Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: Τι είχε προηγηθεί της ανακωχής της 11ης Νοεμβρίου

Η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε ήδη πολεμήσει στο Μακεδονικό Μέτωπο, όταν έφτασε η 11η Νοεμβρίου 1918. Εκείνη την ημέρα η Γερμανία υπέγραψε ανακωχή με τους Συμμάχους και στις 11 το πρωί σταμάτησαν οι εχθροπραξίες στο Δυτικό Μέτωπο.

Όμως η ανακωχή δεν ήταν η οριστική συνθήκη ειρήνης. Και η ελληνική συμμετοχή είχε τη δική της διαδρομή, από τον Εθνικό Διχασμό έως το Σκρα και τις επιχειρήσεις του Σεπτεμβρίου 1918 στη Μακεδονία.

Τι υπογράφηκε στις 11 Νοεμβρίου 1918;

Η συμφωνία με τη Γερμανία υπογράφηκε μέσα σε ένα σιδηροδρομικό βαγόνι, στο δάσος της Κομπιέν. Το επίσημο κείμενο καταγράφει ως ώρα υπογραφής τις 5:00 το πρωί, ώρα Γαλλίας, και προβλέπει την παύση των εχθροπραξιών έξι ώρες αργότερα.

Έτσι, στις 11:00 σταμάτησαν οι μάχες στο Δυτικό Μέτωπο. Ορισμένες ιστορικές ανασκοπήσεις δίνουν διαφορετική ώρα υπογραφής.

Η Γερμανία ήταν η τελευταία από τις Κεντρικές Δυνάμεις που συμφώνησε σε ανακωχή. Είχαν προηγηθεί η Βουλγαρία, η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η Αυστροουγγαρία. Η παύση πυρός αφορούσε το Δυτικό Μέτωπο· σε ορισμένες περιοχές οι μάχες συνεχίστηκαν και μετά την έναρξη ισχύος της ανακωχής.

Πότε μπήκε η Ελλάδα στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο;

Πριν από τη συμμετοχή στο πλευρό των Συμμάχων, η χώρα είχε βρεθεί αντιμέτωπη με μια βαθιά πολιτική διαφωνία: ουδετερότητα ή είσοδος στον πόλεμο; Η διαφωνία αυτή συνδέθηκε με τον Εθνικό Διχασμό ανάμεσα στον βασιλιά Κωνσταντίνο και τον Ελευθέριο Βενιζέλο.

Στις 16/29 Αυγούστου 1916 εκδηλώθηκε στη Θεσσαλονίκη το κίνημα της Εθνικής Άμυνας, που ζητούσε τη συμμετοχή της Ελλάδας στο πλευρό της Αντάντ. Το 1917, μετά την απομάκρυνση του Κωνσταντίνου, ο Βενιζέλος επέστρεψε στην Αθήνα, σχημάτισε κυβέρνηση και κήρυξε τον πόλεμο στις Κεντρικές Δυνάμεις.

Η επίσημη είσοδος της χώρας στον πόλεμο έγινε τον Ιούνιο του 1917. Οι πρώτες ελληνικές μονάδες έφτασαν στο μέτωπο μετά την είσοδο αυτή και η Ελλάδα συμμετείχε στις τελευταίες μάχες στη Μακεδονία το 1918.

Τι είχε συμβεί στο Σκρα;

Το Μακεδονικό Μέτωπο απλωνόταν από τις ακτές της Αλβανίας, μέσα από τα μακεδονικά βουνά, έως το Αιγαίο στη Θράκη. Η γραμμή του παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό σταθερή μέχρι τη διάσπασή της στα μέσα Σεπτεμβρίου 1918.

Νωρίτερα, στις 17/30 Μαΐου 1918, είχε διεξαχθεί η μάχη του Σκρα. Η Διεύθυνση Ιστορίας Στρατού τη χαρακτηρίζει μεγαλύτερη νίκη του Ελληνικού Στρατού στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στην ίδια καταγραφή αναφέρεται ότι η Μεραρχία Αρχιπελάγους κατέλαβε θέσεις, αιχμαλώτισε 1.835 αντιπάλους και κυρίευσε 44 πυροβόλα. Η μάχη ανήκει στις επιχειρήσεις που προηγήθηκαν της συμμαχικής επίθεσης του Σεπτεμβρίου, όχι στα γεγονότα της ημέρας της ανακωχής.

Το καλοκαίρι του 1918, η Συμμαχική Στρατιά Ανατολής περιλάμβανε δέκα ελληνικές μεραρχίες.

Και στη Δοϊράνη; Η μάχη που δεν διέσπασε τις οχυρώσεις

Η συμμαχική γενική επίθεση στο Μακεδονικό Μέτωπο άρχισε στις 14 Σεπτεμβρίου 1918. Στον τομέα της Γαλλοσερβικής Στρατιάς επιτεύχθηκε γρήγορα διάσπαση των βουλγαρικών αμυντικών θέσεων.

Λίγες ημέρες αργότερα, στις 18 και 19 Σεπτεμβρίου, τμήματα της Βρετανοελληνικής Στρατιάς αναμετρήθηκαν στη Δοϊράνη με την 1η Βουλγαρική Στρατιά. Στον σχεδιασμό της επίθεσης συμμετείχαν η Μεραρχία Σερρών δυτικά της λίμνης και η Μεραρχία Κρήτης ανατολικά της.

Η επίθεση στη Δοϊράνη δεν διέσπασε τις βουλγαρικές οχυρώσεις και οι ελληνικές μονάδες είχαν απώλειες. Για τη Μεραρχία Σερρών, η ιστορική καταγραφή του Γενικού Επιτελείου Στρατού αναφέρει 173 αξιωματικούς και 2.514 οπλίτες νεκρούς και τραυματίες.

Η αποτυχία στη Δοϊράνη δεν ανέκοψε τη συμμαχική προέλαση μετά τη διάσπαση του μετώπου σε άλλον τομέα. Η προέλαση, μαζί με την εξάντληση των βουλγαρικών στρατευμάτων και την υπεροχή των Συμμάχων, συνέβαλε στην κατάρρευση της βουλγαρικής άμυνας και προηγήθηκε της ανακωχής της Θεσσαλονίκης. Αυτή ήρθε πριν από τη γερμανική ανακωχή του Νοεμβρίου.

Ήταν η ανακωχή συνθήκη ειρήνης;

Όχι. Η ανακωχή της 11ης Νοεμβρίου 1918 σταμάτησε τις εχθροπραξίες στο Δυτικό Μέτωπο, αλλά δεν ήταν η Συνθήκη των Βερσαλλιών. Η συνθήκη ειρήνης μεταξύ των Συμμάχων και της Γερμανίας υπογράφηκε αργότερα, στις 28 Ιουνίου 1919.

Το Σκρα και η Δοϊράνη αποτυπώνουν την ελληνική παρουσία στο Μακεδονικό Μέτωπο, ενώ στο δάσος της Κομπιέν υπογράφηκε η ανακωχή με τη Γερμανία. Είναι δύο διαφορετικά κεφάλαια των τελευταίων μηνών του πολέμου.