Πολεμικό Ναυτικό: Πρωτοβουλία για συστράτευση των εφοπλιστών με 250 εκατομμύρια για θαλάσσια drones

Η πρωτοβουλία για τη συστράτευση των Ελλήνων εφοπλιστών στο πλευρό του Πολεμικού Ναυτικού αφορά δωρεά οπλικών συστημάτων, και ειδικότερα θαλάσσιων drones, συνολικής αξίας 250 εκατομμυρίων ευρώ. Πληροφορίες του OnAlert αναφέρουν ότι το υπουργείο Εθνικής Άμυνας σχεδιάζει να λάβει τη συνεισφορά σε είδος, μέσω παράδοσης συστημάτων στον Στόλο τα επόμενα χρόνια.

Την πρωτοβουλία παρουσίασε δημόσια ο Νίκος Δένδιας, γνωστοποιώντας ότι σε συνεννόηση με τον Πρωθυπουργό υπέγραψε επιστολή προς την Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών. Με την επιστολή ζητείται δωρεά 250 εκατομμυρίων ευρώ, η οποία θα διατεθεί αποκλειστικά για επιχειρησιακά μέσα και δυνατότητες του ελληνικού Στόλου.

Οι πληροφορίες του OnAlert θέτουν ως επιδίωξη να κατευθυνθεί ειδικότερα η πρωτοβουλία στην απόκτηση θαλάσσιων drones.

Η επιστολή για την ενίσχυση του Στόλου με 250 εκατομμύρια ευρώ

Το μέγεθος της συνεισφοράς που επιδιώκεται φανερώνει τη φιλοδοξία του εγχειρήματος. Ένα ποσό αυτού του ύψους θα μπορούσε να στηρίξει τη δημιουργία σημαντικής δύναμης μη επανδρωμένων μέσων, αν εξασφαλιστούν παράλληλα η εκπαίδευση, η τεχνική υποστήριξη και η οργανωμένη ένταξή τους στον Στόλο.

Οι πληροφορίες του OnAlert αναφέρουν ότι προβλέπεται σταδιακή συμβολή των εφοπλιστών για την απόκτηση των συστημάτων που έχει ανάγκη το Ναυτικό. Οι επιλογές θα υπαγορευτούν από τις επιχειρησιακές ανάγκες, με σκοπό οι δωρεές να εντάσσονται σε κοινό σχεδιασμό και να είναι αξιοποιήσιμες από τις μονάδες και τα στελέχη του.

Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί πώς θα επιμεριστεί το ποσό ανά τύπο συστήματος, πόσα σκάφη θα αποκτηθούν ή πότε θα γίνουν οι παραδόσεις. Επομένως, τα μέσα που έχουν παρουσιαστεί και βρίσκονται υπό αξιολόγηση δείχνουν τις διαθέσιμες επιλογές και το ενδιαφέρον του ΠΝ, όχι έναν επίσημο κατάλογο αγορών στο πλαίσιο της δωρεάς.

Η συμβολή της ναυτιλίας στην επόμενη ημέρα του Στόλου

Η φιλοδοξία της προσπάθειας αντικατοπτρίζεται στο ύψος της συνεισφοράς που επιδιώκεται. Η συμμετοχή της ελληνικής ναυτιλιακής κοινότητας θα μπορούσε να βοηθήσει στη δημιουργία σημαντικής δύναμης μη επανδρωμένων θαλάσσιων συστημάτων, παράλληλα με τα προγράμματα για την ενίσχυση των μεγάλων Μονάδων επιφανείας.

Κατά τις πληροφορίες του OnAlert, σχεδιάζεται η συνεισφορά να αποδίδεται σταδιακά με παραδόσεις συστημάτων, ανάλογα με τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού. Η επιχειρησιακή αξιολόγηση θα προσδιορίσει ποια μέσα θα επιλεγούν, καθώς και τους συνδυασμούς και τις διαμορφώσεις τους.

Δεν υπάρχει προς το παρόν δημοσιευμένος οριστικός κατάλογος συστημάτων, ούτε αριθμός σκαφών ή επιμερισμός των 250 εκατομμυρίων ευρώ ανά πρόγραμμα. Οι πλατφόρμες που παρουσιάστηκαν στον Σκαραμαγκά και στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης φανερώνουν τις κατευθύνσεις που εξετάζει το Ναυτικό, χωρίς να έχει ανακοινωθεί ότι θα χρηματοδοτηθούν από τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία.

Η δωρεά επιδιώκεται να εξασφαλίσει πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα και όχι μόνο τα σκάφη. Για τη λειτουργία τους χρειάζονται επίσης σταθμοί ελέγχου, μέσα επικοινωνίας, ανταλλακτικά, εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη, ώστε να διατηρηθούν διαθέσιμα σε βάθος χρόνου.

Ο «Πυρπολητής» και η ελληνική τεχνογνωσία στα θαλάσσια drones

Ανάμεσα στα εγχώρια προγράμματα ξεχωρίζει ο «Πυρπολητής», ένα μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας που σχεδιάστηκε και αναπτύχθηκε από το Πολεμικό Ναυτικό. Η παρουσίασή του πραγματοποιήθηκε στον Σκαραμαγκά, στα εγκαίνια του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων.

Το OnAlert έχει αναφέρει ότι το σκάφος έχει μήκος πέντε μέτρα και αναπτύσσει ταχύτητα μεγαλύτερη των 40 κόμβων. Στον εξοπλισμό του περιλαμβάνονται ηλεκτροοπτικό σύστημα, ραντάρ επιφανείας, μέσα επικοινωνιών και αισθητήρες πλοήγησης.

Οι αποστολές για τις οποίες προορίζεται περιλαμβάνουν συλλογή πληροφοριών, επιτήρηση και αναγνώριση, καθώς και επιχειρήσεις εναντίον στόχων επιφανείας. Μπορεί επίσης να αναλάβει αποστολή κρούσης μίας διαδρομής, κατά την οποία το ίδιο το σκάφος αποτελεί το μέσο προσβολής του στόχου.

Η ελληνική σχεδίαση του «Πυρπολητή» έχει σημασία και επειδή επιτρέπει στις Ένοπλες Δυνάμεις να διατηρούν την τεχνογνωσία. Παράλληλα, το σύστημα μπορεί να εξελίσσεται με βάση τις ανάγκες που αναδεικνύουν οι δοκιμές και η εμπειρία των στελεχών.

Κατά την παρουσία στον Σκαραμαγκά, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας προσδιόρισε ως επόμενο στόχο την παραγωγή του σε μεγάλους αριθμούς. Ανέφερε ακόμη ότι οι αυτόνομες λειτουργίες του βρίσκονταν στο τελικό στάδιο δοκιμών. Το κρίσιμο επόμενο βήμα για το πρόγραμμα είναι να περάσει από το πρωτότυπο στη μαζική παραγωγή και την επιχειρησιακή χρήση.

Το Corsair και η δυνατότητα αυτόνομης δράσης

Μια ακόμη πλατφόρμα είναι το Corsair της αμερικανικής Saronic, το οποίο δεν βρίσκεται απλώς στο ενδιαφέρον του Πολεμικού Ναυτικού, καθώς έχει ήδη αποφασιστεί να αποκτηθεί. Το σύστημα παρουσιάστηκε στον Σκαραμαγκά και συμμετείχε στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη.

Η κατασκευάστρια αναφέρει ότι το σκάφος έχει μήκος 24 πόδια, δηλαδή περίπου 7,3 μέτρα, αναπτύσσει ταχύτητα πάνω από 35 κόμβους και μπορεί να καλύψει περισσότερα από 1.000 ναυτικά μίλια. Το φορτίο που μεταφέρει φτάνει τις 1.000 λίβρες, ή περίπου 454 κιλά. Πρόκειται για επιδόσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί για την πλατφόρμα και δεν αποτελούν από μόνες τους περιγραφή συγκεκριμένης ελληνικής διαμόρφωσης.

Η δυνατότητα εκτέλεσης αποστολών με περιορισμένη διαρκή παρέμβαση από τον χειριστή εξηγεί το ενδιαφέρον για αυτά τα συστήματα. Μέσω της πλοήγησης, της συλλογής πληροφοριών και της συνεργασίας με άλλα μέσα, μπορούν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μεγαλύτερη παρουσία στη θάλασσα.

Τα συστήματα αυτά μπορούν να βελτιώσουν την επιχειρησιακή εικόνα της διοίκησης και να συνδράμουν τις επανδρωμένες μονάδες. Για κάθε νέα δυνατότητα απαιτείται, ωστόσο, η ανάλογη ενσωμάτωση και πιστοποίηση. Το γεγονός ότι μια πλατφόρμα μπορεί να μεταφέρει φορτίο δεν αποδεικνύει από μόνο του πως έχει πιστοποιηθεί για τη χρήση συγκεκριμένου όπλου.

Ο «Ανεμογιάννης» και τα μη επανδρωμένα σκάφη κρούσης

Ανάμεσα στα μέσα που παρουσιάστηκαν στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης ήταν και ο «Ανεμογιάννης», ένα μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας ελληνικής σχεδίασης και κατασκευής.

Τα στοιχεία που έχουν δοθεί στη δημοσιότητα περιγράφουν ένα σκάφος σχεδιασμένο για αποστολές απαγόρευσης πρόσβασης σε περιοχή και προσβολής εχθρικών ναυτικών στόχων. Μπορεί να εκκινήσει τόσο από χερσαία όσο και από ναυτική πλατφόρμα, διευρύνοντας έτσι τις δυνατότητες αξιοποίησής του.

Για τον περιορισμό της ανίχνευσής του, το σκάφος έχει χαμηλό προφίλ. Στον εξοπλισμό του περιλαμβάνονται αισθητήρες ηλεκτροοπτικοί και υπέρυθροι, αδρανειακό σύστημα πλοήγησης, καθώς και επικοινωνίες με δορυφορική σύνδεση και ραδιοζεύξη. Αναφέρεται ότι φτάνει σε μέγιστη ταχύτητα τα 75 χιλιόμετρα την ώρα και έχει δυνατότητα μεταφοράς πολεμικής κεφαλής βάρους έως 50 κιλών.

Η αντιμετώπιση ενός τέτοιου μέσου δημιουργεί νέες απαιτήσεις για την άμυνα των ναυτικών μονάδων. Το αντίπαλο πλοίο πρέπει να εντοπίσει έγκαιρα τη μικρή απειλή στην επιφάνεια της θάλασσας, να την αναγνωρίσει και να την αντιμετωπίσει προτού πλησιάσει σε επικίνδυνη απόσταση.

Καθοριστικός παράγοντας για την αποτελεσματικότητα είναι η αξιοπιστία του συνόλου του συστήματος. Στην αξιολόγηση περιλαμβάνονται η απόδοσή του στον κυματισμό, η ανθεκτικότητα των επικοινωνιών σε παρεμβολές, η ασφαλής αναγνώριση στόχων και η λειτουργία των αισθητήρων.

Υποβρύχια συστήματα και η οικογένεια PLUTO

Στον σχεδιασμό του Πολεμικού Ναυτικού για τα νέα μέσα περιλαμβάνονται και υποβρύχια συστήματα. Στον Σκαραμαγκά έγιναν επίσημες παρουσιάσεις των PLUTO PLUS και PLUTINO, ενώ το PLUTO GIGAS παρουσιάστηκε στην παρέλαση της Θεσσαλονίκης.

Το PLUTO PLUS, που κατασκευάζει η ιταλική Gaymarine, είναι τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο όχημα για αποστολές αναγνώρισης και εξουδετέρωσης ναρκών. Η εταιρεία αναφέρει ότι επιχειρεί σε βάθος έως 300 μέτρων και αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα έξι κόμβων, ακόμη και όταν η ορατότητα είναι μηδενική και τα θαλάσσια ρεύματα φτάνουν τους τρεις κόμβους.

Για αποστολές ναρκοπολέμου προορίζεται και το μεγαλύτερο PLUTO GIGAS, το οποίο μπορεί να επιχειρεί σε βάθος έως 600 μέτρων. Την οικογένεια συμπληρώνει το μικρότερο PLUTINO , για τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση θαλάσσιων ναρκών.

Τα συγκεκριμένα οχήματα μπορούν να συμβάλουν στην προστασία λιμανιών, θαλάσσιων διαδρόμων και επιχειρησιακών περιοχών. Με αυτά, ύποπτα αντικείμενα είναι δυνατόν να ελέγχονται με μικρότερη έκθεση του προσωπικού, ενώ διευκολύνεται η αποκατάσταση ασφαλών συνθηκών για τη ναυσιπλοΐα.

Η εμφάνιση αυτών των συστημάτων σε δημόσιες επιδείξεις αναδεικνύει το εύρος της προσοχής που δίνεται στα μη επανδρωμένα μέσα.

Τα νησιά ως βασικό μέτωπο της νέας αποτροπής

Το OnAlert μεταδίδει, σύμφωνα με πληροφορίες του, ότι η ευρεία αξιοποίηση θαλάσσιων drones περιλαμβάνεται στον επιχειρησιακό σχεδιασμό του Πολεμικού Ναυτικού, με το Αιγαίο να έχει ιδιαίτερη βαρύτητα. Σημαντικό μέρος αυτής της προσέγγισης είναι η δυνατότητα χρήσης τους από τα νησιά.

Στο αρχιπέλαγος μπορούν να αναπτυχθούν μέσα επιτήρησης και άμυνας σε διάσπαρτα σημεία. Η υποστήριξη από περισσότερες τοποθεσίες έχει τη δυνατότητα να διευρύνει τη ναυτική παρουσία και πέρα από τις περιοχές όπου βρίσκονται εκείνη τη στιγμή οι μεγάλες Μονάδες του Στόλου.

Στα νησιά της πρώτης γραμμής, η ύπαρξη αξιόπιστων μη επανδρωμένων μέσων κρούσης προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα αποτροπής. Ένα αντίπαλο πολεμικό πλοίο που θα επιχειρούσε εχθρικά κοντά τους θα έπρεπε να υπολογίζει, μαζί με τα υπόλοιπα ελληνικά οπλικά συστήματα, και το ενδεχόμενο να πληγεί από μικρά θαλάσσια μέσα.

Η δυνατότητα αυτή κάνει πιο απρόβλεπτο το περιβάλλον για τον αντίπαλο και αυξάνει τις ανάγκες προστασίας των μονάδων του. Για να έχει, όμως, ουσιαστική αξία, απαιτούνται επαρκείς αριθμοί συστημάτων, διαθεσιμότητα, εκπαίδευση και αποτελεσματική διοίκηση.

Η γεωγραφία προσφέρει πλεονεκτήματα, αλλά δημιουργεί παράλληλα και προκλήσεις. Οι καιρικές συνθήκες που αλλάζουν και η αυξημένη κίνηση πλοίων στο Αιγαίο καθιστούν αναγκαία τη συστηματική δοκιμή των μέσων στις συνθήκες όπου προορίζονται να επιχειρούν.

Συνεργασία με φρεγάτες και άλλες ναυτικές μονάδες

Η προσθήκη drones προσφέρει στον Στόλο περισσότερες επιχειρησιακές επιλογές. Τα μη επανδρωμένα μέσα μπορούν να εκτελούν αποστολές επιτήρησης, αναγνώρισης και έρευνας, να διαβιβάζουν πληροφορίες και να συνδράμουν τις επιχειρήσεις φρεγατών, πυραυλακάτων και άλλων μονάδων.

Καθοριστικό ρόλο έχει η διασύνδεση των συστημάτων. Για να υποβοηθούνται οι αποφάσεις, οι πληροφορίες χρειάζεται να μεταφέρονται εγκαίρως στη διοίκηση και να ενσωματώνονται στην ενιαία επιχειρησιακή εικόνα.

Εξίσου κρίσιμες είναι οι διαδικασίες συνεργασίας επανδρωμένων και μη επανδρωμένων μέσων. Για την αξιοποίησή τους σε ένα σύνθετο θαλάσσιο περιβάλλον απαιτούνται αναγνώριση των φίλιων δυνάμεων, ασφαλής κίνηση και ξεκάθαρος έλεγχος κάθε αποστολής.

Η πλοήγηση και ορισμένες επιμέρους εργασίες μπορούν να υποστηρίζονται από αυτόνομες λειτουργίες. Ωστόσο, η χρήση ισχύος προϋποθέτει τον προβλεπόμενο ανθρώπινο έλεγχο και την ευθύνη, σύμφωνα με τις εντολές και τις διαδικασίες των Ενόπλων Δυνάμεων.

Από την παραγωγή έως την καθημερινή ετοιμότητα

Σημαντικό μέρος της προετοιμασίας είναι το Κέντρο Διακλαδικής Εκπαίδευσης στον Σκαραμαγκά. Μέσα από την εκπαίδευση στοχεύεται η πρακτική εξοικείωση με τη χρήση των συστημάτων, τη συντήρηση και τις βασικές επισκευές, καθώς και η δημιουργία του προσωπικού που θα υποστηρίξει τη νέα δυνατότητα.

Για τα ελληνικά προγράμματα, κρίσιμο ζητούμενο είναι η μετάβαση σε σταθερή παραγωγή, με επαναλαμβανόμενη ποιότητα και δυνατότητα υποστήριξης. Σε κάθε σύστημα που θα αποκτηθεί, είτε εγχώριο είτε ξένο, προτεραιότητα αποτελεί η διατήρηση υψηλής διαθεσιμότητας, αλλά και η δυνατότητα εξέλιξης σύμφωνα με τις επιχειρησιακές απαιτήσεις.

Η κίνηση των εφοπλιστών έχει τη δυνατότητα να επισπεύσει την προσπάθεια. Αν τα 250 εκατομμύρια ευρώ αξιοποιηθούν για τη δημιουργία ολοκληρωμένων δυνατοτήτων, μπορούν να ενισχύσουν ουσιαστικά τη νέα γενιά ναυτικών μέσων που σκοπεύει να αξιοποιήσει το Πολεμικό Ναυτικό.

Απαιτείται πλέον να εξειδικευτεί η συνεισφορά, να επιλεγούν τα συστήματα και να προσδιοριστούν οι παραδόσεις. Από αυτά τα βήματα θα φανεί το πραγματικό εύρος μιας πρωτοβουλίας, η οποία επιδιώκει να ενώσει τη δύναμη της ελληνικής ναυτιλίας με τη μελλοντική ισχύ του Στόλου και την άμυνα του Αιγαίου.