Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ: Συνεδριάζει την Παρασκευή για τις εξελίξεις στον Κόλπο και τον κίνδυνο πολεμικής κλιμάκωσης

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ πρόκειται να συζητήσει την Παρασκευή τις απειλές για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο και τον κίνδυνο νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή. Η ανοικτή συνεδρίαση έχει οριστεί για το απόγευμα, έπειτα από αίτημα του Μπαχρέιν.

Με θέμα «Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή» θα διεξαχθεί η συνεδρίαση. Τα μέλη του Συμβουλίου θα ενημερωθούν για τις πιο πρόσφατες εξελίξεις από τον Τζάσεμ Μοχάμεντ αλ Μπουντάιουι, γενικό γραμματέα του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), και από εκπρόσωπο του Τμήματος Πολιτικών Υποθέσεων και Οικοδόμησης της Ειρήνης του ΟΗΕ.

Η συζήτηση αναμένεται να εστιάσει τόσο στην προστασία της ελεύθερης και ασφαλούς ναυσιπλοΐας στην περιοχή όσο και στις ευρύτερες συνέπειες που θα μπορούσε να έχει μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή.

Σχεδόν εννέα μήνες έχουν περάσει από την έναρξη της περιφερειακής σύγκρουσης, στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ έπληξαν πυρηνικές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές υποδομές και την πολιτική ηγεσία του Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με πλήγματα σε αμερικανικά στρατιωτικά μέσα και άλλους στόχους σε χώρες του Κόλπου και στην Ιορδανία, ενώ προχώρησε σε ενέργειες που ουσιαστικά οδήγησαν στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Πριν από τη σύγκρουση, από τη θαλάσσια οδό περνούσε το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου.

Τον Ιούνιο, Ιράν και ΗΠΑ υπέγραψαν μνημόνιο συνεννόησης για 60ήμερη κατάπαυση του πυρός, με σκοπό να διαπραγματευτούν μια ευρύτερη ειρηνευτική συμφωνία. Η συμφωνία έληξε τον Αύγουστο χωρίς αποτέλεσμα και χωρίς να εφαρμοστεί ουσιαστικά. Από τότε, οι συγκρούσεις συνεχίζονται σε χαμηλότερη ένταση, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν τον ναυτικό αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και διευκολύνουν την εμπορική διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.

Το Κατάρ μεσολαβεί σε έμμεσες συνομιλίες Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, καθώς έχουν ενταθεί οι διπλωματικές προσπάθειες για να αποτραπεί περαιτέρω κλιμάκωση. Μετά τη συνάντηση με τον πρωθυπουργό του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν αλ Θάνι, στις 9 Νοεμβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε ότι προς το παρόν δεν θεωρεί απαραίτητη πρόσθετη στρατιωτική δράση, ωστόσο όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά.

Για να ανοίξουν ξανά τα Στενά, το Ιράν ζητά να ικανοποιηθούν επτά προϋποθέσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται η λήξη του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και η αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων. Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ απαιτούν να προβλέπονται εξαρχής σε οποιαδήποτε συμφωνία περιορισμοί στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και χαρακτηρίζουν μη ρεαλιστικές τις απαιτήσεις της Τεχεράνης.

Παρότι υπάρχει ανησυχία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, τα μέλη του Συμβουλίου δεν συμφωνούν ως προς τις αιτίες της κρίσης ή τις κατάλληλες αντιδράσεις. Το Μπαχρέιν, οι ΗΠΑ και τα ευρωπαϊκά μέλη αναμένεται να καταδικάσουν ξανά τις ιρανικές επιθέσεις και να ζητήσουν την εφαρμογή του Ψηφίσματος 2817. Κίνα και Ρωσία, αντίθετα, αναμένεται να επιρρίψουν την ευθύνη για την έναρξη της κρίσης στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ΗΠΑ και Ισραήλ.

Οι διχογνωμίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας έχουν ανακόψει κάθε περαιτέρω δράση από τον Μάρτιο. Στις 7 Απριλίου, η Κίνα και η Ρωσία άσκησαν βέτο σε σχέδιο ψηφίσματος του Μπαχρέιν για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Τον Μάιο, η αντίθεση που συνεχιζόταν εμπόδισε να τεθεί σε ψηφοφορία κοινό σχέδιο του Μπαχρέιν και των ΗΠΑ για την αποναρκοθέτηση των Στενών.

Στην ημερήσια διάταξη αναμένεται να βρεθεί και η Ερυθρά Θάλασσα. Από τον Ιούλιο, οι Χούθι έχουν ανακοινώσει αποκλεισμό της ναυσιπλοΐας που συνδέεται με τη Σαουδική Αραβία, ενώ έχουν επανειλημμένα πλήξει σαουδαραβικά αεροδρόμια και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.