Εξωδικαστικός: 675 οφειλέτες είπαν «Ναι» στη ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων για να σώσουν την κύρια κατοικία τους

675 υπερχρεωμένοι δανειολήπτες διατήρησαν την πρώτη κατοικία τους, δεχόμενοι ως αντάλλαγμα να ρευστοποιηθεί η υπόλοιπη περιουσία τους μέσω της νέας δυνατότητας του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.

Από τις 21 Σεπτεμβρίου, το νέο πλαίσιο μεταβάλλει τα δεδομένα για όσους έχουν «κόκκινα» δάνεια και ακίνητα εκτός της κύριας κατοικίας τους. Μπορούν πλέον να εξασφαλίσουν μεγαλύτερη διαγραφή χρέους και μικρότερες μηνιαίες δόσεις, με αντάλλαγμα την εκποίηση εξοχικών, οικοπέδων και άλλων περιουσιακών στοιχείων.

Μέσα σε περίπου ενάμιση μήνα από την εφαρμογή του μέτρου, 675 υπερχρεωμένοι δανειολήπτες αξιοποίησαν τη νέα δικλείδα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού, προκειμένου να κρατήσουν το σπίτι τους.

Με τη νέα ρύθμιση επιχειρείται να αντιμετωπιστεί μια κατάσταση που έως τώρα έφερνε αρκετούς οφειλέτες σε αδιέξοδο.

Τα χαμηλά εισοδήματα και η αδυναμία πληρωμής των δανείων δεν αρκούσαν για να αλλάξουν τον υπολογισμό της πρότασης αναδιάρθρωσης, όταν ο οφειλέτης είχε και δεύτερο ακίνητο, αγροτεμάχιο ή εξοχική κατοικία.

Το αποτέλεσμα μπορούσε να είναι μικρότερη διαγραφή χρέους και μεγαλύτερες δόσεις, ακόμη και για ανθρώπους που στην πράξη δεν διέθεταν την οικονομική δυνατότητα να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους.

Η διαδικασία που εφαρμόζεται από τον Σεπτέμβριο προβλέπει ότι, όταν υποβάλλεται αίτηση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΧ), ενεργοποιείται ειδικό πεδίο για την προστασία της κύριας κατοικίας.

Εφόσον το ζητήσει ο οφειλέτης, το σύστημα διαχωρίζει αυτόματα το ακίνητο που αποτελεί την κατοικία του από την υπόλοιπη ακίνητη περιουσία, ως εξής:

Η κύρια κατοικία εξαιρείται από κάθε μέτρο αναγκαστικής εκτέλεσης, ενώ:

Τα υπόλοιπα ακίνητα —όπως εξοχικά, οικόπεδα, αγροτεμάχια, αποθήκες ή επαγγελματικοί χώροι— εντάσσονται σε καθεστώς εκούσιας διάθεσης προς όφελος των πιστωτών.

Μικρότερες μηνιαίες δόσεις με τη νέα ρύθμιση

Ο διαχωρισμός των ακινήτων οδηγεί παράλληλα σε διαφορετικό τρόπο ρύθμισης. Η μηνιαία δόση πλέον δεν υπολογίζεται βάσει της συνολικής ακίνητης περιουσίας, αλλά με κριτήριο την εμπορική αξία της κύριας κατοικίας και το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα του νοικοκυριού.

Αφού δεν προσμετράται η αξία των άλλων ακινήτων στην εκτίμηση της δυνατότητας αποπληρωμής, οι προτάσεις των τραπεζών και των servicers προβλέπουν:

• Μικρότερη μηνιαία δόση, ανάλογη με τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες της οικογένειας.
• Μεγαλύτερο ποσοστό διαγραφής της οφειλής (κούρεμα) στο υπόλοιπο του δανείου, ιδίως όταν το συνολικό χρέος είναι υψηλότερο από την αξία της κύριας κατοικίας, και:
• Μεγαλύτερη περίοδο αποπληρωμής, η οποία για χρέη προς χρηματοδοτικούς φορείς μπορεί να φτάσει τις 420 δόσεις, δηλαδή τα 35 χρόνια.

Το αντάλλαγμα για την προστασία της κατοικίας

Η προστασία της πρώτης κατοικίας έχει και το αντίστοιχο κόστος: όπως αναφέρει το ERTNews, ο οφειλέτης πρέπει να συμφωνήσει να εκποιηθούν τα υπόλοιπα ακίνητά του, ώστε να μειωθεί περαιτέρω το χρέος. Αποδεχόμενος τη ρύθμιση, ο δανειολήπτης συναινεί και στον όρο της εκούσιας ρευστοποίησης.

Η πώληση των ακινήτων ξεκινά με τη διαδικασία ηλεκτρονικού πλειστηριασμού (e-auction). Τα χρήματα από τη διάθεση ενός εξοχικού ή οικοπέδου αφαιρούνται απευθείας από το συνολικό υπόλοιπο, μειώνοντας αναλόγως το ποσό που απομένει προς εξυπηρέτηση.

Για να προστατεύεται η κύρια κατοικία, καθοριστική είναι η συνέπεια στην τήρηση της ρύθμισης. Η προστασία τελεί υπό «διαλυτική αίρεση» σε περίπτωση που δεν καταβάλλονται οι πληρωμές.

Εφόσον ο οφειλέτης καταβάλλει την τελική, μειωμένη δόση που εξασφάλισε, η ρύθμιση παραμένει σε ισχύ. Αν, όμως, διακόψει τις πληρωμές και εκπέσει από αυτήν, η τράπεζα ή ο servicer αποκτά ξανά το δικαίωμα να προχωρήσει σε αναγκαστική εκτέλεση και επί της κύριας κατοικίας.

Η πτώχευση και οι συνέπειές της για τους οφειλέτες

Για όσους επιλέγουν να προστατεύσουν την πρώτη κατοικία τους, το βασικό όφελος είναι ότι αποφεύγουν την πτώχευση και τον στιγματισμό που αυτή συνεπάγεται.

Με την πτώχευση ενός φυσικού προσώπου χάνεται ολόκληρη η περιουσία του, μαζί και η κατοικία του.

Όταν δεν απομένει άλλη περιουσία, διαγράφεται το υπόλοιπο της οφειλής. Αυτό διαφέρει από ό,τι συνέβαινε παλαιότερα, όταν το ανεξόφλητο χρέος παρέμενε και ο πολίτης εξακολουθούσε να είναι οφειλέτης.

Παρά την απώλεια της περιουσίας του, ο οφειλέτης εξακολουθούσε να έχει δεσμευμένα τα εισοδήματά του για την εξόφληση του χρέους, χωρίς χρονικό όριο και έως ότου αποπληρωθεί πλήρως.

Στο νέο καθεστώς, η δέσμευση των εισοδημάτων είναι δυνατόν να κρατήσει από 1 έως 3 χρόνια, μετά την πάροδο των οποίων τα πρόσθετα χρέη διαγράφονται οριστικά.

Στην πτώχευση, επιπλέον, ο οφειλέτης έχει τη δυνατότητα να εξακολουθήσει να κατοικεί στο σπίτι του, με την ιδιότητα του ενοικιαστή μέσω επαναμίσθωσης.

Για τους ευάλωτους οφειλέτες, η υπαγωγή στον Ειδικό Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης παρέχει τη δυνατότητα να αγοράσουν ξανά την κατοικία τους, εφόσον ανακάμψουν οικονομικά, μετά την πάροδο 12 ετών.

Αντίθετα, με τον αναβαθμισμένο εξωδικαστικό μηχανισμό, ο δανειολήπτης:

• Εξακολουθεί να έχει την κυριότητα και την ιδιοκτησία της κατοικίας του, την οποία μπορεί να αξιοποιεί και να απολαμβάνει μακροπρόθεσμα.
• Δεν περνά από δικαστική διαδικασία για να κηρυχθεί σε πτώχευση ούτε υφίσταται τις προσωρινές επιπτώσεις της στην επαγγελματική και συναλλακτική καθημερινότητά του, και:
• Εφόσον τηρεί τη συμφωνία, διαχειρίζεται πλήρως τα εισοδήματά του χωρίς την παρέμβαση συνδίκου πτώχευσης.