ΟΠΕΚΕΠΕ: Ο λογαριασμός στον πολίτη, οι ευθύνες σε εκκρεμότητα

Στον ΟΠΕΚΕΠΕ, το πολιτικό ερώτημα δεν εξαντλείται στο ποιος ωφελήθηκε. Είναι και ποιος θα πληρώσει. Η οργή στρέφεται πλέον στον λογαριασμό που ενδέχεται να φορτωθεί ο φορολογούμενος, ενώ η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με την κατηγορία ότι ανέχθηκε πρακτικές πλουτισμού ημετέρων. Το αναφερόμενο ποσό των 750 εκατομμυρίων ευρώ σε πρόστιμα, όμως, χρειάζεται επαλήθευση: η ακρίβεια δεν είναι υποσημείωση της κριτικής, είναι το θεμέλιό της. Η αιχμή είναι σκληρή: άλλοι φέρονται να ωφελήθηκαν και άλλοι καλούνται να καλύψουν τη ζημιά.

Πρώτα ο ακριβής λογαριασμός

Το διαθέσιμο υλικό δεν τεκμηριώνει αυτοτελώς ούτε το ύψος των 750 εκατομμυρίων ούτε τη φύση της επιβάρυνσης. Δεν διευκρινίζει αν πρόκειται για οριστικά πρόστιμα, δημοσιονομικές διορθώσεις ή διαφορετικές απαιτήσεις, ποιες περιόδους αφορούν και πώς προκύπτει το άθροισμα. Αυτές οι διακρίσεις δεν αποτελούν λογιστική σχολαστικότητα. Καθορίζουν τι ακριβώς χρεώνεται, σε ποιον και για ποιον λόγο.

Η κυβέρνηση οφείλει επομένως μια απάντηση που να αντέχει στον έλεγχο: ποσά, αποφάσεις, αιτιολογία και πραγματική δημοσιονομική επίπτωση. Ο φορολογούμενος δεν είναι ταμείο χωρίς δικαίωμα ερωτήσεων. Αν ο αριθμός είναι ανακριβής, χρειάζεται τεκμηριωμένη διάψευση. Αν επιβεβαιώνεται, χρειάζεται εξήγηση για το πώς δημιουργήθηκε η υποχρέωση και ποια μέτρα αποτρέπουν τη μετακύλισή της στους πολίτες.

Το χρώμα και η ευθύνη

Η καταγγελία περί «γαλάζιων» ωφελημένων θέτει ευθέως ζήτημα κομματικής προστασίας. Δεν αρκεί, ωστόσο, ο πολιτικός χαρακτηρισμός για να αποδειχθούν συγκεκριμένες πράξεις, παράνομος πλουτισμός ή κυβερνητική συνενοχή. Χρειάζονται πρόσωπα, διαδρομές χρήματος και ευθύνες που να προκύπτουν από στοιχεία. Ακριβώς γι’ αυτό, η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια γενική επίκληση της νομιμότητας.

Το κρίσιμο είναι ποιος ενέκρινε, ποιος έλεγξε και ποιος παρέλειψε να ελέγξει. Η πολιτική ευθύνη δεν ταυτίζεται με την ποινική, ούτε χρειάζεται να περιμένει την ίδια διαδικασία για να συζητηθεί. Αφορά την εποπτεία, τις ασφαλιστικές δικλίδες και την αντίδραση της διοίκησης όταν εντοπίζονται παρατυπίες. Εκεί δοκιμάζεται η κυβερνητική επάρκεια, όχι στις διαβεβαιώσεις.

Όχι συλλογικός λογαριασμός

Ο σοβαρός αντίλογος είναι σαφής: χωρίς επαλήθευση του ποσού και εξατομίκευση των ευθυνών, η οργή κινδυνεύει να προηγηθεί της απόδειξης. Σωστό. Αλλά η ανάγκη τεκμηρίωσης δεν προσφέρει στην εξουσία απαλλαγή από την υποχρέωση λογοδοσίας.

Το ζητούμενο είναι επαλήθευση, διαφάνεια και καταλογισμός, όχι ένας εντυπωσιακός αριθμός που θα μείνει μετέωρος. Γιατί ο πιο βολικός επιμερισμός ευθυνών είναι γνωστός: η ωφέλεια να αναζητείται σε συγκεκριμένες τσέπες και η ζημιά να βαφτίζεται υποχρέωση όλων.