ΕΛΔΥΚ: Η αποτυχημένη απόπειρα στις 20 και 21/07/1974 να καταλάβει το τουρκικό χωριό Κιόνελι

Στις 20 Ιουλίου 1974, λίγο μετά τις 05:00 το πρωί, η Τουρκία εξαπέλυσε την εισβολή της στην Κύπρο με την κωδική ονομασία «Αττίλας».

Η Ελληνική Δύναμη Κύπρου (ΕΛΔΥΚ) – το τμήμα των Ελλήνων στρατιωτών που βρισκόταν μόνιμα στο νησί – βρέθηκε από τις πρώτες ώρες στο επίκεντρο των εχθροπραξιών.

Με βάση το Απόρρητο Πολεμικό Ημερολόγιο της ΕΛΔΥΚ για εκείνη ακριβώς την ημέρα καταγράφηκαν με στρατιωτική ακρίβεια και ψυχραιμία οι εξελίξεις από τις πρώτες πρωινές ώρες μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες της επόμενης ημέρας.

Το πλήρες κείμενο του ημερολογίου.

ΚΑΙΡΟΣ: Αίθριος – Λίαν θερμός (34-36°C)2.

ΕΧΘΡΟΣ: Πέντε αεροσκάφη τύπου Ντακότα και ένα τύπου C-130 έρριψαν, περί τις 06:00, αλεξιπτωτιστές δυτικά του χωριού Κιονέλι. Στις 06:05 δύο εχθρικά αεροσκάφη βομβάρδισαν το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ με δύο βόμβες των 750 λιβρών.

Η πρώτη βόμβα έπεσε στην Αίθουσα Επιχειρήσεων και την κατέστρεψε ολοσχερώς, ενώ κατέστρεψε επίσης το Διοικητήριο, τα πέριξ ΤΟΛ (Γραμματεία, ΕΣΑ, Ταμείο, Οδοντιατρείο, Εποπτείο, Καντίνα), τρία τζιπ, το ηλεκτρικό δίκτυο και το δίκτυο επικοινωνιών.

Η δεύτερη κατέστρεψε το κτίριο ΛΒΟ (Κέντρο Επικοινωνιών) και αριθμό οχημάτων. Προκλήθηκαν επίσης απώλειες σε προσωπικό (νεκροί και τραυματίες). Στις 08:30 δύο ακόμη εχθρικά αεροσκάφη πολυβόλησαν το στρατόπεδο και έριξαν ρουκέτες, προκαλώντας ζημιές και ελαφρές απώλειες.

ΗΜΕΤΕΡΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ: Στις 05:00 ο Διοικητής της ΕΛΔΥΚ διέταξε διασπορά των μονάδων εντός του στρατοπέδου, η οποία ολοκληρώθηκε σε 30 λεπτά.

Στις 05:45 εφαρμόστηκε το Στάδιο «Δ» Αντιαεροπορικής Άμυνας. Στις 09:00 πραγματοποιήθηκε επιθετική αναγνώριση προς Κιονέλι με δύο λόχους και έναν ουλαμό αρμάτων, με σκοπό την εγκατάσταση στοιχείων ασφαλείας και την αναγνώριση της εχθρικής τοποθεσίας.

Η κίνηση ανεκόπη από πυρκαγιά σε θάμνους και χόρτα.

Στις 17:00 εστάλη διαταγή επίθεσης: περί τις 18:30 θα εκδηλωνόταν γενική επίθεση από δυνάμεις της ΙΙΙ ΑΤΔ και της ΕΛΔΥΚ για κατάληψη του Κιονελί.

Α Π Ο Ρ Ρ Η Τ Ο Ν
ΠΟΛΕΜΙΚΟΝ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ ΕΛΔΥΚ

20 Ιουλίου 1974

1.ΚΑΙΡΟΣ: Αίθριος –Λίαν θερμός (34-36οC)

2.ΕΧΘΡΟΣ: Πέντε αεροσκάφη τύπου ΝΤΑΚΟΤΑ και εν τύπου C130 έρριψαν, περί την 06.00 ώραν, αλεξιπτωτιστάς εις περιοχήν Δυτικώς χωρίου ΚΙΟΝΕΛΙ.
Την 06.05 ω δύο εχθρικά… pic.twitter.com/DRFAUcifNI

— Nikos Appelaios II (@AppelaiosII) July 20, 2026

Στις 18:30 εκτοξεύτηκε η γενική επίθεση. Η ΕΛΔΥΚ επιτέθηκε με δύο Τάγματα Πεζικού σε πρώτη κλιμάκωση (δύο λόχους έκαστο), σε συνεργασία με «ίλη» αρμάτων και υποστήριξη πυροβολικού.

Η επίθεση εξελίχθηκε αρχικά επιτυχώς και τα τμήματα υπερέβησαν την πρώτη σειρά πολυβολείων. Στη συνέχεια ανεκόπησαν μπροστά από αντιαρματική τάφρο και δεύτερη σειρά πολυβολείων. Δύο άρματα παγιδεύτηκαν και δύο ακόμη καταστράφηκαν.

Το πεζικό προχώρησε πέρα από την τάφρο αλλά δέχτηκε καταιγιστικά πυρά και η περαιτέρω κίνηση κατέστη αδύνατη.

Η επίθεση διήρκεσε μέχρι τις 02:00 της 21ης Ιουλίου. Τα τμήματα υπέστησαν μεγάλες απώλειες. Λόγω της μη επιτυχίας των λοιπών κατευθύνσεων και της επικείμενης ανατολής του ηλίου (που θα επέτρεπε στην εχθρική αεροπορία να προκαλέσει σοβαρές απώλειες), αποφασίστηκε η σύμπτυξη, η οποία ολοκληρώθηκε με το πρώτο φως.

ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ & ΑΠΩΛΕΙΕΣ: Διατάχθηκε η διανομή οπλισμού του ΓΕΕΦ (ΠΑΟ 106 χιλ., όλμοι 4,2΄΄ και ελαφρύς οπλισμός) σε επιστρατευόμενους, εφέδρους και οργανώσεις.

Απώλειες από τους βομβαρδισμούς της πρώτης ημέρας:

Αξιωματικοί τραυματίες: 2
Μον. Υπαξιωματικοί τραυματίες: 3
Οπλίτες νεκροί: 3, τραυματίες: 10
Απώλειες κατά την νυκτερινή επίθεση 20/21 Ιουλίου προς Κιονέλι:
Αξιωματικοί τραυματίες: 5
Μον. Υπαξιωματικοί νεκροί: 1
Οπλίτες νεκροί: 7, τραυματίες: 12, αγνοούμενοι: 11

Το ημερολόγιο καταγράφει με σαφήνεια την τακτική πραγματικότητα της πρώτης ημέρας της εισβολής: Αιφνιδιασμός με ρίψη αλεξιπτωτιστών και αεροπορικούς βομβαρδισμούς.

Γρήγορη οργάνωση άμυνας και αντεπίθεση προς το στρατηγικής σημασίας Κιονέλι (Γκουνιελί), που έλεγχε τον δρόμο προς την Κερύνεια.

Ηρωική προσπάθεια του πεζικού και των αρμάτων, που σταμάτησε μπροστά σε καλά οργανωμένη τοποθεσία και αντιαρματική τάφρο.

Βαριές απώλειες, αλλά και ψυχραιμία στη λήψη απόφασης για σύμπτυξη όταν οι συνθήκες το επέβαλαν.

Το έγγραφο συνοδεύεται από το χαρακτηριστικό έμβλημα της ΕΛΔΥΚ ’74: ασπίδα με σταυρωτά όπλα, κράνος, δάφνες και τον χάρτη της Κύπρου – σύμβολο της παρουσίας και της θυσίας των Ελλήνων στρατιωτών στο νησί.