Στο ΠΑΣΟΚ ζητούν ενότητα, αλλά ο καβγάς είναι για την πυξίδα

Η ενότητα είναι χρήσιμη λέξη. Χωράει σε κάθε κομματική ομιλία και, συνήθως, δεν απαιτεί διευκρινίσεις. Στο ΠΑΣΟΚ, όμως, η απαίτηση για αριστερή αλλαγή πορείας βάζει στο τραπέζι ακριβώς τη διευκρίνιση που ενοχλεί: ενότητα προς ποια κατεύθυνση; Με την εκλογική επιρροή να περιγράφεται εγκλωβισμένη μεταξύ 10% και 12%, οι διαβεβαιώσεις περί επικείμενης ανάκαμψης δύσκολα υποκαθιστούν την πολιτική απάντηση.

Το παρελθόν ζητάει τον λόγο

Η αιχμή δεν αφορά απλώς την αποτελεσματικότητα της ηγεσίας. Αφορά την κατηγορία ότι το κόμμα δεν έχει αποτινάξει την εικόνα συμπληρώματος της Δεξιάς του Κυριάκου Μητσοτάκη. Και εδώ επιστρατεύονται συγκεκριμένες διαδρομές: η πολιτική εγγύτητα του Ευάγγελου Βενιζέλου με τον Αντώνη Σαμαρά και η μετακίνηση στελεχών από το πασοκικό περιβάλλον σε κυβερνητικές θέσεις της Νέας Δημοκρατίας.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν ο σημερινός υπουργός Δικαιοσύνης, που είχε τεθεί επικεφαλής στο Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ το 2015, και ο Κυριάκος Πιερρακάκης, υπουργός Οικονομικών, με προηγούμενη συνεργασία με τον Βενιζέλο και την Άννα Διαμαντοπούλου. Στην ίδια ιστορική αναδρομή εντάσσεται η θητεία της αείμνηστης Φώφης Γεννηματά ως αναπληρώτριας υπουργού Εθνικής Άμυνας στην κυβέρνηση Σαμαρά. Διαφορετικές διαδρομές, που χρησιμοποιούνται ως επιχείρημα για το ίδιο πολιτικό ερώτημα.

Ο λογαριασμός του 2011

Το δεύτερο μέτωπο είναι η εσωκομματική αποτίμηση του 2011. Στο επίκεντρο μπαίνουν η στάση στελεχών απέναντι στην κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου, η απαίτηση του Νίκου Σαλαγιάννη για παραίτησή της και η ανεξαρτητοποίηση της Μιλένας Αποστολάκη, μετά την οποία η κυβερνητική στήριξη περιορίστηκε στους 152 βουλευτές.

Οι μετέπειτα διαδρομές της Εύας Καϊλή και του Δημήτρη Λιντζέρη επιστρατεύονται επίσης στην κριτική ως παραδείγματα πολιτικής επιβράβευσης. Αυτό είναι πολιτική ερμηνεία, όχι αυταπόδεικτη σχέση ανταλλάγματος. Το ουσιαστικό αίτημα παραμένει: να συζητηθούν οι ευθύνες και εντός ΠΑΣΟΚ, αντί ο απολογισμός να σταματά αποκλειστικά στους αντιπάλους του.

Η συγγνώμη δεν είναι μονόδρομος

Εδώ η πίεση φτάνει στον Νίκο Ανδρουλάκη: ήταν μέλος του Πολιτικού Συμβουλίου εκείνη την περίοδο και καλείται να τοποθετηθεί για όσα συνέβησαν. Παράλληλα, αμφισβητείται η επίκληση της ηλικιακής ανανέωσης, με την κατηγορία ότι λειτουργεί ως εργαλείο εσωκομματικού αποκλεισμού και όχι ως πολιτική ανανέωση.

Το επιχείρημα έχει σαφή κατάληξη: εφόσον ζητείται από τον Αλέξη Τσίπρα συγγνώμη για τη στάση του απέναντι στο ΠΑΣΟΚ της περιόδου 2009-2012, δεν μπορεί να εξαιρείται ο εσωτερικός απολογισμός. Πρόκειται για σύγκρουση πολιτικής κατεύθυνσης, όχι για ακόμη μία άσκηση κομματικής πειθαρχίας. Γιατί η ενότητα μπορεί να κρατά τους πάντες στο ίδιο όχημα· δεν αποφασίζει, όμως, πού πηγαίνει.