχων, το πρόγραμμα περνά πλέον σε συγκεκριμένο στάδιο υλοποίησης. Η προσοχή στρέφεται στην εκπαίδευση και προετοιμασία του προσωπικού, ώστε οι δυνατότητες του εξοπλισμού να αποδίδουν σε καθημερινό επιχειρησιακό επίπεδο.

Το Patroller αποτελεί σύστημα τακτικής αναγνώρισης και επιτήρησης, σχεδιασμένο να παραμένει πολλές ώρες στον αέρα. Οι αποστολές του περιλαμβάνουν τη συλλογή πληροφοριών και την παρακολούθηση δραστηριότητας, προσφέροντας στις διοικήσεις εικόνα από σημεία όπου η επιτήρηση από το έδαφος είναι περιορισμένη.

Η ιδιαίτερη σημασία της Χρυσούπολης

Η προγραμματισμένη εγκατάσταση των Patroller στη Χρυσούπολη θα τα φέρει κοντά σε δύο σημαντικές περιοχές ενδιαφέροντος για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Η Θράκη και το βόρειο Αιγαίο γειτνιάζουν, ενώ οι ανάγκες επιτήρησης αφορούν συχνά τόσο την ξηρά όσο και τη θάλασσα και τα νησιά.

Από επιχειρησιακής πλευράς, η κοντινή θέση της βάσης ενδέχεται να μειώσει τον χρόνο που απαιτείται για την προσέγγιση επιλεγμένων περιοχών. Έτσι, μεγαλύτερη διάρκεια από τον διαθέσιμο χρόνο πτήσης μπορεί να αξιοποιείται στην παρατήρηση και μικρότερη στη μετάβαση προς την περιοχή και στην επιστροφή.

Η λειτουργία της βάσης προϋποθέτει κατάλληλες εγκαταστάσεις για στέγαση, συντήρηση και υποστήριξη, αλλά και υποδομές για τους επίγειους σταθμούς και το προσωπικό. Η ετοιμασία αυτών των χώρων χρειάζεται να προχωρά παράλληλα με τις παραλαβές και την εκπαίδευση.

Με αυτόν τον τρόπο, η Χρυσούπολη μπορεί να αποτελέσει σταθερό κόμβο υποστήριξης των αποστολών. Το πόσο συχνά θα πραγματοποιούνται πτήσεις θα κριθεί από τη διαθεσιμότητα των αεροσκαφών και των πληρωμάτων, τις ανάγκες συντήρησης και τις προτεραιότητες του επιχειρησιακού σχεδιασμού.

Παρατεταμένη επιτήρηση με αισθητήρες ημέρας και νύχτας

Η δυνατότητα διαρκούς παρατήρησης αποτελεί το βασικό πλεονέκτημα ενός συστήματος όπως το Patroller. Όταν παραμένει επί ώρες πάνω από μια περιοχή, οι αναλυτές μπορούν να παρακολουθούν τις αλλαγές στη δραστηριότητα και να ξεχωρίζουν τις συνήθεις κινήσεις από εκείνες που χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση.

Η Safran περιλαμβάνει στον εξοπλισμό αποστολής τον ηλεκτροοπτικό και υπέρυθρο πυργίσκο Euroflir 410 ως βασικό στοιχείο. Η εικόνα ημέρας σε συνδυασμό με τη θερμική παρατήρηση βοηθά στον εντοπισμό, την αναγνώριση και την παρακολούθηση αντικειμένων ενδιαφέροντος, στον βαθμό που το επιτρέπουν η απόσταση και οι περιβαλλοντικές συνθήκες.

Στις επιλογές της κατασκευάστριας βρίσκονται ακόμη ραντάρ συνθετικού διαφράγματος που εντοπίζουν κινούμενους επίγειους στόχους, καθώς και εξοπλισμός για τη συλλογή πληροφοριών επικοινωνιών. Για αποστολές στη θάλασσα παρουσιάζεται συνδυασμός ραντάρ επιτήρησης και συστήματος AIS, με την ηλεκτροοπτική παρατήρηση να αναλαμβάνει την τελική αναγνώριση.

Οι δυνατότητες αυτές προσφέρονται στην οικογένεια Patroller, ανάλογα με τον εξοπλισμό που θα επιλεγεί. Δεν είναι δεδομένο ότι όλα τα αεροσκάφη φέρουν ταυτόχρονα κάθε διαθέσιμο αισθητήρα. Για τα ελληνικά UAV, σημασία έχει η συγκεκριμένη διαμόρφωση που έχει αποκτηθεί και πρόκειται να ενταχθεί σε υπηρεσία.

Οι επιδόσεις δεν παραμένουν ίδιες σε κάθε αποστολή. Το φορτίο, το ύψος πτήσης, οι καιρικές συνθήκες και τα αποθέματα ασφαλείας που απαιτούνται επηρεάζουν τη διάρκειά της. Για τον σχεδιασμό, το ουσιαστικό ερώτημα είναι για πόσο χρόνο μπορεί το σύστημα να παρέχει χρήσιμη εικόνα στην επιλεγμένη περιοχή.

Μεγαλύτερο βάθος στην επιτήρηση της Θράκης

Στη Θράκη, η εναέρια παρατήρηση μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις πληροφορίες που συγκεντρώνονται από επίγεια μέσα και να προσφέρει διαφορετική οπτική για περιοχές ενδιαφέροντος. Εφόσον παρακολουθείται η εξέλιξη μιας δραστηριότητας, η διοίκηση μπορεί να σχηματίσει πληρέστερη αντίληψη της κατάστασης.

Η επιχειρησιακή χρησιμότητα κρίνεται από τον χρόνο προειδοποίησης και την ποιότητα της αξιολόγησης. Η έγκαιρη αναγνώριση μιας ουσιαστικής μεταβολής αφήνει περισσότερα περιθώρια για επιπλέον συλλογή πληροφοριών, προσαρμογή της ετοιμότητας και οργάνωση της αντίδρασης.

Η αβεβαιότητα μπορεί επίσης να περιοριστεί με τη συνεχή παρατήρηση μιας συγκεκριμένης περιοχής. Μια μεμονωμένη εικόνα συχνά δεν απαντά σε ερωτήματα για την κατεύθυνση, τη διάρκεια ή τον σκοπό μιας κίνησης. Αντίθετα, η αλληλουχία εικόνων βοηθά στην πληρέστερη κατανόηση της δραστηριότητας και στη διαμόρφωση ασφαλέστερων συμπερασμάτων.

Στην εκπαίδευση, τα UAV μπορούν επίσης να προσφέρουν χρήσιμη εικόνα για την ανάπτυξη των φίλιων δυνάμεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αξιολόγηση της παραλλαγής, της διασποράς και της απόκρυψης, σε ένα περιβάλλον όπου η εναέρια παρατήρηση αποτελεί πλέον καθημερινό γνώρισμα των σύγχρονων επιχειρήσεων.

Τα Heron και τα Patroller διευρύνουν την εικόνα στο Αιγαίο

Για το Αιγαίο, η ένταξη των Patroller μπορεί να προσφέρει μεγαλύτερη ευχέρεια στον τρόπο κατανομής των αποστολών επιτήρησης. Η Πολεμική Αεροπορία διαθέτει ήδη εμπειρία από τη χρήση των Heron για τη συλλογή εικόνας επί πολλές ώρες.

Η χρήση και των δύο τύπων μπορεί να εξυπηρετήσει διαφορετικές απαιτήσεις και να καλύψει περισσότερες περιοχές, ανάλογα με τις διαθέσιμες δυνάμεις. Τα Patroller θα προσθέσουν νέα δυνατότητα στις ανάγκες του Στρατού Ξηράς, ενώ η πληροφορία τους μπορεί να συμβάλει και στη συνολική διακλαδική εικόνα.

Για την υποστήριξη των νησιωτικών σχηματισμών στο ανατολικό Αιγαίο χρειάζεται έγκαιρη γνώση της δραστηριότητας στην ευρύτερη περιοχή. Η εικόνα από UAV μπορεί να στρέψει την προσοχή σε συγκεκριμένα σημεία και να διευκολύνει την καλύτερη κατανομή πρόσθετων μέσων επιτήρησης.

Η συνδρομή διαφορετικών πλατφορμών είναι πιο αποτελεσματική όταν οι αποστολές έχουν κατανεμηθεί με σαφήνεια. Ένα μέσο μπορεί να συνεχίζει την παρακολούθηση μιας περιοχής, ενώ κάποιο άλλο αναλαμβάνει διαφορετική απαίτηση. Αυτό προϋποθέτει συντονισμό και πραγματική διαθεσιμότητα μέσων· δεν εξασφαλίζει αυτομάτως αδιάλειπτη επιτήρηση σε όλο το Αιγαίο.

Η έγκαιρη μεταφορά της πληροφορίας στους αρμόδιους

Η επένδυση θα αποδώσει εφόσον η εικόνα φτάνει γρήγορα στους αρμόδιους αποδέκτες και συνδυάζεται με άλλα δεδομένα. Η αναγνώριση ενός αντικειμένου αποκτά πρακτική αξία όταν η διοίκηση γνωρίζει τη θέση και την κίνησή του, αλλά και πόσο αξιόπιστη είναι η σχετική εκτίμηση.

Αυτό προϋποθέτει διαδικασίες διαβίβασης, προσωπικό που θα αξιοποιεί τις πληροφορίες και ασκήσεις για τον έλεγχο όλης της διαδρομής, από τον αισθητήρα μέχρι το κέντρο επιχειρήσεων. Η συμμετοχή διαφορετικών Κλάδων απαιτεί επίσης κοινό σχεδιασμό και συμφωνημένους τρόπους ανταλλαγής στοιχείων.

Η παρουσία δύο διαφορετικών τύπων UAV δεν συνεπάγεται απαραίτητα άμεση τεχνική διασύνδεση μεταξύ τους, ούτε η συλλογή περισσότερου βίντεο οδηγεί αναγκαστικά σε καλύτερη ενημέρωση. Για να μετατραπεί το υλικό σε επιχειρησιακά χρήσιμη πληροφορία, είναι αναγκαίες η επεξεργασία και η έγκαιρη αξιολόγησή του.

Οι δοκιμές πτήσης αποτελούν το επόμενο ορόσημο

Η πρώτη τροχοδρόμηση στην Αλεξάνδρεια σηματοδοτεί την έναρξη του επόμενου σταδίου του προγράμματος. Οι δοκιμαστικές πτήσεις που αναμένονται θα φέρουν την Αεροπορία Στρατού πιο κοντά στη χρήση των νέων γαλλικών UAV και θα επιτρέψουν να συνεχιστεί η εξοικείωση με το σύστημα.

Μελλοντικά, τα Patroller θα έχουν βάση τη Χρυσούπολη και θα καλύπτουν ανάγκες στη Θράκη, στο ανατολικό Αιγαίο και σε άλλες περιοχές ενδιαφέροντος, προσφέροντας περισσότερες ώρες επιτήρησης και πρόσθετες δυνατότητες στον επιχειρησιακό σχεδιασμό.

Στα επόμενα βήματα, στόχος είναι να ακολουθήσει μια σαφής πορεία: οι αρχικές δοκιμές να οδηγήσουν σε πτήσεις με ασφάλεια, στη συνέχεια να οργανωθεί η εκπαίδευση και τελικά να αποκτηθεί σταθερή δυνατότητα εκτέλεσης αποστολών. Έτσι, τα νέα «μάτια» της Αεροπορίας Στρατού θα μπορούν να συνδράμουν, μαζί με τα Heron και τα άλλα μέσα επιτήρησης, στην ουσιαστική ενίσχυση της έγκαιρης προειδοποίησης των Ενόπλων Δυνάμεων.