Ερντογάν: Διάλογος με το αμερικανικό Κογκρέσο μετά τη νίκη των Δημοκρατικών, που επικρίνουν τις εντάσεις με την Ελλάδα

Τη συνέχιση του στενού διαλόγου της Τουρκίας με την αμερικανική κυβέρνηση και το Κογκρέσο προανήγγειλε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, μετά την επικράτηση των Δημοκρατικών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Όπως μεταδίδει το Turkish Minute, ο Τούρκος πρόεδρος έχει δεχθεί επικρίσεις από Δημοκρατικούς νομοθέτες για τις εντάσεις με εταίρους των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και το Ισραήλ, αλλά και για την πολιτική καταστολή στο εσωτερικό και τις σχέσεις του με τη Ρωσία.

Η επικράτηση των Δημοκρατικών στα δύο σώματα αποτελεί πλήγμα για τον στενό σύμμαχο του Ερντογάν, πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, αναφέρει το δημοσίευμα, επικαλούμενο το κρατικό πρακτορείο Anadolu. Ωστόσο, ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς δεν σημαίνει ότι υπάρχει ομόφωνη αντίθεση στην αμυντική συνεργασία με την Τουρκία.

Στις πρώτες δημόσιες δηλώσεις του για τις ενδιάμεσες εκλογές της Τρίτης, ο Ερντογάν απέφυγε να προβλέψει τις συνέπειες για τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, λέγοντας ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα.

«Οι τουρκοαμερικανικές σχέσεις είναι μακροχρόνιες και στηρίζονται σε στέρεα θεμέλια», είπε σε δημοσιογράφους κατά την πτήση επιστροφής του από τη Νότια Κορέα, σύμφωνα με απομαγνητοφώνηση που δημοσιοποίησε την Πέμπτη το γραφείο του.

«Η μεγαλύτερη επιθυμία μας είναι τα εκλογικά αποτελέσματα να συμβάλουν στη διαρκή ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή μας. Για τον σκοπό αυτό, θα συνεχίσουμε να διατηρούμε στενό διάλογο τόσο με την αμερικανική κυβέρνηση όσο και με τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία».

Οι συσχετισμοί στο νέο Κογκρέσο

Σύμφωνα με την καταμέτρηση της Ballotpedia την Πέμπτη, οι Δημοκρατικοί προηγούνταν στη Γερουσία με 54 έδρες έναντι 44, ενώ τα αποτελέσματα στην Αλάσκα και τον Μισισιπή δεν είχαν ακόμη κριθεί. Στη Βουλή των Αντιπροσώπων είχαν κερδίσει 233 έδρες έναντι 138 των Ρεπουμπλικανών, με 64 αναμετρήσεις σε εκκρεμότητα. Το όριο για την πλειοψηφία είναι οι 218 έδρες.

Το νέο Κογκρέσο αναλαμβάνει τον Ιανουάριο, δίνοντας στους Δημοκρατικούς μεγαλύτερη δυνατότητα να ελέγχουν τις επαφές του Τραμπ με την Άγκυρα, να εξετάζουν τις πωλήσεις όπλων και να αμφισβητούν την εξωτερική πολιτική του.

Πρώην Τούρκοι διπλωμάτες εκτίμησαν, σε δηλώσεις που δημοσίευσε την Τετάρτη το Turkish Minute, ότι το αποτέλεσμα θα μπορούσε να δυσκολέψει τις προσπάθειες του Ερντογάν να αξιοποιήσει την προσωπική του σχέση με τον Τραμπ για την άρση κυρώσεων και την πρόσβαση σε προηγμένα αμερικανικά μαχητικά.

Τα εμπόδια για τα F-35 και η αγορά των F-16

Ο Τραμπ έχει επαινέσει επανειλημμένα τον Ερντογάν. Κατά την επίσκεψή του στην Άγκυρα για τη σύνοδο του ΝΑΤΟ τον Ιούλιο, τόνισε την προσωπική τους σχέση, δεσμεύθηκε να άρει τις αμυντικές κυρώσεις και εξέφρασε την προθυμία να εξετάσει την πώληση μαχητικών F-35 στην Τουρκία.

Η Άγκυρα απομακρύνθηκε το 2019 από το υπό αμερικανική ηγεσία πρόγραμμα F-35 Joint Strike Fighter, αφού απέκτησε το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι το σύστημα θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ευαίσθητη τεχνολογία των αεροσκαφών.

Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε επίσης το 2020 κυρώσεις στον τουρκικό φορέα αμυντικών προμηθειών και σε συνδεόμενους με αυτόν αξιωματούχους, βάσει του νόμου CAATSA. Οι κυρώσεις αυτές και οι νομοθετικοί περιορισμοί στη μεταφορά F-35 αποτελούν ξεχωριστά εμπόδια: η άρση των κυρώσεων δεν θα επέτρεπε αυτομάτως τις παραδόσεις, ενώ η υποστήριξη του Τραμπ από μόνη της δεν μπορεί να καταργήσει τους όρους της αμερικανικής νομοθεσίας.

Η αγορά F-16 από την Τουρκία ακολουθεί διαφορετική διαδικασία. Τον Ιανουάριο του 2024, η κυβέρνηση Μπάιντεν ενημέρωσε το Κογκρέσο για προτεινόμενο πακέτο 40 νέων αεροσκαφών και εξοπλισμού εκσυγχρονισμού για άλλα 79, αρχικής αξίας 23 δισ. δολαρίων. Η ενημέρωση προηγήθηκε των εκλογών, το αποτέλεσμα των οποίων δεν ακυρώνει από μόνο του την αγορά.

Οι σχέσεις με τον Μπάιντεν και η αντίδραση Οζέλ

Οι σχέσεις ήταν πιο ψυχρές επί του Δημοκρατικού προκατόχου του Τραμπ, Τζο Μπάιντεν, ο οποίος δεν υποδέχθηκε ποτέ τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο κατά τη διάρκεια της προεδρίας του. Συνάντηση που είχε προγραμματιστεί για τις 9 Μαΐου 2024 αναβλήθηκε. Ο Τραμπ υποδέχθηκε τον Ερντογάν στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο του 2025.

Στο μεταξύ, ο ηγέτης της αξιωματικής αντιπολίτευσης Οζγκιούρ Οζέλ, επικεφαλής του νεοσύστατου Νέου Κόμματος, παρουσίασε τις απώλειες των Ρεπουμπλικανών ως προειδοποίηση προς τον Ερντογάν για την εξάρτησή του από τον Τραμπ.

«Εκείνοι που αγαπά ο Τραμπ χάνουν ένας ένας», δήλωσε την Πέμπτη ο Οζέλ, υποστηρίζοντας ότι οι δύο πρόεδροι είχαν υπερβολική εμπιστοσύνη στην αμοιβαία υποστήριξή τους. Περιέγραψε το αποτέλεσμα ως μέρος ενός φθινοπώρου ηττών για αυταρχικούς λαϊκιστές ηγέτες, προσθέτοντας ότι το κόμμα του δεν επιζητούσε ούτε τη στήριξη του Τραμπ για να ανέβει στην εξουσία ούτε πολιτική σωτηρία από την εκλογική του ήττα.