Σαχάρα: Η φωτιά έκαιγε για μήνες – Το σχέδιο για να σβήσει

Τον Νοέμβριο του 1961, μια γεώτρηση φυσικού αερίου στην καρδιά της Σαχάρας εξελίχθηκε σε μία από τις μεγαλύτερες βιομηχανικές πυρκαγιές εκείνης της περιόδου. Από το έδαφος υψώθηκε μια πελώρια φλόγα, ορατή σε απόσταση πολλών χιλιομέτρων μέσα στην έρημο, που έκαιγε καθημερινά τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου.

Στην Αλγερία, η φωτιά στο κοίτασμα Γκασί Τουίλ απέκτησε το προσωνύμιο «Ο Αναπτήρας του Διαβόλου». Η ονομασία ανταποκρινόταν στην εικόνα: η φλόγα έφτανε εκατοντάδες μέτρα ψηλά και ο ήχος του αερίου που εκτοξευόταν με πίεση έμοιαζε με τον θόρυβο κινητήρων αεροσκαφών.

Η αρχή της πυρκαγιάς έγινε στις 13 Νοεμβρίου 1961, ύστερα από βλάβη στη γεώτρηση GT-2. Φυσικό αέριο άρχισε να διαφεύγει ανεξέλεγκτα και πήρε φωτιά. Καθώς η εγκατάσταση βρισκόταν μακριά από τις μεγάλες πόλεις, η απομόνωσή της έκανε την προσπάθεια αντιμετώπισης ακόμη πιο δύσκολη.

Μια πυρκαγιά που δεν μπορούσε να σβήσει με νερό

Οι συμβατικοί τρόποι πυρόσβεσης δεν μπορούσαν ουσιαστικά να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Η ακραία θερμότητα ήταν μόνο ένα μέρος του προβλήματος· η φωτιά τροφοδοτούνταν αδιάκοπα από το φυσικό αέριο του υπόγειου κοιτάσματος.

Η φλόγα θα παρέμενε όσο συνεχιζόταν η εκροή αερίου από τη γεώτρηση. Η πίεση με την οποία έβγαινε το καύσιμο ανέβαζε τη θερμοκρασία σε τέτοια επίπεδα, ώστε ούτε οι εργαζόμενοι ούτε τα μηχανήματα μπορούσαν να πλησιάσουν χωρίς ειδική προστασία.

Παράλληλα, η φωτιά προκαλούσε σοβαρές οικονομικές απώλειες: κάθε μέρα εκατομμύρια κυβικά πόδια φυσικού αερίου κατέληγαν στην ατμόσφαιρα. Οι εταιρείες που διαχειρίζονταν το κοίτασμα συνειδητοποίησαν πως μόνο μια εξειδικευμένη επιχείρηση θα μπορούσε να δώσει λύση.

Για την αντιμετώπιση της φωτιάς προσκλήθηκε ο Αμερικανός Πολ Νιλ Αντέρ, ο οποίος ήταν διεθνώς γνωστός ως Ρεντ Αντέρ.

Ρεντ Αντέρ: ο ειδικός στις μεγάλες πυρκαγιές

Ο Αντέρ συγκαταλεγόταν στους σημαντικότερους ειδικούς στην κατάσβεση φωτιάς σε πετρελαιοπηγές και γεωτρήσεις φυσικού αερίου. Τα χαρακτηριστικά κόκκινα ρούχα και ο εξοπλισμός του τον έκαναν αναγνωρίσιμο, ενώ είχε ήδη λάβει μέρος σε δύσκολες επιχειρήσεις σε πολλές χώρες.

Η αποστολή που τον περίμενε στην Αλγερία ήταν, ωστόσο, ιδιαίτερα απαιτητική.

Πριν φτάσουν στη γεώτρηση, τα μέλη της ομάδας έπρεπε να βγάλουν από τη μέση τα κατεστραμμένα μεταλλικά μέρη της εγκατάστασης. Για να κινηθούν όσο πιο κοντά γινόταν στη φλόγα, επιστρατεύτηκαν εκσκαφείς, βαρούλκα και ειδικά προστατευμένα μηχανήματα.

Ταυτόχρονα στήθηκε ένα μεγάλο δίκτυο υδροδότησης. Επειδή το νερό ήταν δυσεύρετο στην περιοχή, κατασκευάστηκαν δεξαμενές και αντλητικές εγκαταστάσεις, ώστε να εξασφαλίζονται συνεχείς πίδακες νερού και να μειώνεται η θερμική ακτινοβολία.

Η ομάδα χρειάστηκε μήνες για να προετοιμαστεί. Οποιοδήποτε λάθος ενείχε τον κίνδυνο να προκαλέσει νέα έκρηξη ή να στοιχίσει τη ζωή εργαζομένων.

Η παράδοξη μέθοδος: έκρηξη για την κατάσβεση της φωτιάς

Εκείνο που ξεχώριζε περισσότερο στο σχέδιο της επιχείρησης ήταν ο τρόπος με τον οποίο επρόκειτο να σβήσει η φλόγα.

Ο Αντέρ επέλεξε μια μέθοδο που προέβλεπε ισχυρή αλλά ελεγχόμενη έκρηξη δίπλα στη βάση της πυρκαγιάς. Το ωστικό κύμα θα έδιωχνε για μια στιγμή το οξυγόνο, σταματώντας έτσι την καύση.

Δηλαδή, η ομάδα σχεδίαζε να βάλει μια έκρηξη να σβήσει μια άλλη, πολύ μεγαλύτερη εστία φωτιάς.

Η συγκεκριμένη μέθοδος δεν ήταν νέα για τον Αντέρ, ο οποίος την είχε μάθει και εξελίξει μέσα από τη μακρόχρονη εμπειρία του σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις. Στο Γκασί Τουίλ, πάντως, η επιχείρηση ξεχώριζε για το μέγεθός της.

Ύστερα από εξαντλητικές προετοιμασίες, η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία τον Απρίλιο του 1962. Η φλόγα που έκαιγε και φώτιζε τη Σαχάρα επί μήνες έσβησε.

Η κατάσβεση δεν σήμαινε ότι είχε περάσει και ο κίνδυνος. Το αέριο παρέμενε υπό πίεση, γι’ αυτό οι ειδικοί έπρεπε να ελέγξουν τη γεώτρηση και να αποτρέψουν το ενδεχόμενο να πάρει ξανά φωτιά.

Τον Μάιο του 1962 ολοκληρώθηκε η οριστική ασφάλιση της εγκατάστασης, μετά τον έλεγχο της πίεσης και τις εργασίες σφράγισης.

Η πυρκαγιά που πέρασε στον θρύλο

Η επιτυχημένη επιχείρηση στη Σαχάρα έκανε τον Ρεντ Αντέρ διάσημο σε όλο τον κόσμο. Καθιερώθηκε ακόμη περισσότερο η φήμη του ως ανθρώπου που μπορούσε να δώσει λύση σε πυρκαγιές που έμοιαζαν σχεδόν αδύνατο να αντιμετωπιστούν, ενώ η ζωή του ενέπνευσε αργότερα τον κινηματογράφο.

Η ιστορία του «Αναπτήρα του Διαβόλου» ανέδειξε τις δυσκολίες που μπορεί να προκαλέσει ένα βιομηχανικό ατύχημα όταν υπάρχουν ταυτόχρονα υψηλή πίεση, εύφλεκτα αέρια και μια απομονωμένη τοποθεσία.

Πάνω από όλα, η επιχείρηση έδειξε πως κάτι που μοιάζει παράλογο μπορεί να αποδειχθεί αναγκαίο: για ορισμένες από τις μεγαλύτερες φωτιές δεν απαιτείται περισσότερο νερό, αλλά μια έκρηξη σχεδιασμένη με προσοχή.

Επί σχεδόν έξι μήνες, ένας πελώριος πύρινος πυρσός έκαιγε στην έρημο της Σαχάρας.

Και η φλόγα του έσβησε τελικά με τη βοήθεια μιας δεύτερης έκρηξης.