Εκπομπές CO2 σε εταιρικά αυτοκίνητα και φορτηγά: Τι αποφάσισε η Ευρώπη

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προχωρά σε σημαντική αναθεώρηση της πολιτικής για την αυτοκινητοβιομηχανία.

Σε τροχιά ριζικής αναθεώρησης ενδέχεται να μπουν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί για την αυτοκινητοβιομηχανία. Η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε τρία σχέδια κανονισμών, τα οποία επιχειρούν να συνδυάσουν τους στόχους για την απαλλαγή των οδικών μεταφορών από τις ανθρακούχες εκπομπές με τις οικονομικές δυσκολίες του κλάδου.

Τα κείμενα προέρχονται από τη δέσμη μέτρων για την αυτοκινητοβιομηχανία που παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025, και προβλέπουν, μεταξύ άλλων, αναθεώρηση των περιορισμών για τους κατασκευαστές, στήριξη των ηλεκτρικών οχημάτων που παράγονται στην Ευρώπη, καθώς και απλούστευση ορισμένων κανονιστικών απαιτήσεων.

Οι προτάσεις, πάντως, δεν συνιστούν ακόμη οριστικούς κανόνες. Προηγουμένως θα συζητηθούν στην ολομέλεια τον επόμενο Δεκέμβριο και στη συνέχεια θα αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη.

Ειδικότερα, η Επιτροπή Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου ενέκρινε πρόταση για αναθεωρημένους στόχους εκπομπών CO2 στα καινούργια αυτοκίνητα και τα ημιφορτηγά, μαζί με κίνητρα για καθαρά οχήματα που κατασκευάζονται στην ΕΕ.

Με 48 ψήφους υπέρ, 30 κατά και δύο αποχές εγκρίθηκε το σχέδιο κανόνων, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου που αποσκοπεί σε έναν καθαρό και ανταγωνιστικό ευρωπαϊκό κλάδο αυτοκινήτου.

Αναπροσαρμογή στόχων και πιστώσεις για χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα

Στα επιβατικά αυτοκίνητα, οι Ευρωβουλευτές εισηγούνται να περιοριστεί ο στόχος μείωσης των εκπομπών CO2 για το σύνολο του στόλου έως το 2035 στο 87,5%, αντί για 100%. Για να φτάσουν τον στόχο του 95%, οι κατασκευαστές θα πρέπει να αντισταθμίσουν το ποσοστό εκπομπών που αντιστοιχεί στο 7,5% του στόχου αναφοράς για τον συνολικό στόλο της ΕΕ το 2021, αξιοποιώντας πιστώσεις για χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα ευρωπαϊκής παραγωγής.

Για τα φορτηγά, προτείνεται από τους Ευρωβουλευτές μείωση εκπομπών κατά 35% έως το 2030, έναντι 40% στην πρόταση της Επιτροπής και 50% με βάση τους ισχύοντες κανόνες. Για το 2035, ο στόχος προτείνεται να διαμορφωθεί στο 80% από 100%, με δυνατότητα χρήσης πιστώσεων χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα έως το ανώτατο όριο του 7,5%.

Από τότε που θα τεθούν σε ισχύ οι κανόνες έως και το τέλος του 2034, οι πιστώσεις για χάλυβα χαμηλών εκπομπών άνθρακα θα μπορούν να υπολογίζονται για την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων τόσο στα αυτοκίνητα όσο και στα φορτηγά, με ποσοστό που δεν θα ξεπερνά το 3%.

Οι Ευρωβουλευτές προτείνουν ορισμούς για να αποσαφηνιστεί πώς θα εφαρμόζονται οι νέοι κανόνες. Ως «οχήματα που κινούνται αποκλειστικά με συνθετικά καύσιμα» (VEEF) θα θεωρούνται τα αυτοκίνητα και τα φορτηγά που χρησιμοποιούν μόνο συνθετικά και χαμηλών εκπομπών άνθρακα καύσιμα, εφόσον πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια. Αλλαγές προβλέπονται και στον ορισμό των «οχημάτων μηδενικών εκπομπών», ώστε να καλύπτει τόσο τα οχήματα με μηδενικές εκπομπές CO2 όσο και τα VEEF.

Οι αλλαγές που εξετάζονται για τους εταιρικούς στόλους

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Κοινοβούλιο, τα νομικά πρόσωπα καταγράφουν το 58% των νέων ταξινομήσεων αυτοκινήτων και το 90% των καινούργιων ταξινομήσεων van στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συχνή ανανέωση αυτών των οχημάτων τροφοδοτεί επίσης την αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, η οποία συγκεντρώνει πάνω από το 80% των αγορών αυτοκινήτων από ιδιώτες στην Ευρώπη.

Με αυτό το δεδομένο, τα μέλη του Κοινοβουλίου θέλουν να επιταχύνουν τη μετάβαση των εταιρικών στόλων, ορίζοντας ενδεικτικούς εθνικούς στόχους για το 2030 και το 2035. Το μερίδιο-στόχος για τα οχήματα μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών στις νέες εταιρικές ταξινομήσεις θα κυμαίνεται από 67% έως 95%, ανάλογα με τη χώρα και τις προθεσμίες. Οι ρυθμίσεις αφορούν αυτοκίνητα και φορτηγά που ταξινομούνται από μεγάλες επιχειρήσεις, με περισσότερους από 250 υπαλλήλους και κύκλο εργασιών άνω των 50 εκατομμυρίων ευρώ. Αντί να επιβάλλεται ενιαία υποχρέωση σε κάθε εταιρεία, το κείμενο θέτει εθνικούς στόχους και δίνει στα κράτη μέλη περιθώριο να αποφασίσουν τα μέτρα για την επίτευξή τους.

Από το 2028 και έπειτα, κάθε χώρα θα πρέπει να καταρτίζει εθνικό σχέδιο για την ανάπτυξη επαγγελματικών οχημάτων μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών και να το επικαιροποιεί περιοδικά. Στα σχέδια μπορεί να προβλέπονται φορολογικά μέτρα, κίνητρα διοδίων ή επενδύσεις σε υποδομές φόρτισης.

Η βασική μεταβολή που περιλαμβάνει η πρόταση αφορά τις κρατικές επιδοτήσεις: από το 2028 θα χορηγούνται για εταιρικά αυτοκίνητα και van μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών, εφόσον κατασκευάζονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η απαίτηση προέλευσης ενδέχεται να επηρεάσει τις στρατηγικές απόκτησης των διαχειριστών στόλων, αλλά και τις εμπορικές επιλογές των κατασκευαστών στην ευρωπαϊκή αγορά.

Ο François Kalfon, συνεισηγητής στην Επιτροπή Μεταφορών, επισημαίνει ότι επιδιώκεται παράλληλα η ανανέωση των στόλων ιδιωτικών αυτοκινήτων: «Τρία έως τέσσερα χρόνια αργότερα, αυτά τα οχήματα θα φτάσουν στην αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, καθιστώντας τα ηλεκτρικά οχήματα με μπαταρία πιο προσιτά σε νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος.»

Η επίδραση, λοιπόν, δεν περιορίζεται στην επιχειρηματική αγορά. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν, μέσω της αύξησης των ηλεκτροκίνητων οχημάτων στους εταιρικούς στόλους, να ενισχύσουν σταδιακά και την προσφορά μεταχειρισμένων ηλεκτρικών οχημάτων.

Νέος τρόπος υπολογισμού για συγκεκριμένα ηλεκτρικά οχήματα

Για τον υπολογισμό των μέσων ειδικών εκπομπών CO2 ενός κατασκευαστή, τα μικρά ηλεκτρικά οχήματα μήκους έως 4,2 μέτρα, εφόσον έχουν κατασκευαστεί στην ΕΕ, θα προσμετρώνται ως 1,4 οχήματα. Τα ηλεκτρικά οχήματα υψηλής απόδοσης, επίσης κατασκευασμένα στην ΕΕ και εντός αυστηρών ορίων κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, θα αντιστοιχούν σε 1,2 οχήματα, σύμφωνα με τους Ευρωβουλευτές. Αν ενταχθούν σε πρόγραμμα κοινωνικής μίσθωσης, οι συντελεστές θα αυξηθούν κατά 0,1, σε 1,5 και 1,3 αντίστοιχα. Για τα αμιγώς ηλεκτρικά van κατασκευασμένα στην ΕΕ, η προσμέτρηση θα είναι 1,2 οχήματα από την έναρξη ισχύος έως το τέλος του 2034 και 1,4 από το 2035.

Ο εισηγητής Massimiliano Salini δήλωσε: «Η συμφωνία μας σηματοδοτεί ένα σημείο καμπής για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Η ταξινόμηση αυτοκινήτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης χωρίς υποχρεώσεις αποζημίωσης θα παραμείνει δυνατή, προστατεύοντας την τεχνολογική ελευθερία και αποκαθιστώντας τις προοπτικές για ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές δεν σημαίνει επιβολή μίας τεχνολογίας – αναγνωρίζουμε επίσης ως οχήματα μηδενικών εκπομπών τα οχήματα που τροφοδοτούνται αποκλειστικά με συνθετικά καύσιμα, τα οποία συμμορφώνονται με την οδηγία για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, παρόμοια με τα ηλεκτρικά. Ο χάλυβας χαμηλών εκπομπών άνθρακα που κατασκευάζεται στην Ευρώπη θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί άμεσα, ανταμείβοντας την ευρωπαϊκή παραγωγή και ενισχύοντας τη στρατηγική αυτονομία της Ένωσης»

Euro 7: Πιθανή αναβολή 18 μηνών για τα βαρέα οχήματα

Το τρίτο κείμενο αφορά την απλούστευση των κανόνων για την αυτοκινητοβιομηχανία και περιέχει ρυθμίσεις που ενδιαφέρουν άμεσα κατασκευαστές, προμηθευτές εξοπλισμού και επαγγελματίες στις οδικές μεταφορές. Ανάμεσα στα μέτρα που προτείνονται βρίσκεται η μετάθεση κατά 18 μήνες της εφαρμογής του προτύπου Euro 7 στα βαρέα επαγγελματικά οχήματα. Με την παράταση αυτή, οι κατασκευαστές θα έχουν επιπλέον χρόνο για να προσαρμόσουν τα οχήματα και τα συστήματα ελέγχου εκπομπών τους στις νέες κανονιστικές απαιτήσεις.

Προτείνεται ακόμη να εξαιρεθούν τα ηλεκτρικά φορτηγά βάρους από 3,5 έως 4,25 τόνους από την υποχρέωση να διαθέτουν περιοριστή ταχύτητας 90 χλμ./ώρα. Η ρύθμιση αποσκοπεί στην άρση της κανονιστικής διαφοροποίησης από τα αντίστοιχα ηλεκτρικά φορτηγά με κινητήρα εσωτερικής καύσης. Εξαιτίας του βάρους των μπαταριών, ορισμένα ηλεκτρικά φορτηγά κατατάσσονται στα οχήματα άνω των 3,5 τόνων, για τα οποία ισχύει κανονικά αυτή η υποχρέωση. Η εξαίρεση θα περιόριζε τους πρόσθετους περιορισμούς που συνδέονται με την ηλεκτροκίνηση, χωρίς αλλαγή στα όρια ταχύτητας που προβλέπει ο Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας.

Οι αλλαγές που προτείνονται για τα Plug-in Hybrid αυτοκίνητα

Οι ευρωβουλευτές εισηγούνται επίσης να παραμείνει σε ισχύ έως το τέλος του 2029 η τρέχουσα μέθοδος υπολογισμού των εκπομπών CO2 για τα plug-in υβριδικά οχήματα που κατασκευάζονται στην ΕΕ. Από το 2030, ο υπολογισμός θα επανεξετάζεται ετησίως, αξιοποιώντας τα δεδομένα από πραγματικές συνθήκες οδήγησης.

Παράλληλα, έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα κληθεί να εγκρίνει απαιτήσεις που διασφαλίζουν τη διαλειτουργικότητα των ηλεκτρικών και Plug-in υβριδικών οχημάτων με τις υποδομές φόρτισης και τα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Η πρόβλεψη έχει στόχο να στηρίξει την ανάπτυξη της έξυπνης φόρτισης.

Αλλαγή κατεύθυνσης στο κανονιστικό πλαίσιο

Η ολομέλεια του Δεκεμβρίου 2026 αναμένεται να ψηφίσει την εντολή του Κοινοβουλίου για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με τις κυβερνήσεις της ΕΕ.

Σε αυτή τη φάση, λοιπόν, οι προτάσεις αυτές δεν αλλάζουν καμία από τις υποχρεώσεις που ισχύουν σήμερα. Η έγκρισή τους από την επιτροπή, ωστόσο, αποτελεί σημαντικό σταθμό για την αναδιαμόρφωση του ευρωπαϊκού κανονιστικού πλαισίου της αυτοκινητοβιομηχανίας. Πλέον, το πλαίσιο δίνει μεγαλύτερο βάρος σε τρεις άξονες: στην απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της βιομηχανίας και στην εξασφάλιση κυριαρχίας στην παραγωγή.